استفاده ایران از شکاف میان انگلیس وآمریکا

آرمان - وزیر امورخارجه انگلیس، جرمی هانت با وزیر امورخارجه ایران، محمدجواد ظریف و همچنین دبیرشورای عالی امنیت ملی، علی شمخانی دیدار کرد. انگلیس یک کشور بسیار تاثیرگذار در منطقه و قدرت فرامنطقه‌ای و تاثیرگذار در روند تحولات منطقه‌ای در خاورمیانه است به همین جهت این دیدار برای انگلیس مهم تلقی می‌شود، چرا که این کشور همچنان خواستار تداوم و ‌حفظ برجام است. به همان اندازه که این کشور خواستار تداوم حفظ برجام است، باید نسبت به اجرای تعهداتی که خود به جهت لغو تحریم‌ها علیه ایران در برجام داشته است پایبند باشد؛ اما متاسفانه درباره وعد‌ه‌هایی که برای سازوکار مالی و خنثی‌سازی تحریم‌ها داده بسیار تعلل داشته است. انگلیس برعکس گفته‌اش، عجله‌ای برای ایجاد این سازوکار مالی نسبت به ادامه همکاری تجاری-اقتصادی ایران با اروپا ندارد. درباره این موضوع که تا چه اندازه این دیدار برای دو کشور مفید خواهد بود. اگر در بُعد سیاسی به آن نگاه کنید متوجه می‌شوید که روند تحول جدیدی در مناسبات اروپا با ایران و مناسبات اروپا با آمریکا ایجاد شده است. به بیان ساده و روشن، در 40 سال گذشته کم سابقه بوده که آمریکا موضعی علیه جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کند و انگلیسی‌ها در موضع مخالف آمریکا بایستند. از این جهت انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی در مواجهه با آمریکا بسیار مهم تلقی می‌شود. ایران باید از شکافی که میان آمریکا و اروپا درباره برجام ایجاد شده حداکثر بهره‌برداری را داشته باشد. همچنین ایران به ویژه باید از شکافی که میان اروپا و انگلیس با آمریکا ایجاد شده فقط به جهت برجام محدود نکند و اختلاف نظرات عمیقی که در حوزه‌های اقتصادی-امنیتی وجود دارد، با بهره‌برداری اقتصادی و سیاسی و حتی رسانه‌ای، تاثیر تحریم‌های یکجانبه آمریکا را به حداقل برساند. با توجه به موقعیت کنونی آمریکا که اروپا زیر چتر او قرار نگرفته باید اذعان کرد، پیوندهای اقتصادی و تجاری عمیقی که میان انگلیس و آمریکا وجود دارد در نوع مواجهه اروپا به مساله تاکنون بی‌تاثیر بوده است. اروپایی‌ها به برجام به عنوان یک توافقنامه اقتصادی نگاه نمی‌کنند بلکه به عنوان یک توافقنامه امنیتی و امنیت‌زا در منطقه خاورمیانه نگاه می‌کنند. آنها اعلام کردند که قصد ایجاد سازوکار مالی جدیدی را برای رابطه تجاری و مالی با ایران خواهند داشت و فشارهای آمریکا تاکنون کشورهایی را که قصد داشتند میزبان و مقری برای این سازوکار مالی باشند تهدید کرده و باعث شده تا عملا گزینه‌های مختلفی که می‌توانستند در این امر موثر باشند، از آن صرف نظر کنند و این موضوع نتیجه سیاست‌های آمریکاست. با توجه به نقشی که انگلیس در اروپا به عنوان دومین مرکز مالی جهان ایفا می‌کند، سفر آقای هانت به تهران فرصت مناسبی برای ایران است، چرا که آمریکا به راحتی نخواهد توانست انگلیس را تحت تحریم فشارهای سیاسی قرار دهد و اگر انگلیسی‌ها اراده جدی برای حفظ و پایداری برجام داشته باشند قطعا می‌توانند با سرعت عمل بیشتری نسبت به تعهدهای خود در برجام عمل کنند. هرچند رسانه‌های انگلیس در تلاش هستند تا موضوعات دیگری را در جریان سفر آقای هانت به تهران پررنگ‌تر نشان داده و برجام را به عنوان مساله‌ای حاشیه‌ای وانمود کنند. درباره تاثیر انگیس در مسائل منطقه‌ای باید گفت این کشور قطعا می‌تواند اثر جدی در روند تحولات یمن، بحرین و لیبی داشته باشد، چرا که این کشور یکی از صادرکنندگان سلاح به عربستان است و از این زاویه می‌تواند نقش موثری در تحولات یمن ایفا کند. اگر انگلیسی‌ها این اراده را داشته باشند تا روند تحولات یمن را طبق ادعاهای خود به سمت و سویی پیش ببرند که جنگ در این کشور فقیر خاورمیانه به پایان برسد، می‌توانند با فشار به عربستان از جمله کاهش یا توقف ارسال سلاح به این کشور، این کار را انجام دهند. در سوریه نیز انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها در بحران‌آفرینی سال‌های 2010 و 2011 نقش جدی داشتند و طی هفت سال گذشته، تلاش می‌کردند که یکی از بازیگران موثر در منطقه خاورمیانه باشند. با توجه به تحولاتی که در منطقه شاهد بودید، عربستان نتوانست به خواسته‌ها و اهداف خود در سوریه و بخش‌هایی از خاورمیانه برسد و باید برای مقابله با گروه‌های تروریستی اقدامات سیاسی و عملی جدی انجام داد. اینکه موضوع یمن و سوریه در دستور کار مذاکرات انگلیس با ایران است، می‌تواند نشان دهنده این واقعیت باشد که انگلیسی‌ها نقش ایران را در این منطقه جدی تلقی کرده و اگر قصد داشته باشند در تحولات سیاسی یمن نقش‌آفرینی داشته باشند، ایران را در نظر دارند و با آگاهی نسبت به تاثیر ایران می‌خواهند مسائل را مدیریت کنند.