دوگانگی دیدگاه و تصمیمات در دولت

آرمان - برای برون رفت از مشکلات کشور اینکه تنها مسئولان تدابیری را بیندیشند کافی نیست. هدف مقامات ارشد کشور از جمله رئیس‌جمهوری در بیان مواضع پیروزمندانه در «جنگ اقتصادی» با غرب به‌ویژه آمریکا و عبور از این «پیچ تاریخی» نشان دادن اوضاع عادی اقتصادی در کشور است. اما باید توجه داشت که رفع مشکلات بدون حضور مردم و همکاری آنها امکان‌پذیر نیست. حتی برنامه‌ریزی‌های دولت در قالب برنامه‌های توسعه‌ای، بدون آمدن مردم به صحنه و همکاری آحاد جامعه ممکن نیست. اینکه مردم هر روز به بازار هجوم آورند و پول و سرمایه خود را برای خرید کالایی سوق دهند، قطعا باعث موفقیت دولت در طرح‌ها و برنامه‌هایش نخواهد شد. دولت ابزاری برای جلوگیری از هجوم سرمایه به بازارهای مختلف را ندارد و از سویی دخالت دولت هم در چنین اموری فایده چندانی ندارد. بنابراین بخشی از مسائل معطوف به مسئولان و بخشی هم با مردم است که جامعه آمادگی ذهنی مقاومت اقتصادی را داشته باشند. به هر حال مقاومت، هزینه‌ها و تبعاتی در پی دارد. در حال حاضر دولت تصمیم گرفته است که در زمینه اقتصادی «مقاومت» صورت پذیرد که قطعا هزینه و سختی‌های خودش را دارد. دولت باید در این راه اعتماد مردم را جلب کند و البته نباید اخبار ناامید کننده را در جامعه نشر داد و باعث نگرانی بی‌مورد جامعه شد. از سویی امسال درآمد نفتی کشور با وجود کاهش صادرات مناسب بوده است و ممکن است از سال‌های قبل هم این درآمد بیشتر باشد. البته نگاه مسئولان و مردم باید بلندمدت و بلندنظرانه باشد. ممکن است در ماه‌های آتی در منطقه یا در سطح سیاست‌های خارجی آمریکا تغییراتی ایجاد شود که به‌نفع ایران تمام شود. رابطه خوب کشور با اروپا و تبادلات تجاری و نفتی با این منطقه را هم باید ادامه داد و می‌توان از جنگ اقتصادی بین ایالات متحده و چین هم سود جست، بخشی از مازاد نفت را به این کشور صادر کنیم و یا برخی از فرآورده‌های نفتی خود را به مشتریان جدیدتری بفروشیم و قس‌علی هذا. اولا نباید از شرایط ایجاد شده ناامید شد و دوم اینکه امید و اطمینان واهی هم نباید به مردم داده شود. ضمن اینکه باید به دنبال بازارهای جدید جهانی بود. مردم نیز باید به دولت کمک کنند تا شرایط بهبود یابد. وقت آن است که در مسائل کلان اقتصادی کشور، یک تصمیم جدی و قاطع گرفته شود که مثلا 6 ماه دیگر تغییر نکند! باید با تصمیمات جدی، تکلیف همه معلوم شود و بر اساس این تصمیمات برنامه‌ریزی مناسبی انجام پذیرد. بازگرداندن آرامش به بازار ارز و طلا و همچنین بازار کالاهای مصرفی و اساسی مردم نیز می‌تواند به تثبیت آرامش جامعه کمک کند. نکته مهم این است که با دوگانگی دیدگاه‌ها و روش‌ها و تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌ها رو‌به‌رو هستیم. مثلا در بحث مقابله با تحریم‌ها دولت نمی‌داند چه موضع و سیاستی داشته باشد و همین امر باعث سخت شدن کارها می‌شود. روزگاری در اوایل دهه 70 مرحوم آیت‌ا... هاشمی وقتی دید شرایط زندگی مردم سخت شده و به اقشار ضعیف جامعه فشار وارد می‌شود، تمام سیاست‌های تعدیل و غیره را کنار گذاشت و به تثبیت نرخ ارز و کوپن بازگشت. شاید تصمیم درستی نبود، اما باعث شد به هر طریق ممکن از آن گردنه و پیچ خطرناک تورمی عبور کنیم. با وجود چنین تجربه‌هایی باید تصمیم قاطعی گرفته ‌شود و از تصمیم‌ها و سیاست‌های لحظه‌ای دوری کرد. دوگانگی در دیدگاه‌ها و سیاست‌ها باعث بروز مشکلاتی شده است که باید در این مقطع از چنین رویکردی پرهیز کرد. اینکه تصمیمات مهم اقتصادی کشور هم بخواهد راضی کننده چپ باشد و هم راضی کننده راست، مشکل حل نمی‌شود. به هر حال شرایط کشور سخت است و باید طرح ریاضت اقتصادی را بپذیریم و متناسب با آن برنامه‌های جدیدی را به اجرا بگذاریم. اگر مسئولان معتقدند که شرایط بحرانی نیست، می‌توان برخی سختگیری‌های اقتصادی را کاهش داد و مشارکت مردم را در اقتصاد کشور فعال‌تر و پویا‌تر کرد. باید سکان هدایت اقتصادی کشور دست کسانی باشد که معتقد به یک دیدگاه و روش هستند و همه با این دیدگاه هماهنگ شده تا بتوان بر مشکلات فائق آمد وگرنه با تغییر چند وزیر و استیضاح و جابه‌جایی مدیران راه به جایی نخواهیم برد. نقاط ضعف موجود را باید به سرعت برطرف کرد و سیاست‌های مشخص و مدونی را در پیش گرفت.