نگرانی از رسوایی در افکار عمومی مانع فساد

آرمان - با توجه به فسادهای اخلاقی و اقتصادی که اخیرا در برخی شوراهای شهر رخ داده، این مساله مطرح می‎شود که چه نهادی بر عملکرد شوراها نظارت دارد؟ مشکلی که در ایران داریم این است که وقتی مشکلی به وجود می‎آید به جای حل مساله، صورت مساله را پاک می‎کنیم. اعضای شوراهای شهر انسان هستند. ما انسان‎ها معصوم نیستیم و کمتر کسی نسبت به پول و شهرت بی‌تفاوت است. بنابراین به طور طبیعی اگر در جایی سودی باشد ممکن است به راحتی از آن نگذریم. چیزی که می‎تواند تا حدودی انسان‎ها را مهار کند، اخلاق است و جامعه ما نیز از لحاظ اخلاقی نه بسیار متعالی است نه جامعه‌ای دچار انحطاط به شمار می‌آید، بلکه جامعه‌ای معمولی است. برخی فکر می‎کنند که جامعه ما پاک و منزه است، در مقابل نیز برخی فکر می‎کنند که همه فاسد و مجرم‌اند در صورتی که این چنین نیست. بنابراین نباید به صورت صفر و صد به همه انسان‎ها و قضایا نگاه کرد. بسیاری از کارشناسان اجتماعی معتقدند که جامعه ما در بسیاری از شاخص‎ها مانند سایر جوامع است. مساله اصلی قانون است. در کشور ما قانون تا اندازه‎ای سست عمل می‎کند. این واقعیتی است که کشور ما را نسبت به برخی کشورها متمایز می‌کند. یعنی احترام به قانون، ترس از قانون و خشوع در برابر آن در کشور ما ضعیف و تثبیت نشده است. بنابراین تا اندازه‎ای با میانگین جهانی فاصله داریم. نمونه این مساله، عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، فرارهای مالیاتی و پارتی‎بازی‎هاست. اگر یک مساله نیز روال قانونی داشته باشد، در مواردی افراد، دنبال دور زدن قانون از طریق افراد بانفوذ هستند. متاسفانه این اقدامات رایج است. بنابراین دورزدن قانون و در جهت غیرقانونی حرکت کردن از جمله این اقدامات رایج است. اغلب درخواست‎هایی که از سوی مردم به نمایندگان داده می‎شود به نوعی نقض قانون را از نماینده می‎خواهند. بنابراین متاسفانه نقض قانون در کشور ما رایج است. در مورد مساله شوراها باید گفت که حدود 1600 تا 1700 شهر داریم که این شهرها شورای شهر دارند از شهرهای بزرگ گرفته تا شهرهای کوچک، همه شورای شهر دارند. هیچ دستگاه و فیلتری که بتواند انسان‎های پاک و منزهی را پیدا کند که بر مبنای تقوا و اخلاق از سوءاستفاده از بیت‌المال خودداری کنند، چنین امکانی وجود ندارد. تجربه چند دهه گزینش‎ها در این حوزه نشان می‎دهد که اینها علاه بر اینکه خود گزینش‎کننده‎ها مشکل آفرین هستند و اسباب نفوذ سیاسی را برای جناح‎ها فراهم می‎کنند. اصولا راه‎های نفوذ زیادی وجود دارد و افراد فرصت طلب نیز می‎دانند چگونه از این راه‎ها عبور کنند. ناظر انتخابات بر شوراها، مجلس شورای اسلامی است که هیات نظارتی در استان‎ها تشکیل می‎دهد. نمی‎توان در مورد تمام اعضای شورای شهر تقواسنجی کرد. طبیعتا چنین امکانی وجود ندارد. به نظر بنده آنچه که می‎تواند از آغشتگی افراد به فساد جلوگیری کند، احترام به قانون و قانونگرایی است که باید رایج شود. مورد دوم نیز مساله شفافیت و نگرانی از رسوایی در افکار عمومی است. این مسائل در کشور ما باید جدی‎تر گرفته شود. به نظر بنده در خصوص شوراهای شهر، نقش رسانه‎های محلی بسیار حائز اهمیت است البته این رسانه‎ها نیز نباید اهل سوءاستفاده باشند. مواردی داریم که خود رسانه به جای اینکه ضد سوءاستفاده و عامل افشاگر نقض قانون باشد، ابزاری برای باجگیری و تبلیغات جناح‎های مختلف بوده است. اگر رسانه‎ها مورد اعتماد مردم باشند دست به افشاگری می‎زنند. بنابراین این مساله مهم است که فضای باز رسانه‎ای وجود داشته باشد و افراد به راحتی بتوانند امتیاز رسانه بگیرند تا خود رسانه‎ها نیز انحصاری نشوند. در حال حاضر امکان قانونی انحلال شوراها وجود دارد و وزارت کشور نیز می‎تواند این اقدام را انجام دهد. البته طبیعی است که ابتدا باید به شکایت‎ها رسیدگی شود. در عین اینکه شوراهای شهر، نهادهای بسیار مهمی هستند و در بدو دموکراسی در ایران نقش داشتند ولی در عین حال نباید این‎گونه باشد که مورد نقد و انتقاد قرار نگیرند. طبیعی است که وزارت کشور اقتدار کاملی بر شوراهای شهر دارد. نقش شورای شهر و وجود آن بسیار حائز اهمیت است، به ویژه نقش آن در انتخاب شهردار مهم است. اگر بخواهیم نقش شورای شهر را نفی کنیم آن زمان از سوی قانون هیاتی از افراد غیر متخصص و نهادهای غیرمرتبط به انتخاب شهردار اقدام می‎کنند. در حال حاضر نیز از این شبه شوراها در نهادهای تصمیم‎گیری داریم. متاسفانه در کشور ما این‎گونه است که در انتخاب افراد به صورت جناحی عمل می‎شود و این مساله به هیچ وجه مورد تایید نیست.