راهکار سیاسی مبارزه با فساد اقتصادی
آرمان - فساد اقتصادی و مالی در کشورهای در حال توسعه معضلی است که نهتنها به آسانی از دامنه فعالیت آن کاسته نمیشود بلکه بحثهای جدیدتری نیز در رابطه با آن در جوامع توسعه نیافته مطرح میشود. ایران بهعنوان یک کشور در حال توسعه سالها و چه بسا دهههاست که با این معضل مواجه است. فساد و ابعاد آن در جامعه ما ریشه دوانده و فساد اقتصادی بهعنوان مهمترین مانع توسعه و پیشرفت مطرح است. در سالهای اخیر بهویژه با افشای پروندهای بزرگ مجرمان اقتصادی و اختلاسهای کلان پولی و بانکی، نهتنها با آن مقابله جدی نشده، بلکه راهکارهای کوتاهمدتی که برای مبارزه با آنها در نظر گرفته شده، اغلب ناکارآمد و غیرمفید بودهاند. با توجه به داغ شدن بحث مبارزه با فساد اقتصادی که هر روز در رسانهها مطرح میشود، میتوان اذعان کرد که مبارزهای نفسگیر در راه باشد و تقریبا همه در انتظار شنیدن خبرهای متفاوتی در این زمینه هستند؛ اینکه مفسدان واقعی اقتصادی چه کسانی بوده یا هستند که در غیراین صورت گوش مردم از حرفهای تکراری پر و همه مردم از مشاهده اقدامات کوتاهمدت و بینتیجه خسته شدهاند. اینکه در مسیر مبارزه با فساد اقتصادی تا چه اندازه میتوان انتظارات مردم را برآورده کرد، موضوعی است که نمیتوان پاسخ دقیقی برای آن داشت و بسیاری از کارشناسان اقتصادی و تحلیلگران اقتصادی نتوانستهاند نظر قطعی در اینباره ارائه کنند. در روزهای گذشته شعب ویژهای برای مجرمان پروندههای جرائم اقتصادی در دادگاهها تشکیل شده است که به پروندههای فساد سریعتر رسیدگی شود. همچنین علنی شدن این دادگاهها نیز میتواند مورد توجه قرار گیرد و موثر باشد. اما آنچه که این روزها در کشور بسیار بیان میشود ماهیت فساد است. اینکه در بیشتر موارد سرمنشأ فساد مشخص است، مساله مهم این است که آیا اقدامات علیه فساد اقتصادی به سطح تاثیرگذاری خواهد رسید یا به حد یک نمایش نزول میکند؟ آیا متهمان فساد اقتصادی بهطور واقعی و بهصورت علنی محاکمه و مجازات میشوند؟ در واقع تقصیر آنهایی که پول گرفتند، کمتر از آنهایی است که این پول را دادهاند. این اقدام صرفنظر از اینکه نمایشی باشد یا واقعیت، مسالهای تعیینکننده است. مردم هم کاملا این مسائل را درک میکنند. اگر این اقدام واقعی باشد مطمئنا مفید واقع خواهد شد. همچنین در جهت کنترل فساد و بهنفع مردم خواهد بود. در مورد حل مشکلات اقتصادی ایران، اقتصاددانان و کارشناسان اقتصادی نمیتوانند بهطور قطعی نظر دهند. گاهی عدهای هر از چندگاهی بحث مبارزه با فساد اقتصادی را مطرح میکنند که ممکن است برای شهرت باشد وگرنه در مجموع ما در کوتاهمدت کاری نمیتوانیم انجام دهیم. واقعیت این است که ما فقط راهکار سیاسی داریم. راهکار سیاسی یعنی زمان بخریم و بعد با سیاستگذاریهای اقتصادی، ساختار اقتصاد را اصلاح کنیم که این اقدام به زمان زیادی نیاز دارد. عملکرد قوه قضائیه میتواند بسیار موثر باشد و اگر فساد در جامعهای مدام رو به گسترش باشد نمیتوان به آن افتخار کرد. در عین حال میدانیم که مساله فساد بیشتر به قوه مجریه و قوه مقننه مربوط است تا قوه قضائیه. قوه مجریه باید مفسدین اقتصادی را پیدا کند و به قوه قضائیه معرفی کند تا قوه قضائیه بتواند مجرمان اقتصادی را محاکمه کند. قوه مقننه نیز باید در بحث مبارزه با مفسدین اقتصادی قانونگذاری کند. مشکل ما مربوط به چند دهه گذشته است که بخشی از آن به عدم صداقتی برمیگردد که هر یک از ما نسبت به خود و نسبت به جامعه داشتهایم.
