لزوم توجه به اقتصاد محیط‌زیست

آرمان - چالش‌های مورد توجه در هر دوره‌ تاریخی تفاوت‌هایی دارند، گرچه‌ پیش‌ زمینه‌هایی در بلند مدت آنها را پدید آورده باشند، اما در یک زمان خاص کانون مساله می‌شوند. وضعیت کنونی محیط‌ زیست ایران برآیند کم‌توجهی عمومی و سیاست‌های کوتاه‌نگر، همراه با دگرگونی‌های آب‌وهوایی سرزمینی است. در برخی کشورها پس از نمایان شدن چالش محیط‌زیست پویش ملی و بازنگری بنیادی در سیاست‌ها در دستور کار قرار گرفته است. در کشورهای توسعه‌یافته از شرایط محیط‌زیستی فرصت‌های کار نوآورانه و درآمدزا برساخته شده است. اقتصاد محیط‌زیست، یک گرایش تخصصی میان‌رشته‌ای است و متخصصان این رشته می‌توانند مدل‌ها، سرمایه‌ها و فرصت‌های اقتصادی وابسته به محیط‌زیست شهری را شناسایی و ارائه کنند. در زمینه آب، نوآوری‌های ارزنده‌ای در نگهداری، مصرف بهینه، کاربری‌های صنعتی، کشاورزی و خانگی، ابزارها، سامانه‌ها و فرآیندها می‌تواند فراخوان و به‌کار گرفته شود. نوآوران مستقل و پردیس‌های‌دانشگاهی می‌توانند بهترین همکاران مدیریت‌شهری در این زمینه باشند. در زمینه خاک، دگرگونی در سیاست‌های برپایه‌ شهرفروشی، نگهداری و بهره‌وری بهینه از خاک و صنایع کوچک در پیوند با فرآورده‌های سازگار با محیط زیست، بهبود مهارت‌های شهروندی در زمینه‌های مدیریت پسماند، الگوی مواد مصرفی در زندگی شهری و سامانه‌های تغذیه خاک می‌توانند شغل‌ها و فرآیندهای نو به همراه داشته باشند. استارت‌آپ‌های خدمات شهری هنوز در کشور ما تعریف نشده‌اند و انگشت‌شمار هستند. اینجانب پیشنهاد و طرحی ارائه کرده‌ام که در مراکز بزرگ چند منظوره فضایی‌عمومی برای «سپهر نوآوری شهری» پیش‌بینی شود تا شهروندان همگی بتوانند در این فضاها با روش‌هایی مانند بارش فکری، در زمینه مساله‌های شهری، ایده‌پردازی کنند و گروه کاری تخصصی نوآور این فضاها را مدیریت کنند. ساماندهی پسماند در تهران می‌تواند دگرگون شود، اما پیش‌نیاز آن مبارزه جدی و سازمان‌یافته با شبکه سنتی و انحصاری مستقر کنونی در زمینه پسماند(طلای کثیف) است. این پیش‌نیاز، به‌کار انداختن استارت‌آپ‌های خدمات مدیریت پسماند را رقم می‌زند و برای شهروند به ‌منظور کسب ‌و کارهای نو و مدیریت شهری درآمدزا و سودمند خواهد بود. فعال شدن استارت‌آپ‌ها زمینه‌ بهره‌کشی از کودکان و کارگران غیرقانونی در این حوزه را برمی‌چیند و مساله‌ای ‌اجتماعی هم راه چاره خواهد یافت. اگر انحصار سنتی حوزه پسماند تهران شکسته شود، می‌توان پردیس‌های دانشگاهی داوطلب از جمله پردیس فنی دانشگاه تهران یا جهاد دانشگاهی را هم در ارائه فناوری مدیریت پسماند به یاری گرفت. اینها نیازمند با‌ور، برنامه و کار روشن در بازه‌ زمانی مشخص است، وگرنه در حد سخن‌های خوب بی‌حاصل می‌ماند. هوای تهران 10‌ها سال است که موضوع خبر و مساله‌ مردم تهران بوده است. هر سال در اوج کمبود اکسیژن و بالابودن آلودگی و ایستایی هوا، خبرنگاران به آن می‌پردازند، شماری از مردم راهی درمانگاه‌ها می‌شوند و برخی جان خود را از دست می‌دهند، بی‌آنکه چیزی در رفتار شهروندی یا در ساز و کارهای مدیریت شهری دگرگون شود. در این زمینه هم نوآوری‌هایی در زمینه مصالح ساختمانی، رنگ و نماهای گیرنده و پالایشگر آلودگی هوا، فیلترها، وسایل آمد و شد، استارت‌آپ‌های خدمات و هم هوشمندسازی فرآیندهای شهری هستند که باید در یک برنامه‌ اقدام زمان‌دار سازمان‌دهی و فعال شوند.