استفاده بهینه از ظرفیت ارتباط با روسیه

آرمان - نوع همکاری‌های ایران و روسیه پس از خروج آمریکا از برجام می‌تواند برای هر دوطرف حائز اهمیت باشد. این همکاری برای ایران از این جهت اهمیت دارد که روسیه عضو شورای امنیت است و مواضع این کشور می‌تواند نگاه بین‌المللی به ایران را منعطف کند. حضور و تاثیر روسیه توانست اجماع بین‌المللی که در گذشته علیه ایران شکل گرفته بود را دچار خدشه کند. از همین جهت ایران نیازمند است که در آینده ارتباط با روسیه را به نحوی پیش ببرد که موضع این کشور در این زمینه تغییر نکند. البته روسیه به عنوان قدرتی بزرگ اهداف و منافع متنوعی دارد و با قدرت‌های متنوعی در ارتباط است. گرچه این روزها نگاهی منفعلانه به روابط ایران و روسیه در رسانه‌های داخلی مطرح می‌شود و مطالب به گونه‌ای مطرح می‌شود که گویی ایران به حدی آسیب پذیر است که با هر اقدام روسیه می‌تواند آسیب ببیند، در حالی که اساسا در این شرایط طرح مساله بدین شکل اشتباه است. طبیعتا مطلعیم که روسیه می‌تواند چه نوع تاثیر‌گذاری در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی به نفع ایران داشته باشد. اما این نیمه پر لیوان است و نیمه خالی، روایتگر این امر است که روسیه به عنوان قدرتی بزرگ طبیعتا منافع خود را دنبال می‌کند و ایران نباید خود را به منافع روسیه گره بزند و باید در نظر داشت که روسیه چه اهداف و منافعی را در سطح منطقه‌ای دنبال می‌کند. گرچه شاید برخی اقدامات روسیه مورد پسند ایران نباشد و برخی از ارتباطات و سیاست‌هایش چندان به مذاق کشورمان خوش نیاید، اما روسیه کشور مستقلی است که در صورت چالش بیشتر ایران با کشورهای غربی به‌رغم بدبینی‌هایی که در لایه‌هایی از جامعه نسبت به این کشور وجود دارد، اما نوع تعاملات ایران و روسیه می‌تواند به لحاظ اقتصادی و سیاسی برای کشورمان حائز اهمیت باشد. از سوی دیگر ایران تا کنون به لحاظ اقتصادی چندان تمرکزی بر این کشور نداشته و نتوانسته آنطور که باید از ظرفیت‌هایی که در این رابطه شکل گرفته به درستی بهره ببرد. از این رو می‌توان گفت که تمام تمرکز ایران بر روسیه بر روی روابط سیاسی، نظامی و امنیتی قرار داشته است. این روابط در مقطعی در سوریه جوابگو بود، اما ممکن است که این وضعیت در آینده تکرار نشده و پیش نیاید که ایران و روسیه در موضوعی به لحاظ سیاسی و امنیتی در حد موضع سوریه با یکدیگر همکاری داشته باشند. گرچه اگر ایران در بحث اقتصادی بهتر از ظرفیت‌های خود استفاده می‌کرد، شاید امروز در دوره پسابرجام می‌شد از ظرفیت‌های همکاری با روسیه بیشتر بهره برد. در واقع چنان که شایسته بود، نتوانستیم در این سال‌ها بیشترین ظرفیت را ایجاد کنیم تا مشکلات را به حد اقل برسانیم. در حال حاضر باید توجه داشت که باید با روسیه آنطور که هست برخورد کنیم. روسیه کشوری است که در شرایط خاص بین‌المللی و اقتصادی قرار دارد. از یک طرف با مجموعه‌ای از تحریم‌ها مواجه است و از طرف دیگر در تقابل سیاسی با برخی کشورهای غربی قرار دارد. در این مساله برای ایران منافع و چالش‌هایی وجود دارد. به بیان دیگر این هنر و توانمندی ایران است که بتواند از فرصت‌های نهفته و آشکار در این موضوع استفاده کند و چالش‌ها و تهدیدهای احتمالی را به بهترین شکل مدیریت و کنترل کند. از این جهت نباید انتظار زیادی از روسیه داشته باشیم و باید اهداف خود را پیش بگیریم. ضمن اینکه باید توجه داشت که هر جا که به نفعمان باشد، می‌توانیم با روسیه کارکنیم و هر جا به نفمان نباشد، سیاست‌های خود را اتخاذ کنیم.