آتشزدن جنگلها بهدلیل دشمنی با سازمان
آرمان - نگین باقری: جنگلهای ایران در جدال اره و آتشند. از بریدن درختانشان که بگذریم. هر ازگاهی آتش به جانشان میافتد. تقصیر خودشان هم نیست. آنها همیشه قربانی میشوند. قربانی سهلانگاری مسافران و کشاورزان یا متخلفانی که به هر طریقی قصد دستاندازی به آنها را دارند. فرمانده یگان حفاظت از جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بیان کرد که ۳۵ نفر از کسانی که باعث آتشسوزی عمدی جنگلها میشدند به مراجع قضائی معرفی، دادگاهی و زندانی شدهاند. آنچنان که عنوان شده برخیها بهدلیل «دشمنی با نهاد یا سازمانی» جنگلها را آتش میزنند.
کم گوشمان پر نشده از اخبار آتشسوزی عمدی جنگلها؛ بر اساس آمارهای ارائه شده سالانه بهطور میانگین حدود 15هزار هکتار از جنگلهای ایران دچار آتشسوزی میشوند که خسارتهای جبرانناپذیری به منابع طبیعی وارد میکنند. گرچه این معضل زیست محیطی در نهایت مهار شدنی است، اما اثراتی را از خود به جای میگذارد تا مدتها دست به گریبان طبیعت خواهد بود. در واقع گاهی شعله یک آتش نوبتی به جنگلهای کشور سرایت میکند و در دم آنها را میخشکاند. حال اگر عمدی در کار باشد، بر شدت ماجرا نیز افزوده میشود، چون طبیعتی که قرار است قلمرو زندگی انسانها، گیاهان و حیوانات باشد با نابخردی تمام به دست عنصر انسانی در حال نابودی است. با این حال بر اساس قانون مسببان آتشسوزی عمدی جنگلها به سه تا 10 سال حبس محکوم میشوند، اما مساله حائز اهمیت این است که اثبات جرم شناسایی عاملان آتشسوزی را سخت کرده است. مسالهای که عرصه را برای سوء استفاده باز گشاده و معلوم نیست در آینده چه سرنوشتی در انتظار جنگلهای کشورمان است. با این حال خبرها حاکی از آن است که برخیها از روی دشمنی با سازمان یا نهادی اقدام به آتشزدن مراتع و جنگلها میکنند؛ مسالهای که در جای خود قابل تامل است و باید بهصورت همهجانبه بررسی شود.
معرفی 35 نفر از عاملان آتشسوزی
فرمانده یگان حفاظت از جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: ۳۵ نفر از کسانی که باعث آتشسوزی عمدی جنگلها میشدند به مراجع قضائی معرفی، دادگاهی و زندانی شدهاند. قاسم سبزعلی ادامه داد: برخی از این افراد به دلایل مشکلات قومی و قبیلهای، عنادها و دشمنیهایی که نسبت به سازمان یا نهادی دارند یا تغییر کاربری اقدام به آتشزدن مراتع و جنگلها میکنند. او درباره میزان حریق در جنگلها و مراتع کشور از ابتدای سال تاکنون افزود: با توجه به شرایط جوی که در کشور بهویژه در چند هفته اخیر داشتیم، حریق در مراتع و جنگلها بهجز چند موردی که در هفتههای اول سال اتفاق افتاد، موارد دیگری نداشتیم. فرمانده یگان حفاظت از جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور با اشاره به تخریبهای انسانی در مراتع و جنگلها که باعث وقوع سیل میشود، خاطرنشان کرد: بهدلیل اقدامات و دستکاریهای انسانی در جنگلها و مراتع به محض اینکه بارانهای پرشدت در کشور شروع میشود، متاسفانه با سیلاب روبهرو هستیم که تخریبهایی نیز ایجاد میکند. این در حالی است که وجود مرتع و جنگل موانعی برای حرکت سریع آب است تا آب در زمین فرو رفته و بتوانیم از آن استفاده کنیم. سبزعلی ادامه داد: بهرغم تذکرات مداوم به کشاورزان و ابلاغیه جهاد کشاورزی مبنی بر آتشنزدن پسچرها، در صورتی که برخی کشاورزان به سهلانگاری و کمکاریهایشان در این زمینه ادامه دهند، براساس قانون شش ماه تا سه سال زندانی میشوند و اگر هم عمدی باشد تا 10 سال زندانی خواهند شد. سبزعلی در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به کمبود نیرو در یگان حفاظت از جنگلها گفت: در حال حاضر با توجه به قانون منع استخدام در دستگاههای دولتی امکان جذب نیرو وجود ندارد، اما با توجه به اعتباراتی که دولت برای ما پیشبینی کرده میتوانیم از نیروهای فصلی برای دیدهبانی و کنترل حریق برای کاهش خسارت و تخریب استفاده کنیم. همچنین از سربازان وظیفه نیز در گشتها، مراقبتها، کنترل و برخورد با متخلفان استفاده میشود. به گزارش ایلنا، فرمانده یگان حفاظت از جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور همچنین با اشاره به برخی نیروهای یگان حفاظت که در درگیری با قاچاقچیان چوب و شکارچیان غیرمجاز مصدوم یا کشته میشوند، بیان کرد: در سال جاری خوشبختانه هنوز هیچیک از نیروهای ما در درگیری با قاچاقچیان و شکارچیان غیرمجاز شهید نشدهاند، اما به کرات در بحث قاچاق چوب و سایر تخلفاتی که در عرصههای منابع طبیعی اتفاق میافتد، نیروهای یگان حفاظت دچار مصدومیت میشوند که اخیرا نیز در مقابله با قاچاق چوب تعدادی از نیروهای ما دچار مصدومیت شدند.
این آمار منطبق بر واقعیت نیست
«معرفی 35 نفر به دستگاه قضائی بهدلیل آتشسوزی عمدیدرصد بالایی است، چرا که شناسایی عوامل آتشسوزی و اثبات آن در محکمه قضائی کشورمان کار سختی است. شاید ماموران محیطزیست به افرادی برای ایجاد آتش مظنون باشند، اما اینکه بتوان این موارد را در محاکم عمومی اثبات کرد، جزو موارد نادر است.» اینها را هومن خاکپور، کارشناس محیطزیست به «آرمان» میگوید. بهگفته او و بنابر تجربیات میدانیاش شاید کمتر از پنجدرصد عوامل آتشسوزی جنگلها شناسایی شده باشند، یعنی در بیش از 95درصد آتشسوزیها اصلا عاملان آتشسوزی شناسایی نمیشوند، چون عموما آتشسوزیها در مناطق کوهستانی و مرتفع رخ میدهد. خاکپور ادامه میدهد: ما تنها زمانی موفق به کشف عامل آتشسوزی در طبیعت شدهایم که آتشسوزیها از طریق زمینهای زراعی به اراضی جنگلی و کشاورزی سرایت کرده باشند. برای مثال یک کشاورز زمین خود را آتش زده و نتوانسته آن را کنترل کند. آن هم در صورتی که خودش اقرار کند، شناسایی عامل آتشسوزی قابل اثبات است، یعنی اگر فرد اقرار نکند و ما صرفا حدس بزنیم که این زمین برای فلان شخص است و آتشسوزی در آن رخ داده امکان اثبات جرم وجود ندارد. این کارشناس محیطزیست بیان میکند: از سوی دیگر، افرادی که به عمد اقدام به آتشسوزی کردهاند، بهدلیل خصومت با یک نهاد دولتی نیست، چرا که آتشسوزیها بیشتر بهصورت سهوی و از روی سهلانگاری است. برای مثال طبیعتگردی، چوپانی، کشاورزی، دامداری در طبیعت آتشی را در جای نامناسب روشن کرده و قبل از ترک محل فراموش میکنند بهصورت کامل آن را خاموش کنند یا اینکه غیرعمد آتشی برای پختن غذا، گرم کردن آب برای نوشیدن و ... در جایی مناسبی روشن میشود و وقتی آتش سرایت میکند، افراد از عهده خاموش کردن آن بر نمیآیند. در این مورد هم معمولا افراد محل را ترک میکنند و امکان شناسایی وجود ندارد، چرا که اقراری صورت نمیگیرد. او اضافه میکند: بنابراین ارائه این آمار منطقی بهنظر نمیآید و معمولا اگر جایی هم آتشسوزی عمدی اتفاق میافتد، بهدلیل دستاندازی و تصرف اراضی است. خاکپور توضیح میدهد: معمولا اراضی جنگلی را آتش میزنند تا پوشش جنگلی از بین برود و بتوانند آن را تصرف کنند، چون یکی از محدودیتهای قانونی برای واگذاری اراضی به افراد این است که اگر یک منطقه پوشش گیاهی جنگلی خوبی داشته باشد امکان واگذاری آن از بین میرود. این کارشناس محیطزیست بیان میکند: عمدتا آتشسوزیهای عمدی جنگلها به این شکل است. البته میزان محدودی ممکن است بهدلیل اختلافات قومی و منطقهای باشد که آن هم تعدادش خیلی نادر است. خاکپور خاطرنشان میکند: بنده حداقل طی 20 سال گذشته هیچگزارشی مبنی بر آتشسوزی عمدی جنگلها بهدلیل خصومت با نهاد و سازمانی ندیدهام. خاکپور در پایان میگوید: اگر این اتفاق هم افتاده باشد، اصلا امکان اثبات وجود ندارد. بنابراین دوباره تاکید میکنم ارائه چنین آماری منطقی و منطبق بر واقعیت نیست.
