آلمان واردکننده اصلی روده دام ایرانی
آرمان - ایران کالاهای مختلف صادراتی دارد و عمدتا کشور ما با صادرات نفت، فرش، پسته و ... شناخته میشود. در این میان برخی از کالاهای صادراتی نیز هستند که شاید در بدو امر عجیب و غریب بهنظر برسند، اما ارزآوری قابل توجهی دارند. کارشناسان معتقدند روده از نظر قیمت سومین کالای ارزشمند اقتصادی در ایران محسوب میشود و از نظر کمیت و کیفیت نیز در بازارهای جهانی جایگاه قابل توجهی دارد.
براساس آمار منتشر شده، در سال گذشته حدود ۸۰میلیون دلار صادرات روده گاو، گوسفند و بز داشتهایم که این رقم در سالهای قبل نیز کماکان در همین حدود بوده است، اما برای آن امکان افزایش ۲۰۰ تا ۳۰۰درصدی وجود دارد. به گزارش ایسنا، 80 تا ۹۰درصد محصولات ما در این بخش به کشور آلمان صادر میشود. در زمینه روده گوسفند و بز نیز شاید حدود ۱۰درصد بازار جهانی در اختیار ایران باشد، اما در حوزه دام سنگین با توجه به مشکلاتی که در ارتباط با تامین مواد وجود دارد، شاید این رقم به یکدرصد برسد. چین، مصر، ترکیه، ایران و پاکستان بهعنوان اصلیترین فعالان این بخش هستند. ایران از قدیمی ترین فعالان این عرصه به شمار میرود و بیش از ۱۰۰ سال تجربه دارد، بهگفته مسئولان امر، زمانی ما در این زمینه رتبه اول دنیا را داشتیم بر همین اساس اکنون هم تعداد نیروهای متخصص ما زیاد است. در ابتدای انقلاب با جمعیتی بیش از ۳۵میلیون نفر کشتار دام ما حدود ۲۵میلیون راس بود، اما اکنون تا حدود ۸۰میلیون جمعیت تنها ۲۰میلیون کشتار داریم که این مساله کار در این بخش را دشوار میکند. از رودههای طبیعی برای تولید سوسیس استفاده میشود. تولید سوسیس با استفاده از روده طبیعی یکی از قدیمیترین روشهای نگهداری گوشت است. همچنین از روده برای تولید نخ بخیه هم استفاده میشود .در حالحاضر بیشترین کاربرد روده و بهویژه روده گوسفند در صنایع تولید سوسیس است و روده گوسفند بهعنوان بهترین انتخاب برای تولید و نگهداری سوسیس در همه کشورها مطرح است. انواع رودههای مورد استفاده در صنایع خوراکی شامل روده گوسفند، گاو و خوک است که در ایران با توجه به ذبح شرعی گاو و گوسفند تنها این دو نوع روده وجود دارد و صادرات این ماده نیز با توجه به تقاضای محدود در بازار داخلی رایج است. روده علاوه بر مصارف خوراکی، کاربرد صنعتی نیز دارد.
صادرات و واردات عجیب و غریب
در سالهای گذشته در فهرست اقلام وارداتی گمرک، اسامی کالاهای عجیب و غریبی چون ضایعات باتری، آهن، مس، شامپو، مسواک، اشیای مربوط به جشن کریسمس، کلاهگیس و ریش مصنوعی و ... به چشم میخورد. درمقابل کالاهای عجیب و غریب در فهرست اقلام صادراتی نیز وجود دارد و در این میان میتوان به صادرات کالاهایی چون میخ، پونز و سوزن، میخ، مسواک و ... اشاره کرد. علاوه بر این موارد، میتوان به صادرات روده دام نیز اشاره داشت که آنطور که رئیس اتحادیه صادرکنندگان روده گفته است: «در سال گذشته حدود ۸۰میلیون دلار صادرات روده گاو، گوسفند و بز داشتهایم.» بازارهای متعددی مانند ایتالیا، اسپانیا، اتریش و هلند پذیرای روده دامهای ایرانی هستند. جمشید نفر در رابطه با صادرات این محصول به ایسنا اعلام کرده که «روده محصول منحصر به فردی است که ۱۰۰درصد آن صادراتی محسوب میشود. از سوی دیگر صادرات این محصول هیچاثری در تورم کشور نداشته و نوسانات آن هم بسیار اندک است.» ظاهرا این بخش نیز با مشکلاتی مواجه است که در این مورد نیز رئیس اتحادیه صادرکنندگان روده گفته که «با این وجود برای تامین مواد اولیه ما مشکلاتی وجود دارد و هنگامی که بحث قاچاق دام مطرح میشود، این مشکلات و کمبودها افزایش پیدا میکند در حالی که تنها راه بقا و رشد اعضای اتحادیه ما آن است که بتوانیم مواد اولیه مورد نیاز خود را به سهولت از کشور ثالث وارد و پروسس کنیم تا بتوانیم با صادرات محصول نهایی علاوه بر حضور در بازارهای بینالمللی در داخل کشور نیز اشتغال ایجاد کنیم.» او با اشاره بهنظرات مساعد مسئولان سازمان دامپزشکی در این زمینه، اظهار کرد: «اگر دولت کمک کند و مشکلات این بخش را مورد توجه قرار دهد، میتوانیم نقش بسیار مناسب در اشتغالزایی کشور داشته باشیم، زیرا فعالیت در بخش ما تماما با دست صورت میگیرد و بر همین اساس میتوان اشتغال زیادی ایجاد کرد، اما با وجود درخواستهای متعدد، دولتمردان توجه کمتری به این بخش داشتهاند.» رئیس اتحادیه صادرکنندگان روده در زمینه اشتغالزایی در این بخش در سال گذشته گفته بود که «ما میتوانیم حتی تا ۳۰۰هزار اشتغال در این بخش داشته باشیم. این در حالی است که اکنون تنها ۱۰هزار نفر در این بخش مشغول به کار هستند.» ایران از جمله اولین کشورهایی است که به این حوزه وارد شده است، اما به رغم ظرفیتهای فراوان نتوانسته از فرصتهای موجود استفاده درستی داشته باشد. علاوه بر ایران، 9 کشور دیگر نیز در این حوزه فعالیت میکنند، اما به قول رئیس اتحادیه صادرکنندگان روده، «شرایط ما در قبال آنها رقابتی نیست و بر همین اساس مواد اولیه بیش از آنکه برای پروسس به ایران صادر شود، به کشورهای دیگر میرود.» صادرات ایران در بخش روده مشتمل بر روده گاو، گوسفند، بز و خوک میشود که البته ایران در زمینه گوشت خوک فعالیت ندارد، اما در دنیا سهم بالایی از فعالیتهای این بخش به خوک اختصاص پیدا میکند.
کاربرد روده در صنایع
براساس اطلاعات منتشر شده، درحالحاضر بیش از ۵۲ شرکت در این زمینه فعالیت دارند و علاوه بر چند شرکت که در اطراف تهران مشغول به فعالیت در این زمینه هستند تنها یک شرکت در استان خراسانرضوی وجود دارد که به فرآوری روده گوسفند میپردازد. جدا کردن، پاکسازی، لش گیری و گندزدایی با استفاده از نمک از جمله مراحل فرایند روده است، بهدلیل حساسیتی که روده دارد نمیشود از وسایل صنعتی استفاده کرد، بنابراین بهطور همزمان زمینه اشتغال ۱۰ نفر را فراهم میکند. بهطور عمده در صنایع غذایی بهویژه بسته بندی سوسیس و کالباس مورد استفاده قرار میگیرد و البته از اندازههای کوچکتر برای تولید نخ بخیه نیز استفاده میکنند. روده فراوری شده زیر نظر اداره کل دامپزشکی و آزمایشگاههای معتبر تست و برای ورود به چرخه تولید آماده سازی میشود. همچنین به غیراز کاربردهای اولیه و امروزی در صنایع ساخت آلات موسیقی، روده در برخی از ردههای صنعتی و تولیدی نیز دارای کاربردهای ویژه است. از رودههای پاره یا رشتههایی که دارای قطری بیشتر از اندازه استاندارد باشند (حدود ۲۰ تا ۲۴ میلیمتر) اغلب برای پر کردن کنسرو، تهیه زه برای آلات موسیقی، نوارهای راکت تنیس و نظایر آن استفاده میشود. از آنجایی که روده تابیده شده مقاومتش بیش از سایر الیاف نظیر کتان، پنبه و پشم است، در کارخانهها به شکل تسمه و نوارهای قابل اطمینان، برای انتقال حرکت از چرخی به چرخ دیگر به کار میرود .نوارهای یادشده مصارف زیاد دیگری هم دارد که قسمتی از آنها عبارت است از حلاجی پنبه، پشم یا کرک، بافتن زیلو و چادر شب، پارچههای دستیوزری بافی، غربالها، حولهبافی، راکت تنیس، طبل و دهل، دسته تار، سه تار، ویلون، ویلون سل، ویلون کنترباس، ویلون آلتو، سنتور، سنتور باس، نی، چنگ، عود و ... . روده خشک نیز که از روده گاو تهیه میشود برای کنسرو و مواد غذایی، پوشش و غلاف کالباس و کنسرو پنیر و سبزیها بهکار گرفته میشود.
