زمستان نابهنگام

به‌گفته مدیر‌کل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی بارش دیروز در جنوب کردستان، کرمانشاه، مرکزی، نیمه جنوبی همدان،تهران، البرز، خوزستان، ایلام، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، برخی مناطق به‌ویژه نیمه‌غربی اصفهان، خراسان‌شمالی، خراسان‌رضوی و خراسان‌جنوبی بارانی و در مناطق سردسیر و کوهستانی مازندران، گلستان، خراسان‌شمالی، شمال خراسان‌رضوی، تهران، سمنان، جنوب کردستان، شمال کرمانشاه، شمال و شرق لرستان، شمال‌غرب چهارمحال و بختیاری رخ داد. احد وظیفه همچنین از ماندگاری هوای سرد در نیمه‌شمالی کشور خبر داد و گفت: «دمای هوا در شمال‌شرق کشور شش تا هشت درجه سانتیگراد کاهش می‌یابد.» سازمان‌هواشناسی همچنین امروز فعالیت سامانه بارشی در غرب، نواحی مرکزی، بخش‌هایی از جنوب، شرق و شمال‌شرق کشور پیش‌بینی کرد و شدت بارش‌ها را در ایلام، لرستان،‌ شمال خوزستان،‌کهگیلویه و بویراحمد، نیمه‌جنوبی چهارمحال و بختیاری،‌ جنوب اصفهان، غرب یزد، شمال فارس، شمال کرمان و خراسان جنوبی اعلام کرد. این سازمان همچنین برای روز چهارشنبه سامانه‌بارشی را در نیمه‌شرقی و بخش‌هایی از مرکز کشور پیش‌بینی کرد که سبب رگبار، رعد وبرق و وزش باد شدید موقتی می شود. در مقابل در نیمه‌غربی کشور از شدت ناپایداری کاسته شده و دمای هوا به تدریج افزایش می‌یابد.

باران معابر تهران را قفل کرد

بارش باران دیروز سبب سنگینی حجم ترافیک در همت، حکیم، نواب، ‌چمران، شمال آزادگان، صدر،‌ نیایش، بابایی،‌ اشرفی‌اصفهانی، سعیدی، یادگار امام، شهید لشکری، مدرس، امام علی، خیابان آزادی، خیابان انقلاب و... شد. ترافیک حاصله از باران طول صف ترافیک صبحگاه معابر بزرگراهی پایتخت را ۶۰درصد افزایش داد و تمام ناوگان اتوبوسرانی شهر تهران را با پنج‌هزار و ۷۰۰ دستگاه اتوبوس به حالت آماده‌باش درآورد. به‌گفته محسن پورسیدآقایی، معاون حمل‌و‌نقل و ترافیک شهرداری تهران، ستاد ویژه خدمات‌رسانی در شرایط آب‌و‌هوایی خاص، که پیش‌تر در سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تشکیل شده با استفاده از تجارب سال‌های گذشته نقاط پر‌ترافیک و با کمبود تاکسی در شرایط آب‌و‌هوایی خاص را شناسایی کرده و به‌واسطه ظرفیت بخش‌‌خصوصی و یک ناوگان ذخیره عرضه و تقاضای سفر را متعادل کرد. سرهنگ محمد رازقی، رئیس مرکز اطلاعات و کنترل ترافیک پلیس‌راهنمایی و رانندگی تهران توصیه‌هایی را به رانندگان و شهروندان ارائه کرد و گفت: «در روزهای بارانی با توجه به لغزندگی معابر توصیه می‌شود رانندگان حتما فاصله طولی مناسب را رعایت کرده، چراغ خودروی خود را روشن کرده و با سرعت مطمئنه رانندگی کنند. در صورتی که برف‌پاکن خودرویی دچار نقص فنی باشد ماموران پلیس، راننده را ۳۰۰‌هزار ریال جریمه خواهند کرد، زیرا عدم استفاده از برف‌پاکن در روزهای بارانی سبب کاهش دید راننده می‌شود.» بارش باران همچنین دیروز مدارس شهرستان‌ فیروزکوه را در دو نوبت صبح و بعد از ظهر به‌دلیل برودت هوا تعطیل کرد.

بارش برف و باران در چند محور مواصلاتی

پنج محور دیروز در اثر بارش‌ برف مسدود شدند. محور‌های اولنگ - شاهرود در استان‌های گلستان و سمنان، دیزین-شمشک در استان‌های تهران و البرز و دره شهر - پلدختر محدوده واریانات در استان ایلام شد. همچنین جاده‌های محور شوش -فتح المبین در استان خوزستان به علت طغیان رودخانه و تخریب پل، و کمربندی آذرشهر به پل غله‌زار به علت سیلابی‌شدن رودخانه مسدود شدند. برف در اکثر محورهای استان‌های البرز، خراسان‌شمالی، سمنان، درگز - قوچان خراسان‌رضوی، آزاد شهر - شاهرود در استان گلستان، محورهای لاریجان، ولی‌آباد، فیروزکوه و کیاسر به سمنان در استان مازندران و همچنین محور صفادشت - شهریار در استان تهران بارید. همچنین اکثر محورهای استان‌های خراسان‌جنوبی، خوزستان، گلستان، مازندران، گیلان، غرب و شرق تهران، اصفهان، محور چناران - مشهد در استان خراسان‌رضوی و همدان - تهران در استان همدان نیز شاهد بارش باران بود. حجم زیاد بارش باران و برف سبب شد به‌گفته سرهنگ نادر رحمانی، رئیس مرکز اطلاعات و کنترل‌ترافیک پلیس راهور تردد در بعضی از محورها تنها با زنجیر چرخ امکانپذیر باشد.

امدادرسانی در مناطق سیلابی

شدت بارش باران و برف که از حد‌معمول فراتر می‌رود در اکثر موارد شاهد سیلاب و آب‌گرفتگی معابر و مناطق هستیم و ماموران نیروهای هلال‌احمر را نیز گوش به زنگ می‌کند. بارش باران و برف دیروز نیز از این قاعده مستثنی نبود و به‌گفته رئیس سازمان امداد‌و‌نجات جمعیت هلال‌احمر به ۱۴۸۰ نفر از هموطنان گرفتار سیل و آبگرفتگی کمک‌رسانی شد. مرتضی سلیمی افزود: «5٣ شهر، روستا و مناطق عشایر‌نشین در ١5استان آذربایجان‌شرقی و غربی، اصفهان، ایلام، چهارمحال و بختیاری، خراسان‌جنوبی و رضوی، خوزستان، سمنان، کرمان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، لرستان و یزد درگیر سیل، آبگرفتگی و توفان بوده‌اند و به ۱۴۸۰ نفر از هموطنان امدادرسانی شد و ۳۳۲ نفر اسکان اضطراری یافتند.» همچنین سازمان هلال‌احمر 22 دستگاه خودرو را از مسیر سیلاب خارج و آب را از 46 واحد‌مسکونی تخلیه کرد. همچنین معاون جمعیت هلال‌احمر خوزستان از مفقود شدن هشت نفر از عشایر کوچ رو خبر داد و اعزام یک تیم‌امدادی از هلال‌احمر ایذه را به منطقه تایید کرد. صادق سلامت گفت: «دیروز به‌دلیل بارش برف و مه غلیظ در کوه چور حد فاصل ممبین - بازفت، هشت نفر از عشایر منطقه مفقود شدند. با اعلام این حادثه به مرکز کنترل و هماهنگی عملیات امداد‌و‌نجات جمعیت هلال‌احمر خوزستان، یک تیم متخصص امداد‌و‌نجات کوهستان و کوهنوردی و صعود از ارتفاعات هلال‌احمر برای یافتن افراد مفقود‌شده عازم منطقه شدند.»

بارش سنگین برف در البرز

بارش برف در استان البرز که به‌ویژه کرج را سفیدپوش کرد، بدون خسارت نبود و باعث قطعی برق در برخی مناطق‌شمالی شهر شد. گزارش‌ها از شکسته شدن شاخه‌های درختان یا خم شدن آنها بر روی شبکه توزیع برق حکایت دارد. هواشناسی استان البرز بارش شدید برف را تا ظهر دیروز اعلام کرد. همچنین مدارس شهرستان‌های اشتهارد و طالقان نیز به‌دلیل شدت بارش‌ها، صبح دیروز تعطیل شدند. همچنین در پی بارش باران و شکسته‌شدن شاخه‌های‌درختان خاموشی‌های پراکنده‌ای در شش استان قم، اهواز، خوزستان، زنجان، قزوین و تهران روی داد.

واژگونی اتوبوس در محور گرمسار

رئیس پلیس‌راه استان سمنان صبح دیروز از واژگونی یک دستگاه اتوبوس‌ خالی از مسافر در کیلومتر 21 محور تهران-گرمسارخبر داد که هیچ‌گونه خسارت جانی نداشت. علت این حادثه ناتوانی راننده 35‌ساله خودرو در کنترل وسیله‌نقلیه ناشی از لغزندگی مسیر عنوان شد. سرهنگ خسروجردی، مبدا حرکت اتوبوس را مهران و مقصد آن را تربت‌حیدریه عنوان و خاطرنشان کرد: «این دومین واژگونی‌اتوبوس طی 48 ساعت گذشته همزمان با بارش باران و برف در محورهای سمنان است و روز یکشنبه یک دستگاه اتوبوس با 25 مسافر در محور سرخه - آرادان واژگون شد که یک نفر کشته و تعدادی زخمی برجا گذاشت.»

بارش‌های اخیر کاملا از نظر تغییرات اقلیمی قابل بررسی است. وقتی تغییر اقلیم رخ می‌دهد، حتما بارش‌هایی در بهار اتفاق می‌افتد که کاملا طبیعی است. برای مثال جاهایی که باران نمی‌آید، به‌طور سیل‌آسا باران می‌آید و جاهایی که باران می‌آمده میزان بارش‌ها کاهش پیدا می‌کند. مثل گیلان و مازندران که اساسا بارش‌ها زیاد است. از سوی دیگر، شرایط آب‌و‌هوایی ایجاب می‌کند که طوفان‌های دریایی شدت پیدا کنند و فاصله‌شان کمتر شود، یعنی اگر در جنوب کشورهر شش ماه یک بار توفان دریایی می‌آمده اکنون هر سه ماه یک بار می‌آید و شدتش هم بیشتر می‌شود. درست است که ما در اواخر فروردین و اریبهشت در ایران بارش نداشتیم، ولی در گذشته آب‌و‌هوای کشورمان به‌گونه‌ای بود که در تهران تا یکی دو ماه بعد از عید برف می‌آمد. در واقع بارش برف در فصل بهار آن هم در تهران سابقه دارد. ما مدت‌هاست از روزهایی که تهران را شدیدا برف می‌گرفت، فاصله گرفته ایم و اکنون این ناهنجاری‌های هوا ادامه پیدا کرده است، ولی مساله این است که حدود 300 سال است در غرب هر روز رکورد روزهای آفتابی و بارانی ثبت می‌شود، یعنی 300 سال قبل گفتند این کار را شروع کنیم و فکر می‌کردند در آتیه مفید خواهد بود. اکنون آن رکوردها دست ماست و نشان می‌دهد که ما همیشه تغییرات عجیب و غریبی را در رفتار آب‌و‌هوا می‌بینیم که باعث تعجب شده است، یعنی یک چیز پیش‌بینی نشده. بارش‌های اخیر 22 استان را درگیر کرده است. بنابراین ما دیگر وارد این نمی‌شویم که دندان اسب پیش‌کشی را بشماریم. این بارش‌ها یک پیش‌کش از طرف طبیعت و ناهنجاری‌هاست که باعث خوشحالی است و مورد استقبال ایرانیان قرار گرفته است. این پدیده حداقل طی 50 و 60 سال اخیر در ایران مرسوم نبوده است، ولی بارشی است که باعث پر شدن پشت سدها و رونق گرفتن کشت بهاره در استان‌ها می‌شود. اخیرا بنده اصفهان بودم. آنجا چنین بارانی نیامده و امیدواریم که بارش‌ها به معترضان ورزنه و نزدیک تالاب گاوخونی هم برسد و آنها را خوشحال کند. این در حالی است که باید گفت دستکاری انسانی بر اثر مصرف سوخت‌های فسیلی مانند نفت، گازوئیل و زغال‌سنگ نیز باعث گرمایش زمین شده است. تمامی اینها زمین را گرم می‌کند و تغییرات اقلیمی را به وجود می‌آورد، وگرنه باور کنید اگر بشر روی زمین نبود، هیچ‌وقت این شرایط ایجاد نمی‌شد که زمین گرم شود، آنچنان که شرایط به‌گونه‌ای است که توفان‌ها شدیدتر شده‌اند. همان‌طور که گفتم در جاهای که خشک است، باران می‌آید و در جاهایی که مرطوب است، بارش‌ها کم می‌شود. درست مانند اینکه باد شدیدی دور کره زمین بگردد و ابرهایی که طی زمانی با قاعده و قانون می‌باریدند، اکنون به‌طور پراکنده و کاملا اتفاقی ببارند. همه این اتفاقات کار ماست. بنابراین تصمیماتی که در کنفرانس‌های بین‌المللی مانند پاریس، آفریقای جنوبی و کیوتو گرفته شد برای این اساس بود که ما کاری کنیم تا سیستم آب‌و‌هوایی جهان به دست طبیعت بیفتد نه به دست انسان.

* کارشناس محیط زیست