بررسی افزایش حداقل سن ازدواج در صحن علنی
آرمان - نگین باقری: به رغم اینکه مرکز پژوشهای مجلس با طرح افزایش حداقل سن ازدواج مخالفت کرده است، این طرح تا هفته آینده در صحن علنی مجلس اعلام وصول میشود. این خبر را یک عضو فراکسیون زنان مجلس در شرایطی اعلام کرده که در ماههای اخیر بحث لزوم افزایش حداقل سن ازدواج مطرح شده است. این طرح که موافقان و مخالفانی دارد به منظور جلوگیری از کودکهمسری مورد توجه قرار گرفته است. رایزنی با مراجع تقلید یکی از اقدامات فراکسیون زنان برای این طرح بوده وآنطور که برخی از نمایندگان مجلس میگویند رایزنیها در این زمینه موثر بوده است.
توقف ازدواج کودکان در ایران مطالبهای است که از مدتها پیش بحث آن به میان آمده است. کودکانی که کودکی نکرده همسر و مادر میشوند و حتی گاهی بیوه. با این حال باید تاسف خورد نه برای وضعیت کودکان بیدفاع بلکه برای والدینی که فرزندشان را به دنیای بزرگسالی روانه میکنند. کودکانی که طعم بلوغ را نچشیده ازدواج تحمیلی را سر میکشند. اما در این بین قوانین نیز نقش مهمی را ایفا میکنند، چون تا مادامی که قوانین حمایتکننده وجود نداشته باشند کودکانی قربانی فرهنگها و سنتهای قدیمی خواهند شد. کودکانی که حق زندگی دارند و باید مرحله به مرحله برای ازدواج آماده شوند. این در حالی است که در ایران محدودیت سنی برای ازدواج وجود ندارد و ازدواج در هر سنی ممکن است. ازدواج کودکان هم در سنت و هم در قانون ایران وجود دارد. منتها ازدواج دختر کمتر از ۱۳ساله و پسر کمتر از ۱۵ سال منوط است به اذن ولی به شرط مصلحت با تشخیص دادگاه صالح. از سوی دیگر، ازدواج قبل از بلوغ (۹ سال قمری در دختران و ۱۵ سال قمری در پسران) توسط ولی کودک (پدر و جد پدری) انجام میشود. تشخیص دادگاه نیز کاملا از عرف منطقه تاثیر میگیرد. لزوم اخذ مجوز دادگاه برای ازدواج کودکان از سال ۱۳۸۱ وارد قوانین ایران شد، تا پیش از آن تشخیص مصلحت فقط بهعهده ولی کودک بود. بنابراین اصلاح و بازنگری در قوانین سن ازدواج میتواند با پدیده کودک همسری مقابله کند. گرچه تحمیل ازدواج به کودکان شاید قشر زیادی از جامعه را در برنگیرد، اما باید گفت که پای یک انسان در میان است. کودکان بیدفاعی که مغلوب والدین خود شده و از مسیر اصلی خود خارج میشوند. بنابراین باید با معضل کودک همسری مقابله کرد، چرا که کودک همسری مفاسدی با خود بههمراه دارد و در همسرکشیها تاثیرگذار است. آن چنان که با پدیده کودکان بیوه نیز روبهرو هستیم. کودکانی که بدون داشتن هیچمهارتی در جامعه رها شده و آسیبهای دیگری را رقم میزنند. حال اگر در این بین فرزندی هم در میان باشد، مشکلات دوچندان خواهد شد. تازه ماجرا به اینجا ختم نمیشود. کودک همسری در بعد جسمانی هم تبعاتی را با خود بههمراه دارد. از سرطان سینه گرفته تا دهانه رحم. بنابراین بهتر است که با وجود مخالفتهای بسیار هر چه زودتر سن ازدواج افرایش یابد. در این بین فقه پویا نیز کمککننده است و میتواند در این راستا هماهنگی بین شرع و قانون را ایجاد کند.
ازدواج افراد زیر ۱۳ سال را ممنوع میکنیم
یک نماینده مجلس با اشاره به مخالفت مرکز پژوهشهای مجلس با طرح افزایش سن ازدواج گفت: این طرح تا هفته آینده در صحن علنی مجلس اعلام وصول خواهد شد. طیبه سیاوشی بیان کرد: افزایش حداقل سن ازدواج مدنظر کمیسیون اجتماعی بوده است، چرا که در ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی حداقل سن ازدواج در ایران ۱۳ سال ذکر شده است، اما زیر این سن نیز با مجوز و اذن پدر اجازه ازدواج داده میشود. بهدنبال این هستیم که بتوانیم حداقل سن ازدواج را به ۱۵سال برسانیم و ازدواج افراد زیر ۱۳سال را بهطور کامل ممنوع کنیم. او افزود: دلایل اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و روانپزشکی برای این ممنوعیت وجود دارد که طی جلسات کارشناسی که در فراکسیون زنان داشتهایم این مستندات را ارائه دادهایم و آن را ضمیمه طرحی کردهایم که با کمک موسسه تحقیقات اسلامی قم که یک موسسه تحقیقاتی وابسته به مجلس است آن را آماده کردهایم. مرکز پژوهشهای مجلس با افزایش سن ازدواج مخالفت میکرد و به همین دلیل با موسسه تحقیقاتی اسلامی قم در این مورد همکاری کردهایم و در حال حاضر در اداره قوانین مجلس ارائه شده است. او در رابطه با مرحله رسیدگی به لایحه حمایت از حقوق کودکان گفت: بررسی این لایحه در کمیسیون قضائی مجلس به پایان رسیده است و به رغم کاستیهایی که این لایحه دارد و حتی خود نمایندگان و کارشناسانی که در این قضیه دخیل هستند نیز کمبودهای این لایحه را تایید میکنند، اما در هر صورت بهعنوان اولین قانون حمایتی و کیفری در زمینه کودکان و نوجوانان قدمی رو به جلو است. او افزود: بررسی این لایحه در کمیسیون تمام شده است و در صحن علنی مجلس نیز اعلام وصول خواهد شد منتها تا الان هم که به این مرحله رسیده است با توجه به فضاسازیهایی است که توسط نهادهای مدنی در خارج از مجلس انجام شده و به لطف آنها و تلاش نمایندگان تا این مرحله رسیده است. به گزارش ایلنا، سیاوشی گفت: فراکسیون زنان و مجلس در تلاش هستند زمانی که این لایحه از چاپ بیرون بیاید درخواستی برای آن بگذارند که تغییر دستور هفتگی مجلس را در این مورد داشته باشیم تا بتوانیم براساس این تغییر دستور لایحه را در اولویت کاری مجلس قرار دهیم.
فرهنگسازی با کمک قوانین
یک فعال حقوق کودک درباره افزایش سن ازدواج در گفتوگو با «آرمان» میگوید: مفهوم ازدواج و پیوند دو انسان نیاز به حداقل بلوغ همهجانبه اعم از جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی دارد. شیوا دولت آبادی بیان میکند: اگر ازدواج فردی بدون رسیدن به بلوغ صورت بگیرد، طبیعی است که شباهت کمتری به ازدواج آرمانی دارد. بنابراین در خیلی از جاهای دنیا بهدنبال این هستند که پایان کودکی را زمان مناسبی برای ازدواج تلقی کرده و قوانینی را متناسب با آن وضع کنند. او ادامه میدهد: این مساله میتواند جلوی پدیده کودکهمسری را بگیرد. آن چنان که این معضل عوارض زیادی را با خود بههمراه دارد، از جمله اینکه مانع رشد همسران میشود. دولت آبادی عنوان میکند: اگر سن ازدواج افزایش یابد دست یافتن به تحصیل، امکانات شغلی و مسئولیت پذیری افراد تسهیل خواهد شد. بنابراین افرادی که به امکانات مناسب برای رشد همهجانبه انسان قبل از پیوند ازدواج میاندیشند، تاکید بسیار بر افزایش سن ازدواج دارند. این فعال حقوق کودک میافزاید: از این رو بیش از هر چیز به این نیاز داریم که خانوادههای ما به این نتیجه برسند که ازدواج نیاز به بلوغ دارد و باید این بلوغ در همه ابعاد اتفاق بیفتد. بنابراین وقتی که قوانینی این امر را تسهیل کنند به تدریج در این راستا فرهنگسازی میشود. در واقع قوانین میتوانند به تدریج تبدیل به فرهنگ شوند. او اظهار میکند: با افزایش سن ازدواج شانس زیادی به کودکان بهویژه دختران داده میشود که از امکانات مناسبی برای رسیدن به بلوغ استفاده کنند و همسران و مادران شایسته تری باشند. دولت آبادی تاکید میکند: از سوی دیگر، دسترسی به تحصیلات و عبور از بلوغ بسیار میتواند به سلامت روان اجتماع جامعه کمک کند.
