آرمان - کمال تبریزی معتقد است که باید دبیر جشنواره فیلم فجر برای 10 سال ثابت باشد و به جشن ملی تبدیل شودکمال تبریزی (عضو هیات داوران سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر) در آخرین قسمت برنامه سیوپنج درباره چگونگی داوری جشنواره فجر سیوششم گفت:زمانی که کار خود را در زمینه داوری و قضاوت شروع کردیم، یک رأیگیری اولیه برای فیلمها انجام دادیم و تصمیم گرفتیم فیلمهایی را که قویترند، جدا کنیم و در طول کار در خصوص آنها صحبت کنیم. قرار شد نام فیلمها را بگوییم و همه به آنها رأی بدهند و اگر رأی آورد، بماند و اگر رأی نیاورد، کنار برود. باورتان نمیشود، اما تمام 25 فیلم رأی آوردند! یعنی از ابتدا خواستیم اقدامی انجام دهیم که کارمان سبکتر شود، اما همه فیلمها اجزایی داشتند که قابل رقابت با فیلمهای دیگر بودند. جدی گفته بودیم که از نظر ما همه فیلمها میتوانستند کاندیدا شوند؛ معنی آن این بود که سعی کنیم در جشنواره فجر کاندیدا اعلام نکنیم. میتوانستیم یکبار در جشنواره فجر کاندیدا اعلام نکنیم.در کدام جشنواره الف در دنیا کاندیدا اعلام میشود؟... اعلام نمیشود و فقط ما هستیم که کاندیدا اعلام میکنیم. اگر هم اسکار کاندیدا اعلام میکند، یک مراسم است. خیلی روی این موضوع تاکید کردیم، اما آقای داروغهزاده بهعنوان دبیر جشنواره نپذیرفت.
جشنواره فجر باید جوایز خود را کم کند
وی ادامه داد: یکی از مشکلات جشنواره فیلم فجر این است که دبیر آن متغیر است و رئیس سازمان سینمایی باید کسی را انتخاب کند که حداقل بین 5 تا 10 سال دبیر جشنواره باشد و بتواند جشنواره را به سمت و سویی ببرد. نکته دوم اینکه این جشنواره به اسم جشنواره برگزار میشود و 22 فیلم یا بیشتر در آن حاضر میشود و شما در یک فاصله 10 روزه باید در مورد تمام این فیلمها تصمیم بگیرید. داوری که در طول روز پنج فیلم میبیند، خیلی برایش امکان قضاوت سخت میشود. ما این همه جایزه در جشنواره داریم و نام آن را هم جشنواره گذاشتیم و گاهی مقایسهای با مراسم اسکار میشود که مشکل بزرگی است و میتوانیم به آن فکر کنیم. اگر چنین قصدی نداریم باید آن را جشنواره ندانیم، بلکه جشنی است که در دهه انقلاب برگزار شود و قرار است از عدهای تقدیر شود. این جشنواره به رقابتی که در سراسر دنیا صورت میگیرد، نزدیک نیست.تبریزی با اشاره به تنوع موجود در آثار جشنواره سیوششم گفت: امسال هر فیلمی از هر دری و با هر رنگی آمده بود و دو فیلم مستند، یک فیلم تجربی و سه فیلم اول داشتیم که همه در یک موقعیت قرار گرفته بود. این اشتباهی بود که شورای سیاستگذاری کرد و دلیل آن را نمیدانم، چون فیلم مستند ویژگیهای خودش را دارد و درست نیست که این فیلمها در سبد 22 فیلم داستانی که یکی از آنها انیمیشن است، قرار بگیرد. نمیدانم این سیمرغ چه سحری دارد کسانی که بارها این سیمرغ را گرفتند، هنوز عطش دریافت سیمرغ دارند و خیلی آن را دوست دارند. بهنظرم جشنواره فجر باید جوایز خود را کم کند. عدهای مخالف کم یا زیاد کردن جوایز هستند، اما بیاییم تفکیک کنیم. ما در دورههایی بخش فیلمهای مستند، کوتاه و فیلمهای اول با داوران جداگانه داشته باشیم و این به منطق نزدیکتر است. اگر تعداد فیلمهای انیمیشن به حد نصاب لازم رسید، بخشی هم برای داوری این بخش اختصاص دهیم. تبریزی در خصوص قضاوت روی برخی موارد نامزدی مانند صدا بیان کرد: الان روی صدا کارهای عجیب و غریبی انجام میدهند و صداهای غیرسینک را سینک میکنند. تشخیص اینکه چه بخشی از صدابرداری در صحنه و چه بخشی مربوط به استودیوست. ما خیلی نمیتوانیم این موضوع را دقیق معین کنیم و در حال حاضر تاکید میکنند که جایزه صدا هم باید یکی باشد. وقتی فیلم «تنگه ابوقریب» یا «به وقت شام» را دیدیم، بهلحاظ صدابرداری کار سخت و شاقی را انجام داده بودند. در صدابرداری یک جایزه داشتیم و از آقای داروغهزاده خواستیم این دو را تفکیک کنیم، چون در بحث و گفتوگو به این نتیجه رسیدیم که فیلمی صدابرداری و فیلم دیگر صداگذاری و میکس اصوات خوبی دارد و بهتر است تفکیک شود، اما بهتدریج که جلو میرویم و تکنولوژی سینما هم همزمان با دنیا پیش میرود، مجبوریم این دو جایزه را یکی کنیم و به صدای فیلم جایزه دهیم.
داوری را خلاف میل خودم پذیرفتم
تبریزی در پاسخ به پرسشی درباره این که کاهش تعداد فیلمها در جشنواره امسال چقدر درست بود، گفت: میتوانیم بهطور 100درصد به 11 فیلم برسیم، چون عدد 22 نمادین است اما واقعا این تعداد هم زیاد است؛ یعنی باید فیلتری در هیات انتخاب گذاشته شود و بر اساس آن فیلمها انتخاب شوند. اگر بگویید تعداد فیلمها مبنای ورود فیلمها به جشنواره است، مجبورید در بخشهایی کوتاه بیایید. همه این فیلمها در ذهن ما قرار میگیرد و بررسی میکنید که هر فیلمی چه ویژگیهایی داشته است؛ چون به یکباره 25 فیلم میبینید که هرکدام تدوین، فیلمبرداری، بازی مختلف در ژانرهای مختلف داشتند و این قضاوت را خیلی سخت میکند.او گفت: در تمام دورهها داوری را خلاف میل خودم پذیرفتم، چون واقعا کار سختی است اما چون داروغهزاده را دوست دارم، نتوانستم پیشنهادش را رد کنم. با این حال میگویم اگر تعداد فیلمها کمتر باشد، قضاوت عادلانهتر میشود.تبریزی در پاسخ به اینکه آیا تفکر داخل فیلمها روی نظر داوران تاثیر میگذارد یا نه؛ گفت: این بحث پیچیدهای است و اساسا نباید فرم و محتوا را از یکدیگر تفکیک کنید، چون خیلی عجیب و غریب به هم پیوسته هستند. نمیتوانید بگویید مضمون فیلم خیلی بد است، اما اجزای آن خیلی خوب است. در هنر سینما همه چیز با هم ترکیب میشود و تشخیص این ترکیب با کارگردان است و مهمترین وظیفه کارگردان نحوه ترکیب اینهاست؛ این کارگردان است که میگوید چه نوع موسیقی را میخواهد یا به بازیگرش میگوید چه نوع بازی را میخواهد. اگر مجموعهای را میبینید و روی آن صحه میگذارید؛ یعنی همه چیز آن مورد توجه قرار گرفته است. چیزی که در آغاز گفتم اغراق نبود و در مرحله اول که میخواستیم غربال اولیه انجام دهیم، همه در سبدی قرار گرفتند که باید درباره آن نظر میدادیم و همه فیلمها واجد نظردهی بودند. اشاره آقای دهقان درست بود که ما واقعا بهصورت میلیمتری قضاوت کردیم. ممکن بود فیلمی با سه به چهار رأی بیاورد و این طور نیست که فیلمهای جایزه گرفته خیلی فاصله با دیگر فیلمها داشته باشد. باقی فیلمها در موقعیت خودشان، تاثیر خودشان را دارند، اما ما مجبور به انتخاب با یک اختلاف جزئی بودیم. فکر میکردیم چقدر بعضی تدوینگران و آهنگسازان خوب کار کردند. اگر دستمان باز بود، به جای پنج کاندیدا، 10 کاندیدا انتخاب میکردیم. بعضی جاها واقعا اقناع نمیشدیم و به جای پنج نفر در یک رشته، شش کاندیدا اعلام میکردیم که کمی بیشتر حق به حقدار برسد.داور جشنواره سیوششم درباره این که تشخیص اینکه در یک رشته دو بازیگر باید اول باشند با چه کسی بود، توضیح داد: تشخیص اینکه در یک رشته دو بازیگر اول باشند، با خودمان بود. معمولا عادتم این است که اصلا تیتراژ فیلمها را نگاه نمیکنم و اصلا رجوع نمیکنم که چه کسی فیلم را تدوین کرده است. فهرستی که به دستمان میدهند، نگاه نکردم و یقین دارم دیگران هم نگاه نکردند و بیشتر به حاصل کار توجه داشتیم. در خصوص بازیگر نقش یک هم به این نتیجه رسیدیم که ارتباط و حضور سارا بهرامی و مهناز افشار بهگونهای است که پارتنرهای خوبی برای هم هستند و نمیتوانستیم بگوییم یک نفر نقش یک و دیگری نقش دوم است، بلکه هر دو نقش اول بودند. خانم بهرامی فوقالعاده کار کردند و تفاوتی هم در بازی مهناز افشار نسبت به دیگر کارهایش دیدیم. خیلی راحت به این نتیجه رسیدیم که میتوانیم دو نفر را در یک فیلم کاندیدا کنیم. در آییننامهها ممکن است بسیاری از قواعد نوشته شده باشد، اما فکر میکنم این قواعد با حضور دبیر جشنواره و در لحظهای که میخواهیم، میتواند تغییر کند. به همین دلیل از داروغهزاده خواهش کردیم که بعضی از جوایز مثل فیلمنامه را بهصورت مشترک دهیم و آقای داروغهزاده پذیرفتند دو جایزه همارز بدهیم و به همین دلیل در دو مورد این اتفاق افتاد که در یک رشته دو سیمرغ داشتیم. مادامی که جشنواره فجر این تعداد جایزه دارد و باید به جزئیات فیلمها دقت کنیم، اشکالی ندارد چنین اتفاقی بیفتد. این کاملا خلاف آییننامه است، اما نمیتوانستیم تصمیم بگیریم و دبیر را راضی کردیم تا در حق فیلمها جفا نکنیم.تبریزی در پاسخ به اینکه آیا در هیات داوران وارد اقناع یکدیگر برای تغییر رأی یکدیگر نشدید، عنوان کرد: همراه همه داوران درمورد فیلمها با هم بحث میکردیم و نظرات متفاوت داشتیم. وقتی میخواستیم جایزه بازیگر نقش اول مرد را بدهیم، خیلی با هم بحث کردیم، چون تعدادشان خیلی زیاد و خیلی نزدیک به هم بود.معتقدم در این دوره جشنواره کسانی که جایزه گرفتند، ارجحیت زیادی بر کسانی که جایزه نگرفتند، ندارند، چون واقعا اختلافشان بسیار کم بوده است. در جشن خانه سینما هم همین اتفاق میافتد که با اختلاف چند رأی یک نفر برنده میشود. از نظر من چون جشن است، همه کسانی که در بخش مسابقه حضور پیدا میکنند، جایزه خود را گرفتهاند.
علت انتخاب جمشید هاشمپور
تبریزی همچنین درباره علت انتخاب جمشید هاشمپور برای دریافت جایزه نقش مکمل مرد تشریح کرد: ما پنج کاندیدا داشتیم. این طور بحث کردیم که تمام اینها بهعنوان نقش دوم حضور داشتند. جمشید هاشمپور نقشی فرعی داشت، اما حضورش در فیلم با بقیه متفاوت بود و به اتفاق آرا به او جایزه داده شد.تبریزی خاطرنشان کرد: میدانستیم که جایزه دادن به دو نفر باعث حاشیه میشود اما وجدانمان را در نظر گرفتیم. احساس کردیم که حقکشی میشود اگر در فیلمنامه و کارگردانی دو جایزه ندهیم. مهم نیست چه به ما میگفتند اما بهخاطر اینکه حقکشی اتفاق نیفتد و توانسته باشیم که این دو نفر را بهلحاظ بحث رأیگیری کاندید کنیم.وی در رابطه با نبود بیانیه هیات داوران گفت: این روش در اکثر جاهای دنیا منسوخ شده است، مگر اینکه شما بخواهید اشاره خاصی به دستاورد ویژهای کنید.