مناطق آزاد محور توسعه

آرمان - اینکه امروزه مناطق آزاد با معضل واردات کالای قاچاق و فساد مالی مواجه است را نمی‌توان انکارکرد لیکن معضل یاد شده فقط در محدوده مناطق آزاد رخ نمی‌دهد. امروزه به صورت کلان با اقتصاد زیرزمینی درسطح کشور دست و پجه نرم می‌کنیم که در برگیرنده قاچاق کالا و مواد مخدر فرار مالیاتی افزایش فزاینده رانت و... ‌است. تنها این مناطق آزاد نیست که با این معضلات شده. اما با وجود تمام این مشکلات نباید فراموش کرد که این مناطق چگونه بسترساز توسعه و بیشرفت‌های زیادی در کشور شده برای نمونه وقتی که وضع امروز جزیره قشم را با 30 سال پیش از آن مقایسه می‌کنیم درخواهیم یافت که چگونه قشم که روزگاری در آن به زحمت می‌شد که هتل یا چند ساختمان برازنده پیدا کرد، امروزه دارای چندین هتل بین‌المللی، سازه‌ها و پیشرفته‌ای شده یا افراد بومی جزیره که از زندگی فقیرانه رنج می‌بردند و از اولیه‌ترین امکانات محروم بودند چگونه به مدد اشتغالزایی در این مناطق از زندگی درخور بهره‌مند شده‌اند. بنابراین نباید به خاطر وجود برخی معایب مناطق آزاد را به سیاه برشمرد و مزایا آن را نادیده گرفته و به جای تلاش برای پاک کردن صورت مساله باید بر این مشکلات چه در مناطق آزاد چه در سطح کشور فائق آمده، چاره جویی کنیم. حال سوال این است که در برابر این مشکلات چه باید کرد؟ برای آنکه به توسعه مناطق آزاد شتاب داد و این مناطق را از سکویی برای واردات به دروازه برای صادرات بدل کرده کنیم، باید از دو مزیت کلیدی موجود در کشور استفاده کرد. اول اینکه مزیت انرژی که همچنان بهای آن در کشور ما 50 درصد کمتر از حتی کشور‌های حوزه خلیج فارس است و دوم فراوانی نیروی کار تحصیل کرده و متخصص در کشور در کنار این دو مزیت نیز باید بر آن باشیم تا از تجربیات جامعه جهانی بهره ‌برده و با آنان تبادل نظر کنیم. به طور مثال بندر دوبی در کشور همسایه ما که امروزه به یکی از کانون‌های اقتصادی دنیا بدل شده یا بندر سنگاپور که به‌اندازه چند کشور اروپایی گردش مالی دارد و بعد از بندر روتردام، عنوان دومین بندر تجاری جهان را یدک میکشد. قطعا به‌دست آوردن اینگونه تجربیات و انتقال دانش فنی آن در ادامه مدیریت مناطق آزاد کشور بسیار راهگشا خواهد بود. بدانیم که جهان مدرن را اندیشه‌های مدرن می‌سازد نه ابزار‌های مدرن. اساسا وقتی می‌توانیم به پیشرفت دست‌یابیم که از روش مدیریتی که زمینه‌های مفسده را در خود ایجاد می‌کند دست برداشته و روش‌های جدید را جایگزین کنیم. در نتیجه به وجود آمدن چنین معضلاتی تمام فعالیت‌های صورت گرفته در مناطق آزاد را زیر سوال نمی‌برد. برای نمونه اینکه در دولت محمود احمدی‌نژاد با استفاده از رانت، زمین‌های بسیاری به عده‌ای سودجو واگذار شد که بعدها زمینه‌ساز بروز مشکلات متعددی در این مناطق بود، علت آن نیست که طرح مناطق آزاد منحل شده و از اساس برچیده شود. آیا منطقی‌تر نیست که با مدیریت صحیح و شفاف از بروز اینگونه مشکلات جلوگیری و درصدد حل مسائل برآمد تا آن که مساله را پاک کرد.