تسخیر شهر با خودرو‌ها

اکثر شهروندان پس از خواندن سطوری که آمد از خود می‌پرسند تکلیف چیست، اگر خودروهایمان را در حاشیه خیابان پارک نکنیم آنها را کجا قرار دهیم. تعداد پارکینگ‌های شهری که کفاف نصف خودروهای این شهر را نمی‌دهد و خودروها هم آن‌قدر زیادند که جز پارک دوبل چاره‌ای برای پارک آنها وجود ندارد. آیا چاره کار ساخت پارکینگ اضافه است؟ به نظر می‌رسد این راه حل بیش از آنکه چاره کار باشد مشکل را دو چندان می‌کند و نتیجه معکوس دارد. در زمان ساخت بزرگراه‌ها نیز تصور می‌شد ساخت آنها ترافیک‌ شهری در تهران را کم می‌کند، هر چند در برخی از موارد این اتفاق رخ داد، اما ایجاد تعداد زیادی بزرگراه شهروندان تهرانی را به خرید خودروهای رنگارنگ و متفاوت ترغیب کرد. مشکل ترافیک در تهران نه تنها حل نشد بلکه روزبه‌روز به میزان آلودگی هوا در این شهر افزوده شد. بنابراین راه‌حل را نمی‌‌توان تنها در ازدیاد تعداد پارکینگ‌ها در این شهر جست. البته افزایش تعداد پارکینگ ممکن است راه‌حل کوتاه‌مدت باشد، اما را‌ه‌حل بلندمدت نیست. بنابراین باید فکری به حال خودروهایی کرد که روزانه از سر و کول این شهر بالا می‌روند و حاصل ترددشان دود، سردرد و اعصاب خردی است. مساله بزرگ‌تر از این حرف‌هاست، تهران امروز دیگر تهران دیروز نیست و معابر و راه‌هایش امکان تردد خودروها را نمی‌دهند. استفاده از طرح ترافیک یا طرح زوج و فرد تنها پاک کردن صورت مساله هستند. اصل مشکل تردد خودروها، بیش از توان و ظرفیت معابر این شهر است. رانندگان در هرجایی که بتوان فکر کرد و امکان پارک و تردد هست، وجود دارند. دیگر فرقی ندارد، شمال تا جنوب، شرق تا غرب شما هر گوشه‌ این شهر در دام ترافیک خواهید افتاد و از آن راه گریزی ندارید. به گفته رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران پارک دوبله در حاشیه خیابان‌ها مشکلات ترافیکی زیادی را برای این شهر ایجاد کرده است و عملا اشغال یک لاین از خیابان پیمایش خودروها را با کندی مواجه کرده، مصرف سوخت را بالا برده و سبب آلودگی‌هوا شده است. محمد علیخانی افزود:«۱۵‌هزار پارکومتر نیز از گذشته در شهر تهران فعال بوده که در حال‌حاضر از مدار خارج شده است. ساماندهی پارک‌حاشیه‌ای بخشی از بازنگری طرح‌ترافیک است که در کنترل ورود خودروها اثرگذار است و با اجرا شدن این طرح دو‌هزار و ۶۰۰ نفر از پرسنل شهرداری که کارایی ندارند به کار گرفته می‌شوند. عدم‌ساماندهی پارک‌حاشیه‌ای روزانه ۱۱‌میلیارد تومان خسارت به پایتخت وارد کرده است.»

درآمد پایداری که به آن بی‌توجهیم

اواخر سال 95 خبر رسید که قرارداد پارکبان‌های شهر تهران یک سال است که فسخ شده و آنها همچنان به این کار مشغول‌اند و مجموع درآمدی که پارکبانان بین سال‌های 94 تا 95 به دست آوردند اصلا به جیب شهرداری ریخته نشد. به گفته معاون سابق حمل و نقل شهرداری تهران تا سال 96 باید ۲۰‌هزار پارکومتر دیگر در معابر شهر تهران نصب می‌شد و با نصب پارکومترهای جدید در حاشیه معابر تهران، خداحافظی پارکبان‌ها از سطح معابر شهر را شاهد می‌بودیم. اطلاع دقیقی از اینکه پارکبان‌ها به‌طورکامل از این شهر رخت بربسته‌اند وجود ندارد، اما آنچه واضح است عدم نصب پارکومترهای جدید در سطح وسیع در تهران است. اقدامی که می‌تواند راه حل نجات‌دهنده‌ برای شهری باشد که عمده درآمد خود را از طریق تراکم‌فروشی به دست می‌آورد. درآمد پایداری که باتوجه به میزان بالای تردد خودروها در شهر تهران همیشگی‌ است و بار اضافی مخارج را از شانه‌های شهرداری تا حد زیادی برمی‌دارد. از سوی دیگر نیز شهروندان از مکانیسم دقیق و منصفانه‌تری برای پرداخت عوارض پارک خودرو خود برخوردار خواهند شد، زیرا وقتی پای ابزارآلات تکنولوژی به میان می‌آید همه چیز دقیق می‌شود و قابل محاسبه. در گذشته مردم از رفتار بسیاری از پارکبانان در سطح شهر گلایه‌مند بودند، زیرا برخی از آنها به هر میزان که اراده می‌کردند در قبال جای پارک از شهروندان پول طلب می‌کردند. گاهی راننده برای پارک یک ربعی در محل مجبور به پرداخت دو‌هزار تومان پول بود. برخی از آنها نیز با چاشنی مظلوم‌نمایی از رانندگان پول اضافه می‌گرفتند. در هر صورت حضور آنها به هیچ‌عنوان برای شهروندان ثمره و بهره‌اقتصادی نداشت. وجود پارکومترها در سراسر شهر سبب خواهد شد شهروندان با ابزارآلات دقیق و حساب‌شد‌ه‌ای طرف باشند که قصد کلاهبرداری از آنها را ندارد و حس ترحم و دلسوزی را نیز در آنها برنمی‌انگیزد. علاوه بر این در این صورت پارک دوبل کردن شرایط سخت‌تری پیدا می‌کند و بسیاری از افراد به دلیل مشکلات قانونی که بعدها گرفتار آنها می‌شوند، از این کار صرف‌نظر می‌کنند. سامان‌دهی مساله پارک حاشیه‌ای به گفته رئیس کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شهری روزانه حدود 11میلیارد تومان برای این شهر درآمدزایی دارد. با حساب سرانگشتی درمی‌یابیم سامان‌دهی پارک‌حاشیه‌ای سالانه مبلغ هنگفتی را نصیب شهرداری تهران می‌کند، مبلغی که برخلاف تراکم‌فروشی برای این شهر مشکلات زیست‌محیطی و شهری کمتری را به همراه دارد. البته کار با نصب پارکومترها تمام نمی‌شود و پس از آن باید آموزش‌هایی را مبنی بر استفاده مردم از آنها به مردم داد و فضای‌مجازی یکی از بهترین بسترها برای این آموزش‌هاست.

لزوم فرهنگسازی رسانه‌ای به منظور کاهش بار ترافیک

مشاور رسانه‌ای انجمن سوادرسانه‌ای ایران در گفت‌وگو با «آرمان» با تاکید بر بحث آموزش به منظور استفاده از پارکومترها به مردم می‌گوید: پارک‌خودرو در حاشیه شهر باعث ترافیک می‌شود، اما اگر در برخی از مناطق شهر پارکینگ‌های الکترونیک داشته باشیم، به میزان زیادی به کاهش ترافیک‌شهری کمک می‌کند. سمانه بامشاد می‌افزاید: در برخی از مناطق شما نمی‌توانید در فضایی جز حاشیه خیابان خودرو را پارک کنید. بحث اصلی در این مواقع آموزش است، در واقع باید به مردم آموزش داد که از امکانی برای پارک خودرو استفاده کنند که از قبل برای این کار در نظر گرفته شده است. آیا این اماکن به میزان کافی وجود دارند و در صورت وجود، آیا مکان‌ آنها را از طریق رسانه‌های‌جمعی و مجازی به اطلاع شهروندان رسانده‌ایم؟! استفاده از شبکه‌های اجتماعی به منظور آموزش به مردم راهگشای حل معضل ترافیک است، زیرا از این طریق به آنها یاد می‌دهیم که در چه اماکنی پارک کنند و در چه فضاهایی از پارک بپرهیزند و برای آنها فرهنگسازی می‌کنیم. او خاطرنشان می‌کند: در برخی از موارد شاهد آنیم که مردم جای دوبله، سوبله نیز پارک می‌کنند. بخشی از موضوع به دلیل نبود امکان پارک در محل مناسب است، اما مهم‌تر از آن این است که مردم رعایت حق یکدیگر را یاد نگرفته‌‌اند، اگر یقین داشته باشند فردی که اکنون به سبب پارک دوبله آنها دچار مشکل شده است نیز حق دارد به کار و زندگی خود برسد به خود اجازه پارک در آن محل را نمی‌دهند. بامشاد خاطرنشان می‌کند: بدترین شیوه‌ که از طریق آن می‌توان در این زمینه فرهنگسازی کرد جریمه خودرو و راننده است، زیرا ایرانیان از موعظه شنیدن هیچ‌خوششان نمی‌آید و قطعا جریمه سبب تجدیدنظر و عقیده در آنها نمی‌شود و به منزله یک ضدارزش برای آنهاست. او می‌افزاید: بنابراین اولین قدم فرهنگسازی و دوم اطلاع‌رسانی است، اینکه مردم بدانند فضاهای مناسب برای پارک‌خودرو در هر منطقه کجاست و علاوه براین باید به آنها اطمینان داد که آن محل نزدیک محدوده محل کار آنهاست. بامشاد تاکید می‌کند: باتوجه به آنکه اکنون بسیاری از مشاغل از طریق شبکه‌مجازی مدیریت می‌شوند می‌توان راهکاری را به منظور آموزش استفاده از پارکومترها به مردم در شبکه‌های مجازی ایجاد کرد. در انجمن سوادرسانه‌ای ایران هدف افزایش میزان سواد‌رسانه‌ای و اجتماعی مردم است. بنابر این هدف کمترین بحث آموزش استفاده از یک ابزار به مردم است. راه‌حل این آموزش‌ها نیز تنها از طریق شبکه‌مجازی نیست؛ از طریق بنرهای تبلیغاتی و رسانه‌های جمعی می‌توان در راستای افزایش میزان سواد‌رسانه‌ای مردم گام برداشت. در واقع آموزش مردم از طریق ناخودآگاه بهتر از آموزش آنها از طریق خودآگاه است. در برخی از فضاها نیز از ارتباطات غیرکلامی مانند انیمیشن‌های آموزشی‌می‌توان استفاده کرد. او می‌افزاید: استفاده از پارکومترها نیز باید از طریق اپلیکیشن‌ها، شبکه‌های‌ ارتباطی و مجازی برای مردم روشن‌سازی شود، ابزارهای‌اطلاعاتی که مردم رغبت بیشتری برای استفاده از آنها دارند و نوین هستند. مردم به ابزارهای‌اطلاعاتی تاریخ گذشته توجه زیادی ندارند. استفاده از ابزارآلات نوین ارتباطی اثرپذیر و تاثیرگذارتر است و قادر به فرهنگسازی از طریق آنها هستیم.