کوچ مشتریان بازی از مارکت‌های داخلی

بر اساس آمار منتشر شده در سال 95، در ایران حدود 50‌میلیون نفر کاربر اینترنت هستند و بازی بازهای فعال چه با رایانه، تبلت یا گوشی همراه حدود 20‌میلیون نفر هستند. هر ماه بین 140 تا 200‌میلیارد تومان از سوی ایرانی­‌ها صرف خرید بازی می‌شود. همچنین به‌طور متوسط 5/1 ساعت در روز برای آن در داخل کشور وقت صرف می‌شود. این در حالی است که ۹۵‌درصد از بازی‌های ویدئویی در بازار غیر بومی هستند. با توجه به این تعداد آمار و استفاده از بازی‌های ویدئویی، به ایجاد مرکز داده بازی‌های ملی نیازمندیم. در سال‌های اخیر از طریق بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای حدود 600 بازی در سطوح مختلف تولید شده که برخی از آنها در جشنواره‌های متعدد خارجی نیز جوایزی گرفته‌اند. بر اساس آمارهای ارائه شده از موسسه تحلیلی newzoo درآمد این صنعت تا آخر سال 2015 حدود 91 میلیارد دلار محاسبه شده و چین با درآمد 22‌میلیارد دلاری، در صدر لیست کشورهای تولید‌کننده بازی‌های رایانه‌ای قرار دارد. طبق اعلام موسسهnewzoo، ایران هم توانسته جایگاه 36 را از بین کشورهای فعال در زمینه تولید بازی‌های رایانه‌ای به خود اختصاص دهد و درآمد صنعت گیم این کشور تا پایان سال 2015، از مرز 194‌میلیون دلار عبور کرده است.

رشد بازی‌های آنلاین

در سالیان گذشته به ویژه طبق آمار سال ۱۳۹۲، از ۱۶‌میلیون گیمری که در آن سال وجود داشت و طبق پرسشنامه‌ای که توسط بازی‌کنندگان پر شد، حدود ۷۵‌درصد کسانی بودند که روی PC و رایانه‌های شخصی بازی می‌کردند، در حالی که این عدد در حال حاضر به ۱۵‌درصد رسیده است و اکثر افراد به سمت بازی روی گوشی‌های هوشمند رفتند. همچنین بر اساس آخرین آماری که در بحث درآمد و فروش وجود دارد، در سال ۱۳۹۵ تقریبا ۷۰ تا ۸۰‌میلیارد ریال درآمد محتوای دیجیتال شامل اپلیکیشن و بازی توسط کاربران ایرانی برای محصولاتی بوده که کاربران باید آن را از ابتدا خریداری می‌کردند، که اصطلاحا به آن پریمیوم گفته می‌شود، در حالی که حدود ۶۴۰‌میلیارد ریال فروش درون‌برنامه‌ای برای اپلیکیشن و بازی بوده است. در حال حاضر به لطف افزایش پهنای باند اینترنت، رئیس بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای از رشد بازی‌های آنلاین خبر داده است که درنهایت باعث اقبال گیمرها به بازی‌های آنلاین با پرداخت درون‌برنامه‌ای نسبت به بازی‌هایی که در ابتدا خریداری می‌شوند شده است.

ماجرای اخذ عوارض از بازی‌های خارجی

در لایحه پیشنهادی بودجه سال 97، بندی در جدول شماره 5 (درآمدها،‌ واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و واگذاری دارایی‌های مالی بر حسب قسمت،‌ بخش‌، بند‌،‌ اجزا در سال 97) به شماره طبقه‌بندی 160178وجود دارد (صفحه 56)‌ که بر اساس آن مقرر شده 10درصد از فروش بازی‌های برخط خارجی و بازی‌های رایانه‌ای خارجی به مبلغ 200‌میلیارد ریال به عنوان عوارض دریافت شود. دریافت عوارض از بازی‌های خارجی که اثرات متعددی بر صنعت بازی در پی خواهد داشت با واکنش‌های متفاوتی از سوی فعالان این صنعت مواجه شده است. برخی بر این باورند که اخذ عوارض از بازی‌‌های خارجی درنهایت باعث افزایش قیمت آنها در کانال‌های رسمی و حرکت خریداران ایرانی به سمت کانال‌های غیررسمی خواهد شد. نتایج تحقیقات بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای در سال 94نشان می‌دهد که حدود 3000‌میلیارد ریال فروش بازی‌های موبایلی در این سال در کشور انجام شده که کل مبلغ فروش از کانال رسمی بزرگ‌ترین فروشگاه اندرویدی در ایران تنها پنج‌درصد از این مقدار بوده است. درهمین راستا، مدیرعامل یک مارکت داخلی درگفت‌و‌گو با خبرگزاری «ایسنا» گفت: «این کار، علاقه‌مندان را از مارکت‌های رسمی داخل کشور به مارکت‌های خارجی و کانال‌های غیررسمی سوق می‌دهد و نتیجه آن خروج ۱۰۰‌درصدی ارز از کشور است.» امین امیرشریفی معتقد است: «اخذ عوارض از بازی‌های خارجی، قیمت برای مصرف‌کننده را در کانال‌های رسمی افزایش می‌دهد، در حالی که کانال‌های غیررسمی متعددی برای فروش بازی‌های خارجی وجود دارد. می‌توان به مارکت‌های داخلی گفت برای بازی‌ها عوارض دهند، اما سایت‌هایی که جم‌فروشی می‌کنند یا مارکت‌هایی مانند گوگل‌پلی و اپ‌استور که بدون مجوز داخلی و بدون اینکه در ایران رسمیتی داشته باشند، کار کرده و مردم هم از آنها استفاده می‌کنند، عوارضی نمی‌دهند.» این اظهارنظرها در حالی صورت می‌گیرد که عده دیگری از بازی سازهای ایرانی گران شدن بازی‌ها با دریافت عوارض را جوسازی می‌دانند و بر این باورند که عوارض هیچ‌تاثیری بر کیفیت بازی داخلی ندارد و رقابت همچنان وجود دارد. در همین رابطه، حمزه آزاد، بازی ساز در گفت‌و‌گو با خبرگزاری ایسنا اعلام کرد که «دریافت عوارض از بازی‌های خارجی کمک به حوزه گیم داخلی است. بازی خارجی به هر حال وارد کشور می‌شود و با پرداخت عوارض تنها ۱۰‌درصد از سودش کم می‌شود، از طرفی قرار نیست پولی به بازی‌ساز داده شود و حمایت‌ها در قالب زیرساخت و تقویت سرور بازی‌هاست.»‌

چگونگی حمایت از بازی سازها

کارشناسان معتقدند سرمایه‌گذاری در صنایع فناوری کاری پرریسک است و صنعت بازی‌سازی مثل همه صنایع های‌تک در دنیا، ضریب موفقیت بالایی ندارد، یعنی ۸۰‌درصد محصولاتش با شکست مواجه می‌شوند، اما آن موفقیت۲۰‌درصد باقیمانده به حدی است که می‌توانند سرمایه بزرگی را به تولیدکننده‌ها و سرمایه‌گذاران برگردانند. همین موضوع لزوم حمایت از این صنعت را افزون می‌کند. یکی از راه‌هایی که در این راستا در پیش گرفته شده ارائه وام به بازی‌سازهاست. در همین رابطه مهرداد آشتیانی، معاون حمایت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای درباره حمایت‌ها از بازی‌سازها گفته است: تلاش بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای این است که حمایت‌های مالی خود را به سمت حمایت‌های غیرنقدی مثل بسته‌های زیرساختی و غیره ببرد، اما یکی از ارکان حمایتی ساخت بازی حمایت مالی یا نقدی است و بنیاد تعاملاتی با ارگان‌هایی که بودجه‌های مناسبی برای حمایت از صنعت داخلی در اختیار دارند داشته است و توسط معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و همچنین وزارت ارتباطات از طریق وام وجوه اداره‌شده به بازی‌سازها کمک نقدی می‌شود. درمقابل اما برخی فعالان بازی ساز معتقدند که هیچ‌جای دنیا دادن وام به ویژه برای بازی‌سازی راه‌حل مناسبی نیست، زیرا وام یعنی ریسک چند برابری روی دوش بازی‌ساز و تولیدکننده. بلکه بازی‌سازی باید سرمایه‌گذار خصوصی داشته باشد که روی چند پروژه سرمایه‌گذاری کند تا موفقیت حداقل یک مورد از پروژه‌ها، پروژه‌های ناموفق را جبران ‌کند و تولیدکننده و سرمایه‌گذار متضرر نشوند. این عده بر این باورند که برای حمایت از بازی‌سازها باید پروژه‌ها را به صورت علمی بررسی کنند و در پروژه‌ها شریک شوند، کاری که خود بنیاد ملی‌ بازی‌های رایانه‌ای قبلا انجام می‌داد و علاوه بر فعالیت‌های زیرساختی بنیاد مانند برگزاری رویداد و نمایشگاه، باید سازمان‌های خصوصی وجود داشته باشند که حاضر به سرمایه‌گذاری شوند.

معافیت مالیاتی برای بهبود کیفیت

از آنجایی که امروز هم بازی‌های داخلی و هم بازی‌های خارجی مالیات پرداخت می‌کنند. برخی از فعالان این صنعت معافیت مالیاتی را راهکار حمایتی مناسبی می‌دانند. درواقع استدلال این عده این است که می‌توان برای حمایت از بازی‌های داخلی، ۹‌درصد مالیات را از بازی‌های ایرانی برداشت و این معافیت را برای مدت دو تا پنج سال برای بازی‌های داخلی قائل شد، در حالی که بازی‌های خارجی همچنان این مبلغ را بپردازند. این مساله در سایر کشورها نیز تجربه شده است و بدین وسیله موجبات رشد صنایع فراهم می‌شود. سرمایه‌گذاری 9‌درصد می‌تواند در راستای بهبود کیفیت بازی‌ها و توسعه آنها به کار گرفته شود.