پنجشنبه دلتنگ برایآیتا...هاشمی در قم
آرمان - روز پنجشنیه به قم آمدند تا از آیتا... هاشمی بگویند، به بازخوانی رفتار و عملکرد شخصیتی بپردازند که معتمد بنیانگذار انقلاب اسلامی بود. قم خاطرات زیادی از هاشمی دارد و به مبارزات و ازخودگذشتگیهای هاشمی شهادت میدهد. در آستانه اولین سالگرد رحلت آیتا... هاشمی مراسمی با عنوان «همایش بررسی شخصیت و اندیشه اخلاقی آیتا... هاشمی» در تالار غدیر سازمان دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شدکه بسیاری از یاران و همفکران آیتا... در این مراسم حضور داشتند شخصیتهایی مانند حجتالاسلام سروش محلاتی، آیتا... غرویان، آیتا... غروی، حجتالاسلام قدرتا... علیخانی، حجتالاسلام سعیدصانعی فرزند ارشد آیتا... صانعی و... حضور پیدا کردند. چشمان محمد، محسن، یاسر و فاطمه هاشمی بارها پر از اشک شد. محسن هاشمی در این مراسم یادآوری کرد آن روزهایی را که آیتا... از خیلی مسائل و مشکلاتی که برای ایشان ایجاد کردند، گذشت کردند تا انقلاب محفوظ بماند.در ابتدا حجتالاسلام مهدی پورحسین، دبیر همایش گفت: با وجود تمام ناملایماتی که برای آیتا...هاشمی رفسنجانی در طول عمر سیاسیشان ایجاد شد و ایجاد کردند اما ایشان هیچگاه از مدار اخلاق خارج نشدند.
صبر برای رضای خدا
آیتا... العظمی جوادی آملی به اولین همایش بررسی شخصیت و اندیشه اخلاقی آیتا... هاشمی رفسنجانی پیامی صادر کردند که در آن آمده است: «مرحوم آیتا... هاشمی رفسنجانی فضائل فراوانی داشت که همه آنها زیرمجموعه خُلق عظیم ایشان جمع شدند. نمونه بارز کسی که بتواند در حد خودش، در حد معقول و معمول فضائل را جمعآوری کند، آیتا... هاشمی رفسنجانی رضوانا... تعالی علیه بود. برخی از افراد کسانی هستند که علم مناسب را اندوختند، ولی آن درایت، مدیریت، سیاست و تدبیر سیاسی و عقلانی را تجربه نکردهاند. برخی به عکس امور تدبیر و سیاست را تجربه کردهاند، ولی علم لازم را فراهم نکردهاند. برخیها هر دو را جمع کردهاند، اما بهصورت جمع مکسر. کسی که در حد خود، مقدار لازم علم فراهم کرده باشد، جهاد را خوب تجربه کرده باشد، شهامت و شجاعت را تجربه کرده باشد، سیاست را تجربه کرده باشد، مدیریت و مدبریت را تجربه کرده باشد، کشوردانی و کشورداری و کشورآرایی را با این مجموعه تجربه کرده باشد و جمع این فضائل، جمع مکسر نباشد و جمع سالم باشد، آیتا... هاشمی رفسنجانی رضوان ا... تعالی علیه هست. نشانه بارز او این است که اینگونه از امور اگر یک وقتی سبقه دنیایی داشته باشد، هرگز با هم جمع نمیشود، چون «دارٌ بالبلاء محفوفه». قلمروی دنیا، قلمروی شهوت و غضب است. هر کدام هیات، تنهایی و تکروی را تجربه میکنند و بیان نورانی علی بن ابیطالب، که برگرفته از بیان نورانی رسول گرامی است این است: «الشاذ من الناس للشیطان، کما أن الشاذ من الغنم للذئب». این بیان گوهربار حضرت در «نهج البلاغه» میگوید، انسان تکرو، مثل آن گوسفند تکچر است، که طعمه گرگ است. این انسان مستبد طعمه شیطان است، آن گوسفند تکچر، طعمه گرگ. «الشاذ من الناس للشیطان، کما أن الشاذ من الغنم للذئب» واگر عقلانی، الهی، رحمانی، نبوی، علوی، هاشمی و فاطمی بود و بالاخره دودمان قرآن و عترت را تجربه کرد و اگر یک وقتی بخشهای مهمی از او گرفته شد، حلم و صبر را تجربه میکند، آشفته نمیشود، چیزی را از دست نداده است که بنالد، یا گله کند و یا زمینه تفرقه را فراهم کند. آن کسی که جامع بین این فضائل است، به نحو جمع سالم و نحو جمع اکبر، زندان را برای رضای خدا، کرسی ریاست مجلس شورای اسلامی را برای خدا، ریاست مجمع تشخیص مصلحت را سالیان دراز برای رضای خدا، ریاست مجلس خبرگان را سالیان متمادی برای رضای خدا و سایر مسائل را برای رضای خدا تجربه میکند و اگر همه اینها یکجا از دست ایشان گرفته شد، برای رضای خدا صبر میکند، بنگرید ببینید که اخلاق چه میکند. آیتا... هاشمی رفسنجانی اینچنین بود و نمونهاش در پیشگاه شما مورخان، عبرتشناسان و سیاستشناسان روز است. ملاحظه کردید که او از تخت به تخته کشانده شده و هیچ تکان نخورد. معلوم میشود آن وقتی که روی تخت بود، آیتا... هاشمی رفسنجانی بود و آن وقتی که روی تخته آمد، آیتا... هاشمی رفسنجانی بود. معلوم میشود آنچه بیرون از جان این مرد بزرگ بود، در جان او اثر نگذاشت.»
بیاثر در جان
در بخش دیگری از این پیام تصریح شده است: «اثر انفاق، یک وقت کسی انفاق بکند «قربه إلىا...»، یک وقت انفاق بکند برای اینکه جامعه را از فقر برهاند، همه اینها فضیلت است و ثواب هم دارد. اما کسی که انفاق میکند و میخواهد موقعیت خودش را تثبیت کند، یعنی همانند سلسله جبال البرز بشود، که نه تنها نلغزد و نلرزد، بلکه یک کُرهای را ثابت کند. تعبیر نمکین، لطیف، خلیق و اخلاقی قرآن کریم این است: «مَثَلُ الذینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ ا... وَ تَثْبیتا مِنْ أَنْفُسِهِم». این «تثبیتا» برهان اخلاقی است. یعنی کسی که انفاق علمی، مالی، آبرو، جاه، حکومت و هرچه هست را در راه خدا بکند، تا موقعیت خودش را تثبیت کند، باید مثل کوه باشد، که نلرزد و نلغزد و زمین را حفظ بکند. اینکه در قرآن کریم آمده ما سلسله جبال را رَآسی قرار دادیم. اینکه در بیان نورانی امیر بیان آمده: «و وتد بالصخور میدان أرضه» «میدان» یعنی نوسان و اضطراب. خداوند با این سنگهای بزرگ و کوهها جلو اضطراب زمین را گرفته است. 1. این کوهها ثابتاند؛ 2. زمین را نگه میدارند؛ 3. خاصیت رَآسیه دارند. این کریمه میگوید، مردان الهی با انفاق خود را تثبیت میکنند، نمیلرزند، نمیلغزند، گله نمیکنند، آشفته نمیشوند و جامعه را آشفته نمیکنند، و نمیگذارند جامعهای بلرزد، بلغزد و متشدد و آشفته شود.
آیتا... هاشمی رفسنجانی رضوان ا... تعالی علیه اینچنین بود و نمونهاش در پیشگاه شما مورخان، عبرتشناسان و سیاستشناسانِ روز است. ملاحظه کردید که او از تخت به تخته کشانده شده و هیچتکان نخورد. معلوم میشود آن وقتی که روی تخت بود، آیتا... هاشمی رفسنجانی بود و آن وقتی که روی تخته آمد، آیتا... هاشمی رفسنجانی بود. معلوم میشود آنچه بیرون از جان این مرد بزرگ بود، در جان او اثر نگذاشت، و این معنای اخلاق است.» در پایان این پیام تصریح شده است: «از شما اندیشوران، بزرگان، اهل بنان و بیان، خردمندان حوزوی و دانشگاهی حقشناسی میکنیم، که حق شناسید، قدرشناسی میکنیم، که قدر شناسید، دعا میکنیم، که حافظان این نظامید، ثناگوی شماییم، که در راه وحدت تلاش و کوشش میکنید. مخصوصا که ما در ایام وحدت هستیم و هرگز از بنان، بیان، قلم، رفتار، گفتار، منش و آثار شما هیچاثری که خدای ناکرده به وحدت آسیبی برساند شنیده نشده، و امیدواریم شنیده نشود.»
سرنوشت عبرتآموز
یک عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی هم در این مراسم با اشاره به خاطرات دوران بیش از نیم قرن دوستی و آشنایی با آیتا... هاشمی اشاره و عنوان کرد: من در ۵۹ سال رفاقت و زندگی با آیتا... هاشمی از نزدیک مشاهده کردم که این عالم فقید چنین بودند و پای تمام اصولی که به آن معتقد بودند و بیان میکردند، ایستادند. آیتا... احمد احمدی با بیان اینکه آیتا... هاشمی رفسنجانی از ثبات اعتقاد برخوردار بود و بهعنوان یک روحانی، برای نظام اسلامی ایران یک آبرو محسوب میشد، خاطرنشان کرد: برخی افراد اوایل انقلاب میگفتند که نمیشود اسلام را پیاده کرد ولی ما دیدیم آیتا... هاشمی رفسنجانی پستهای گوناگونی را عهدهدار شد و از عهده تمام آنها برآمد. وی در ادامه به شخصیت بینالمللی مرحوم آیتا... هاشمی رفسنجانی و نفوذ کلام ایشان در بین سیاستمداران منطقه خاورمیانه اشاره و تصریح کرد: معروف است که در زمانهایی که آیتا... هاشمی رفسنجانی خطبه نماز جمعه میخواند، سیاستمداران بخصوص سیاستمداران خلیج فارس، کار خود را تعطیل میکردند و خطبههای ایشان را گوش میکردند که نشان از نفوذ کلام ایشان در بین سیاستمداران منطقه داشت. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی کشور با اشاره بداخلاقیهای مختلفی که در برابر آیتا... هاشمی صورت گرفت و سرنوشت بد اهانتکنندگان به ایشان گفت: در برابر خدماتی که هاشمی به انقلاب و نظام کرد، برخی با عناوین «عالیجناب سرخپوش» ایشان را مورد هجمه قرار دادند و ناجوانمردانه او را کوبیدند که البته سرنوشت این اهانتکننده برای همگان عبرت است، اما حرف این است که آیتا... رفسنجانی مثل کوه ایستاد و در مقابل این هجمهها پاسخ نداد و برای حفظ نظام ایستادگی کرد. وی در ادامه سخنان خود به مناظرات انتخاباتی سال ۸۸ اشاره کرد و گفت: در این مناظرات انتخاباتی با اینکه آیتا... هاشمی اصلا نقشی نداشت و در انتخابات کاندیدا نبود، ناجوانمردانه به ایشان اهانت میشد و مورد هجمه قرار میگرفت؛ یعنی کینه افراد بداخلاق در مناظرات، از درونشان جوشید و حرفهای ناشایست و اهانتآمیزی نسبت به شخصیت بزرگ و مورد احترام آیتا... هاشمی رفسنجانی زدند و در هرجا به ایشان تاختند اما دیدیم که هاشمی برای خدا و برای اسلام و انقلاب و مردم صبوری کرد. این انسان بزرگ و والامقام، همواره تاکید داشت که ما نباید نظامجمهوری اسلامی ایران را به محل جدال تبدیل کنیم و بر اساس همین تفکر حاضر بود خودش ضربه بخورد اما به نظامجمهوری اسلامی ضربهای وارد نشود.
قدرت گذشت
محسن هاشمی پسر ارشد آیتا... هم روز پنجشنبه به پشت تریبون رفت و ضمن تشکر از علما و فضلای حاضر در همایش و نمایندگان بیوت مراجع تقلید اظهار داشت: در دیداری که با آیتا... وحید خراسانی داشتیم، این مرجع تقلید از وضعیت خانواده و فرزندان آیتا... هاشمی رفسنجانی پرسیدند که من گفتم همگی حالشان خوب است و فقط مهدی در زندان است که ایشان پاسخ دادند اگر کسی را دوست داریم، باید فرزندان او را هم تکریم کنیم. ایلنا نوشت؛ محسن هاشمی گفت: بعد از مسائل سال 1342 و حادثه 15خرداد آن سال، آیتا... هاشمی به مبارزه با رژیم شاه ادامه دادند و کنار همفکرانشان از جمله شهید بهشتی، شهید باهنر، شهید رجایی و اکثر شهدایی که عزیزند، به همراهی با راه امامخمینی(ره) ادامه مسیر دادند که در همین راستا بیش از 7بار به زندان افتادند و مجموع زندانشان از مرز 5 سال عبور کردند. آخرین زندان ایشان هم مربوط به زندان اوین بود که 3 سال حکم گرفتند. وی با اشاره به تدوین کتابی درباره دوران مبارزه آیتا... هاشمی که به همت حجتالاسلام معادیخواه تدوین شده، گفت: آقای هاشمی علاوه بر نقش اساسی در دوران مبارزه با رژیم شاه، بعد از انقلاب هم در بحثهای مختلف از جمله در تثبیت انقلاب و فرماندهی جنگ، تاسیس دانشگاه آزاد که آن را سال 61 و در نماز جمعه مطرح میکنند، حرکت تحقیقاتیشان در بحث تفسیر قرآن که در طول مبارزات شروع کردند و بعد از مبارزات و تحقق انقلاب هم با کمک محققان قم این مسیر را ادامه دادند، نقشآفرینی ایشان را میبینیم. او افزود: آیتا... هاشمی مساله دانشگاه آزاد را هم مانند بنیاد بینالمللی رفاه دنبال کردند و تا آخر عمرشان نسبت به این دانشگاه حساس بودند. اصولا ایشان معتقد بودند باید امور را با معنا و هدف پیش برد تا به دستاوردهای عظیمی رسید. رئیس شورای شهر تهران با اشاره ویژگیهای اخلاقی مرحوم آیتا... هاشمی رفسنجانی یادآور شد: از بعد فردی و اجتماعی، شاخصه ویژه مرحوم آیتا... هاشمی، مهربانی و عطوفت ایشان بود. همچنین حفظ اسرار دیگران و رازداری در شخصیت ایشان وجود داشت و تدین بدون تعصب را کاملا در مسیر زندگی ایشان میدیدیم. پرهیز از اتلاف وقت را میدیدیم و هیچوقت ندیدیم وقتشان پرت شود و هدر برود. همچنین باید اشاره کنم امید به آینده، عقلانیت و اعتدال، دنیادیدگی و خیرخواهی و عشق به مردم و امید به آینده ایران و پرهیز از ریا از دیگر ویژگیهای شخصیتی مرحوم آیتا... هاشمی بود که موجب تاثیرگذاری بر افراد مختلف و مسائل میشد. محسن هاشمی توانایی کنترل احساسات کنار هوش هیجانی را از ویژگیهای ممتاز آیتا... هاشمی رفسنجانی(ره) بر شمرد و گفت: ایشان زمان زندان رفتن مهدی (فرزندشان) هم در گوششان دعا خواند و هم اینکه شاهد کنترل احساسات ایشان بودیم. مرحوم پدر قدرت گذشت بالایی داشت و این رفتار خوب ایشان، باعث شده بود همه دوستان هم این احساس را در خود پرورش دهند. اصولا در خیلی مسائل گذشت میکرد تا انقلاب محفوظ بماند. محسن هاشمی ویژگی مهم دیگری که در شخصیت آیتا... هاشمی وجود داشت را توانایی اعتماد کردن و مورد اعتماد شدن در ایشان دانست و گفت: شاهد این مدعا این است که ایشان معتمد امام خمینی(ره) بود و از آن طرف هم به همکاران خود اعتماد میکرد. ایشان از خصلت نیکوی صبر به بهترین شکل و درستی استفاده میکرد و بهخاطر صداقت اجتماعی و پرهیز از ریا که در وجودشان متبلور بود، محل رجوع افراد بسیاری شده بودند. وی با اشاره به هوش بالای مرحوم آیتا... هاشمی در حل مسائل بینالمللی ایران گفت: میبینیم که اختلافات بین ایران و عربستان زمان دولت ایشان تا حد زیادی مرتفع بود.
مرد بحرانها
فرزند شهید بهشتی در میزگرد بررسی شخصیت و اندیشههای قرآنی آیتا... هاشمیرفسنجانی با موضوع «سعهصدر» با حضور سیدمحمدرضا بهشتی، حججاسلام سعید جوادیآملی و آذربایجانی از مرحوم هاشمیرفسنجانی بهعنوان برجستهترین چهرههای تاریخ معاصر ایران نام برد و گفت: سعهصدر بهعنوان فضیلت ممتاز اخلاقی، زمانی در دایره اخلاق فردی خود را آشکار میکند و یک زمانی وارد عرصه اجتماعی میشود، آنجاست که اگر ظهور یابد نه تنها مایه خیر بزرگ برای فرد بلکه برای جامعه هم خواهد بود. ایلنا نوشت؛ محمدرضا بهشتی ادامه داد: مرحوم هاشمی رفسنجانی از کسانی بود که در طول دوران مبارزه قبل از انقلاب در او ایمان عاشقانه متعهدانه نسبت به امور دینی ملاحظه میکنید که از هیچچیز واهمه نداشت و میان نیروهای مذهبی قبل از انقلاب یکی از دو نفری بود که به عنوان قهرمان شکنجه محسوب میشد. سعهصدر هاشمی رفسنجانی در سالهای قبل از پیروزی انقلاب مایه برکت بود. وی از تبدیل شدن مسائل داخل زندان به بحران بهدلیل همین سعهصدری که داشت جلوگیری میکرد. بهشتی با ذکر اینکه هاشمی مرد بحرانها بود، اذعان داشت: او در شرایط دشوار کسی بود که بهدلیل افق بلندی که داشت و نیز به برکت این سعه صدری که خداوند به او داده بود وضعیت ممتازی پیدا کرد که در انقلاب کمتر کسی را همانند او میبینیم. او با اشاره به بیمهریهایی که اواخر عمر مرحوم هاشمی نسبت به ایشان صورت گرفته بود، گفت: اگر ایمان قوی و تعهد آن مرحوم به انقلاب و تجربه دورانهای سخت نبود شاید تحمل این وضعیت در سالهای پایانی عمر ایشان ناممکن میشد. آیتا... هاشمی رفسنجانی از کسانی بود که زندگی او در خدمت به خدا و مردم گذشت و توانست با روحیه ،افق بلند و سعه صدری که داشت برای ملت و انقلاب تکیه گاهی باشد که فقدان او را تا مدتها بعد احساس خواهیم کرد.
