تردد غولهای آلاینده در شهر
آرمان - زهرا سلیمانی: بر اساس قانون سن فرسودگی اتوبوسها و کامیونها باید کمتر از ۱۰ سال باشد، اما در سالهای اخیر روند نوسازی حملونقل خودروهای فرسوده به کندی انجام شده و مسئولان مربوطه به جای از رده خارج کردن آنها تنها به فکر منافع خود هستند. همچنین سن فرسودگی خودروهای عمومی و سواری نیز باید کمتر از پنج سال باشد. در حالی که با تردد اتوبوسهایی با عمر بیش از ۱۳ سال و کامیونهایی با عمر ۲۰ سال در پایتخت مواجه هستیم. از سوی دیگر سن فرسودگی مینیبوسها در کشور بین ۲۵ تا ۳۰ سال است. در پایتخت کامیون و مینی بوسهای فرسوده فراوان در حال تردد هستند که نقش قابل توجهی در افزایش آلایندگی هوا داشته و باید سریعتر از رده خارج شوند.
تردد خودروهای فرسوده سلامت مردم را در معرض تهدید قرار داده بهگونهای که در پایتخت سالانه دو و 900 تا سههزار نفر جان خود را به علت آلودگی از دست میدهند. بر اساس قانون سازمان حفاظت محیطزیست باید به صورت جدی با خودروهای آلاینده برخورد و از تردد آنها جلوگیری کرد. چندی قبل هم فرماندار تهران به خبرنگار «آرمان» گفت: «امروزه فقط با مشارکت مردم میتوان میزان آلودگی هوای تهران را کاهش داد.» عیسی فرهادی افزود: «اغلب ساکنان شهرکهای اطراف تهران برای تردد از وسایل حمل و نقل فرسوده استفاده میکنند. این نوع تردد باعث ایجاد ترافیک و تولید آلودگی هوا میشود. بنابراین با کاهش این دو معضل شرایط زندگی در تهران بهبود مییابد.» چندی قبل هم محمد حسین مقیمی، استاندار تهران با بیان اینکه ۷۰درصد آلودگی پایتخت به دلیل وجود خودروهای فرسوده است، گفت: «نیمی از اتوبوسها در ناوگان حمل و نقل عمومی فرسوده و از رده خارج هستند و باید تعویض شوند، مترو بهرغم سرمایهگذاری سنگین به دلیل کمبود واگن دارای مشکل است.»
سن فرسودگی کامیونها کاهش یابد
رئیس فراکسیون مدیریت شهری مجلس تصریح کرد: با تردد اتوبوسها و کامیونهایی با عمر بیش از ۱۴ و ۲۰ سال در پایتخت مواجه هستیم. مهرداد بائوج لاهوتی با انتقاد از تردد دوهزار اتوبوس با عمر بیش از 30 سال در پایتخت افزود: بیش از 10هزار پیکان در پایتخت در حال تردد هستند که نزدیک به 10 گرم گاز تولید و زمینه آلایندگی هوا را فراهم میکنند. به گزارش خانه ملت، او با انتقاد از اینکه موتورسیکلتهای کاربراتوری در هر کیلومتر هفت گرم آلایندگی ایجاد میکنند، افزود: دولت در لایحه بودجه 97 پیشنهادی ارائه کرده که از محل صندوق توسعه ملی مبلغی برای ساماندهی خودروهای فرسوده در نظر گرفته شود.
آمارها درباره خودروهای فرسوده پایتخت
هم اکنون بیش از 90 درصد خودروهای در حال تردد تولید داخل هستند. تولیدکنندگان میگویند مصرف خودروهایشان هفت لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است، اما این خودروها وقتی وارد چرخه فعالیت میشوند، بیش از ١0 لیتر مصرف دارند. بنابراین باید برای داشتن هوایی سالمتر استاندارد خودروهای تولید داخل را ارتقاء داد. تاکنون درباره از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، هیچاقدامی صورت نگرفته است. بنابراین باید به سمتی برویم که هم خودروهای فرسوده را از رده خارج کنیم و هم استاندارد خودروها ارتقاء پیدا کند. چندی قبل هم مهری، رئیس پلیس راهور ناجا با تاکید بر اینکه خودروهای فرسوده دو برابر خودروهای نو مصرف سوخت دارند به آمارهای این بخش اشاره کرد و گفت: «۷۴درصد مینی بوسها، ۵۴درصد اتوبوسهای شهری، ۴۲درصد اتوبوسهای برون شهری، ۳۸درصد تاکسیها و کامیونها، ۲۲درصد وانتبارها، ۱۹درصد سواریهای دولتی و سه درصد سواریهای شخصی و مجموعا 7/7درصد خودروهای کشور معادل یکمیلیون و ۳۵۰هزار دستگاه فرسوده هستند که هرساله به این میزان افزوده میشود.»
فرسودگی نیمی از ناوگان حملونقل شهری پایتخت
در سال ۱۳۷۹، برنامهای تحت عنوان «برنامه جامع مبارزه با آلودگی هوای تهران» طراحی و تصویب شد که اگر اجرا میشد باید ظرف مدت ۱۰ سال هوای پایتخت به کیفیت سالم و قابل تنفس میرسید. در این برنامه استانداردسازی خودروها، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، ارتقای حمل و نقل عمومی، بهبود کیفیت سوخت، معاینه فنی خودروها، مدیریت ترافیک و آموزش همگانی محورهای مهم آن بودند. در سال ۱۳۸۶ نیز «طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران» تهیه و تصویب شد که بر پایه طرحهایی چون «طرح جامع تهران» و «برنامه چهارم توسعه اقتصادی ایران» استوار شده بود. البته هیچکدام از این طرحها تاکنون نتوانسته گره کور آلودگی هوای شهر تهران را رفع کند. اکنون ششهزار و 268 دستگاه اتوبوس، مسئولیت جابهجایی چهارمیلیون نفر از شهروندان را در 241 خط برعهده دارند که بر اساس گفتههای پیمان سنندجی، مدیر عامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران نیمی از این ناوگان یعنی دقیقا سههزار و 563 اتوبوس شهر تهران بیش از هشت سال عمر کرده و فرسوده محسوب میشوند. سال 88 مصوب شد که تولیدکنندگان خودرو باید به ازای خودرویی که بیش از 10 لیتر در 100 کیلومتر میسوزاند یک دستگاه خودرو فرسوده را از رده خارج کنند، در حالی که به گفته سعید روحی، معاون فنی مهندسی پلیس راهور در آذر امسال نسبت به سال گذشته 42درصد کاهش اسقاط خودروهای فرسوده انجام شده است. این مساله باعث افزایش حجم بالای آلایندگی هوا به دلیل تردد خودروها شده است.
خودروهای دودزا 50هزار تومان جریمه میشوند
در قانون هوای پاک خرید، فروش و ارائه خدمات به خودروهای فرسوده ممنوع اعلام شده، اما هنوز اجرا نشده است. هم اکنون 30درصد کامیونهای دیزلی فرسوده هستند و با بازسازی خودروهای سنگین میتوان حجم آلایندگی آنها را کاهش داد. رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور تهران بزرگ درباره وضعیت خودروهای فرسوده سنگین به خبرنگار «آرمان» میگوید: در هشتماهه اخیر در طرح برخورد پلیس راهور تهران بزرگ با خودروهای آلاینده برای بیش از دومیلیون و 800 دستگاه اعمال قانون شده است. در این بین چهارهزار و 500 دستگاه پلاک اعزام به تعمیرگاه دریافت کردند، یعنی در این اقدام پلاک اصلی از خودرو فک شده و پلاک اعزام به تعمیرگاه را دریافت کردند. علی اصغر شریفی میافزاید: در این اقدام راننده موظف به مراجعه به تعمیرگاههای مجاز و اخذ معاینه فنی است تا بتواند پلاک اصلی را از راهنمایی و رانندگی دریافت کند. به گفته او تاکنون طرح برخورد با کامیونها به شکل شبانه روز اعمال میشود، در این اقدام با کامیونهای فرسوده و دودزا برخورد میشود. شایان ذکر است که طرح برخورد با خودروهای دودزای فاقد معاینه فنی در طول سال اعمال میشود. رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور تهران بزرگ با بیان اینکه اگر خودرو مورد نظر فاقد معاینه فنی باشد به ازای هر روز تردد 50هزار تومان جریمه میشود، تاکید میکند: این اقدام هم از سوی نیروی انتظامی و هم از طریق دوربینهای کنترل ترافیک انجام میشود. شریفی میافزاید: شهروندان برای اخذ معاینه فنی باید اقدام کنند و در صورت عدم مراجعه بر اساس قانون با آنها برخورد میشود. رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور تهران بزرگ درباره اقدامات انجام شده در برخورد با اتوبوسها و مینی بوسهای فرسوده میافزاید: طرح برخورد با خودروهای آلاینده شامل اقدامات راهور، اعزام به تعمیرگاه و اعمال قانون میشود. بر اساس قانون باید خدمات از خودروهای فرسوده گرفته شود. برای مثال وقتی به خودرو دودزا معاینه فنی اختصاص نگیرد و اجازه تردد نداشته باشد، دیگر نمیتواند تردد کند. با این همه، تاکنون طرح جامع برای از رده خارج کردن این خودروها اجرا نشده و همچنان منتظر اجرای آن هستیم.
راهکارهای فراوان برای کاهش آلودگی هوا
هرساله در فصل سرما و بروز پدیده وارونگی هوا نهادهای مسئول و مردم به فکر آلودگی هوا و مسائل دامن زننده به این بحران میافتند، اما غافل از اینکه اگر در طول سال در زمینه هوای پاک اقدامات موثر انجام میشد، دیگر وضعیت هوا به اینجا ختم نمیشد. هم اکنون با تردد در شهر میتوان به وضوح شاهد تردد خودروهای دودزا بود. این در حالی است که سیستم حمل و نقل عمومی سهم قابل توجهی در تولید دود و آلودگی هوا دارد. در سالهای اخیر اقدامات فراوانی درباره راهاندازی و تجهیز خطوط مترو، نوسازی سیستم حمل و نقل عمومی و... انجام شده است. هر چند این اقدامات تاکنون نتوانسته شدت آلودگی را کاهش دهد. چندی قبل هم سمع ا... حسینی مکارم، معاون مالی و اقتصاد شهرداری تهران به خبرنگار «آرمان» گفت: «شهرداری تهران توانسته هشتهزارمیلیارد تومان برای سال آینده برای حمل و نقل از دولت اخذ کند.» امید است این اقدامات بتواند شدت آلودگی را در شهر تهران کاهش دهد، چون سالانه جمعیت قابل توجهی از افراد به دلیل آلودگی هوا به به بیماریهای متعدد همچون بیماریهای قلبی و تنفسی مبتلا میشوند.
