آرمان - همبستگی اجتماعی یکی از ویژگیهای جوامع همبسته است. جوامعی که همبستگی را به شکل فعال و پویا در خودشان دارند، از سرمایههای اجتماعی خوبی برخوردار هستند. این جوامع از همه ظرفیتهای اجتماعیشان که به عنوان مولفههای سرمایه اجتماعی آن جامعه است، به درستی استفاده میکنند. ما بهرغم اینکه در جامعه از سرمایه اجتماعی بسیار بالایی برخوردار هستیم و تاریخ کشورمان حاکی از همبستگی و مشارکت بالای مردم بوده است، همواره در مواقع بحرانی مشارکتها و همبستگیهای بزرگ و ارزشمندی را از خودمان نشان دادهایم و این مساله به سبقه تاریخی که به لحاظ همبستگی و مشارکت از آن برخوردار هستیم، برمی گردد. با وجود این، اکنون شاهدیم که در غیر از مواقع اضطرار و بحران هم این همبستگی در شرایط عادی جامعه رنگ و قدرت شرایط بحران را به خود میگیرد. در حوادث بم، رودبار و منجیل و حتی زلزله اخیر در کرمانشاه که جزو بلایای طبیعی است، شاهد بودیم که همبستگی ارزشمند و قدرتمند در جامعه وجود دارد. به عبارت دیگر همه اقشار صرف نظر از منافع سازمانی، فردی، جریانی و جزبی در همبستگی اجتماعی ورود پیدا میکنند و این سرمایه ارزشمندی است که در جامعه ما وجود دارد. این نتیجه سالها رنج و زحماتی است که بزرگان دین، اندیشمندان اجتماعی و دانشمندان حوزه علوم اجتماعی برای مسئولیتهای اجتماعی کشیدهاند و مردم را با نگاه مثبت به مولفههای اجتماعی و مشارکتهای اجتماعی آشنا کردهاند که نشانه سطح بالایی از همبستگی اجتماعی در جامعه ماست. ما جامعه همبستهای داریم که خود را در شرایط بحران زود پیدا میکند؛ مواقعی که مصیبت یا بلایای طبیعی به صورت ملی بر جامعهای نائل شده است. در این مواقع ملت خود را پیدا میکند، اما در شرایطی که ساختارهای اجتماعی و منافع فردی و سازمانی افراد رنگ میبازند، شاهد شکل کم رنگتری از همبستگی هستیم. بنابراین هر جا که منافع ملی ما ایحاب میکند، بسته به مولفههای سرمایه اجتماعی مردم گرد هم جمع میشوند. در واقع مولفههای انسجام و مشارکت از اجزای اصلی سرمایه اجتماعی هستند. از این رو باید روی این مولفهها بازتعریف و فعلیت مضاغفی داشته باشیم که بتوان این مولفههای را به نسلهای تحت آموزش معرفی کنیم. باید عرصههای اجتماعی تقویت شوند و شاهد نوعی از همبستگی قوی باشیم که مردم ما در بحرانها آن را نشان میدهند و باید گفت که در این راستا و در شرایط بحرانی مردم در ارتباط با مسئولیتهای اجتماعی کم نگذاشتهاند. از سوی دیگر، سه عامل دین و مذهب، عرق ملی و وجوهات مشترک اخلاقی موجب پیوند میان مردمان ایران از اقوام مختلف شده است که همیشه در مواقع آسیبها و بلایای طبیعی در سطح ملی خودش را به درستی نمایان میکند. در نتیجه باید گفت که مردم ایران از میزان بالای مشارکت و مسئولیت اجتماعی برخوردار هستند.