آرمان - سه روز به 15 اکتبر زمان باقی است؛ روزی که ترامپ، علاوه بر اعلام عدم پابندی ایران به برجام یا سپردن این مسئولیت به کنگره قرار است به گفته سارا سندرز سخنگوی کاخ سفید، استراتژی کلی آمریکا را در قبال برجام اعلام کند. البته این احتمال نیز وجود دارد که بنا به گفته رسانههای آمریکایی دونالد ترامپ عصر امروز به وقت محلی در یک سخنرانی نظر خود را درباره برجام ارائه دهد و سیاستهای خود را در قبال توافق هستهای اعلام کند. به همین دلیل اگرچه برخی از رسانههای غربی با او همصدا شدند و همراه با او به برجام میتازند اما در مقابل بسیاری از حامیان توافق هستهای 2015 هشدارهای لازم را به رئیسجمهور آمریکا درباره برجام داده و لغو آن را احمقانه خواندند. یک مقام روسی در اینباره گفت: «ما درک نمیکنیم چرا آمریکا مایل به خروج از توافق هستهای با ایران است در حالی که چنین اقدامی به بدترشدن وضعیت خاورمیانه کمک میکند و بر ثبات جهان تاثیر میگذارد. این موضوع حتی میتواند باعث آن شود تا ایران انجام تعهدات خود را متوقف کند.»
تبعات اقدام احتمالی آمریکا
روز گذشته کاخ سفید اعلام کرد که رئیس جمهوری آمریکا اواخر هفته جاری «استراتژی کلی آمریکا در قبال ایران» را اعلام خواهد کرد. به نقل از رویترز، سارا سندرز سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به پرسش خبرنگاران در خصوص تصمیم دولت آمریکا درباره تایید یا عدم تایید پایبندی ایران به برجام و استراتژی کلیتر این دولت در قبال ایران گفت: او این استراتژی را اواخر هفته جاری اعلام خواهد کرد. وی افزود: رئیسجمهور درباره استراتژی کلی در قبال ایران تصمیمگیری کرده است و خواهان اطمینانیافتن از دستیابی به یک سیاست کلی جهت حلوفصل تمام مشکلات مربوط به ایران است. بنا بر این گزارش، یکی از مقاله نویسهای قدیمی آمریکا این کار را احمقانهترین اقدام دولت ترامپ خواند. راجر کوهن مقالهنویس نیویورکتایمز، در مطلبی با اشاره به احتمال تاییدنشدن برجام از سوی ترامپ به بررسی تبعات ناشی از این اقدام پرداخته است. کوهن در بخشی از این مطلب که در نیویورکتایمز منتشر شده، به رایزنیهای خود با مقامات کشورهای مختلف اشاره کرده و مینویسد: ولفگانگ اشینگر سفیر اسبق آلمان در واشنگتن در مورد احتمال تاییدنشدن برجام از سوی دولت ترامپ به من گفت: این کار بیاحترامی به تمامی شرکای آمریکا محسوب میشود. کوهن در ادامه نوشت: تاییدنشدن برجام از سوی دولت ترامپ، آمریکا را تبدیل به قدرتی میکند که سخنانش پشیزی ارزش ندارند.
فعالیت هستهای ایران
بر اساس این گزارش، برخی از رسانههای غربی با رئیسجمهور آمریکا همصدا شده و طی روزهای گذشته یکبار دیگر اتهاماتی علیه ایران مطرح کردند. فاکسنیوز مدعی تلاش غیرقانونی ایران برای دستیافتن به فناوریهای دارای کاربرد دوگانه تسلیحات هستهای و موشکی شد و در مقابل، دیپلماتهای آلمانی در پاسخ به این خبرسازی تاکید کردند: ما هیچ شواهدی دال بر اینکه ایران برجام را نقض کرده باشد، نداریم. شبکه خبری فاکسنیوز روز سهشنبه در گزارشی مدعی شد که یک سرویس اطلاعاتی آلمان گزارشی را درباره بازه زمانی سپتامبر تا اکتبر منتشر کرده است که نشان میدهد ایران در این مدت 32 بار تلاش کرده تا فناوریای را به دست آورد که بهطور قطع یا به احتمال زیاد برای برنامه هستهای تسلیحاتی انجام شده است. از سویی دیگر سفیر فرانسه در آمریکا تاکید کرد که نظارت بر فعالیتهای هستهای ایران پس از برجام با پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای ادامه خواهد یافت. جرارد آرو، پیامی در صفحه توئیتر خود منتشر کرد و نوشت: پس از منقضیشدن توافق هستهای، پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای ان.پی.تی، مانع از هر فعالیتی برخلاف یک برنامه هستهای صلحآمیز میشود. اورانیوم با غنای بالا استفاده صلحآمیز ندارد. آرو همچنین نوشت: اگر رفتار ایران مطابق با معاهده ان.پی.تی نباشد، ما به وضعیت پیش از توافق در سال ۲۰۱۵ بازمیگردیم و ممکن است تحریمها بهطور مجدد اعمال شود.
چالشی غیرقابلجبران
لغو یکجانبه برجام از سوی ترامپ همانطور که بارها اتحادیه اروپا، چین و روسیه اعلام کردند به زیان آمریکا و جامعه جهانی است. بر این اساس رئیس دپارتمان شمال آمریکای شمالی در وزارت امور خارجه روسیه درباره خروج احتمالی آمریکا از توافق هستهای هشدار داد. گئورگی بوریسنکو گفت: خروج آمریکا از این توافق وضعیت خاورمیانه را بدتر خواهد کرد و به افزایش بیثباتی در این منطقه و جهان منجر خواهد شد. مساله این است که ما درک نمیکنیم چرا آمریکا مایل به خروج از توافق هستهای با ایران است. وی افزود: تا کنون هیچ جایگزینی برای این توافق ارائه نشده است. آیا کسی از این که ایران برنامه هستهای داشته باشد که فقط صلحآمیز نیست، سودی میبرد؟ چنین اقدامی به بدترشدن وضعیت خاورمیانه کمک میکند و بر ثبات جهان تاثیر میگذارد. این مقام ارشد روسی گفت: اگر آمریکا واقعا توافق هستهای بینالمللی برجام را لغو کند، اجرای این توافق به چالش کشیده میشود. این موضوع حتی میتواند باعث آن شود تا ایران انجام تعهدات خود را متوقف کند. بهخصوص اگر آمریکا تصمیم بگیرد تحریمهای هستهای که یکبار برداشته شده بود را بار دیگر اعمال کند.