زیان‌های اسراف

اسراف

اسراف یعنی زیاده روی که معنای مقابل آن میانه روی است. بنابراین می توان این گونه بیان داشت که اسراف هرگونه عمل بیهوده و زیاده روی از حد طبیعی، چه در کیفیت و چه در کمیت می باشد.از این بیان معلوم می شود که اسراف تنها مربوط به خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها یا در امور اقتصادی نبوده، بلکه اسراف معنایی جامع تر و وسیع تر را در برمی ‌گیرد.

زیان‌هاى فردى اسراف

زیان های جسمی: زیاده روی در خوردن و آشامیدن به جسم صدمات زیادی وارد می کند. امروزه به اعتقاد پزشکان پرخوری و بدخوری از مهم ترین موارد ابتلای انسان به بیماری های مختلف است. این نکته ای است که فراوان در سخنان معصومان به آن تأکید شده است. قرآن نیز مؤمنان را از اسراف در خوردن و نوشیدن باز داشته است: «کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا، إِنَّهُ لا یحِبُّ الْمُسْرِفِین» (اعراف، 31)بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمى دارد.

خشم خداوند: «انه لایحب المسرفین » (انعام، 14) خداوند اسرافکاران را دوست نمى دارد. امام صادق(ع) در این‌باره فرمود: «ان السرف امر یبغضه الله» اسراف مورد غضب خدا است.

کاهش برکت: اسراف باعث می شود برکت در زندگی انسان کم شود و در نهایت رخت بربندد: «اِنَّ مَعَ الاسْرافِ قِلَّهَ الْبَرَکَهِ»؛ همانا اسراف همراه با کاهش برکت است.

محرومیت از هدایت: خداوند به اسرافکاران مىفرماید: «إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدی مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ کَذَّابٌ»؛ (غافر، 28) همانا خداوند کسى را که اسرافکار و دروغگو است هدایت نمى کند.

فقر: مهم ترین اثر اقتصادى اسراف، فقر است؛ زیرا اسراف کار با اتلاف منابع و سرمایه هایی که عموما محدودند، موجب تهدید حیات بشر می شود. حضرت على (ع) مىفرمایند:«الْقَصْدُ مَثْرَاهٌ، وَ السَّرَفُ مَتْوَاهٌ»؛ اسراف موجب هلاکت است و میانه روی، مایه زیاد شدن ثروت.

هلاکت: اسراف از هر نوعى که باشد انسان را به نابودى مى کشد. قرآن مجید این حقیقت را چنین بیان مى‌فرماید: «ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَیناهُمْ وَ مَنْ نَشاءُ وَ أَهْلَکْنَا الْمُسْرِفِین » (انبیاء، 9) سپس وعده اى را که به آنها داده بودیم وفا کردیم، آنها و هر کس را مى‌خواستیم (از چنگال دشمنانشان) نجات دادیم، و مسرفان را هلاک نمودیم.

کیفر اخروى: کیفر افرادی که از حدود الهى تجاوز کرده و اوامر و نواهى خدا را نادیده بگیرند، عذاب اخروى است. قرآن در این باره مى فرماید: «وَ کَذلِکَ نَجْزِی مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ یؤْمِنْ بِآیاتِ رَبِّهِ وَ لَعَذابُ الْآخِرَهِ أَشَدُّ وَ أَبْقى » (طه، 127) و این گونه جزا مىدهیم کسى را که اسراف کند و ایمان به آیات پروردگارش نیاورد و عذاب آخرت شدیدتر و پایدارتر است.

وظایف ما

آنچه وظیفه بندگان در قبال نعمت های خدایی است این است كه شكرگزار و قدردان آن باشند و با كفران نعمت خود را از آن نعمت محروم نسازد. خداوند می‌فرماید: اِنْ شَكَرتُم لازیدنكم و ان كَفَرتم اِنّ عذابی لَشدید (ابراهیم 7) اگر شكرگزار باشید آن را افزایش می دهم و اگر كفران كنید عذاب من سخت است.حداقل آن عذاب قطع نعمت می باشد. بر این اساس، نخستین وظیفه متنعمان از نعمت خدا شكر نمودن، در برابر آن نعمت‌هاست.وظیفه دیگر ما استفاده مناسب از نعمت هاست و اینكه بدون جهت آنها را حرام نكنیم و هدر ندهیم، چرا كه اسراف از گناهان بزرگ و نابخشودنی است كه پیامدهای دنیوی و اخروی سختی برای انسان دارد. اسراف و تبذیر در منطقه ای از زمین باعث محرومیت در منطقه دیگر می شود و حتی اسراف انسان های امروز موجب محرومیت نسل های آینده می شود. لذا از این رو، اسلام تاكید فراوانی بر خودداری از اسراف كرده و خانواده ها را سفارش به بهره برداری درست و در حد رفع ضرورت از نعمت ها می كند. كلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لا یحب المسرفین. (انعام/ 141 و اعراف/ 31)؛ بخورید و بیاشامید ولی اسراف نكنید كه خدا مسرفان را دوست ندارد.