نامه هشدارآمیز ظریف به آمانو و موگرینی
آرمان - داستان نخ نمای آمریکا مبنی بر عدم پایبندی ایران بر تعهداتش، اعمال تحریمها به بهانههای مختلف و در نهایت تلاش برای لغو برجام با این دستاویز موضوع تازه و جدیدی نیست. در حالی آمریکا ادعا دارد ایران به تعهدات خود در توافق هستهای پایبند نیست که یوکیا آمانو دبیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها در گزارشات خود بر پایبندی ایران در تعهداتش و راستی آزمایی کشورمان تاکید کرده است. اما آمریکا به بهانههای مختلف تلاش دارد که برجام را به طور یکجانبه لغو کند. به همین دلیل نیز مقامات ارشد کشورمان در واکنش به تلاش آمریکا برای لغو برجام همواره اعلام کردهاند که در این صورت ایران غنی سازی 20 درصدی را از سرخواهد گرفت و در نهایت کاری خواهد کرد که آمریکا شگفتزده شود. بر این اساس روز گذشته نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل که درصدد سفر به وین با هدف دیدار با مقامات آژانس و گفتوگو با آنها درباره ایران بود که طی گفتوگویی با رویترز گفت: واشنگتن میخواهد بداند که آیا آژانس از سایتهای نظامی ایران برای راستی آزمایی پایبندی این کشور به توافق هستهای بازدید خواهد کرد یا نه! به همین دلیل در جریان سفر نماینده آمریکا به وین، وزیرامورخارجه ایران در نامهای به مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره تبعات منفی سفر نماینده آمریکا به سازمان ملل بر توافق هستهای هشدار داده است.
نامه ظریف به موگرینی
در نامه ظریف به موگرینی آمده است: اگرچه مقامات آمریکایی آزاد هستند که به وین یا هر جای دیگری سفر کنند، و اگرچه مسئولان آژانس حق دارند افراد مختلف را به حضور بپذیرند، اما هدف اعلام شده این بازدید موجب برانگیخته شدن نگرانیهای جدی نسبت به تخطیهای بیشتر از متن و روح برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ میشود که این بار میتواند اعتبار آژانس را -که نقش حیاتی برای رژیم عدم اشاعه به طور کلی و برای برجام به طور اخص دارد- مخدوش سازد. از یک سو حتی پیش از اینکه این دیدار محقق شود، نحوه برنامهریزی و اعلان عمومی آن و پیامی که ارسال میکند، به لحاظ فضای عدم اطمینان و ابهام آمیزی که این دیدار برای ایجاد آن طراحی شده است، عواقب مخرب قابل ملاحظهای برای اجرای موفقیت آمیز برجام به دنبال دارد. از این منظر، این هم نمونه دیگری از «سوء نیت» حکومت آمریکا، با هدف محدود کردن انتفاع ایران از توافق است؛ یعنی همان رویه ثابتی که نهادها و ارگانهای مختلف در ایالات متحده از زمانی که برجام حتی هنوز در دست مذاکره بود در پیش گرفته اند، و مستمرا در دولت فعلی این کشور به نحو وخیمتر و آشکارتری تشدید شده است. همانند سایر نمونههایی که در نامههای پیشین من به نماینده عالی اتحادیه اروپایی اشاره شد، این اقدام در تغایر هم با روح و هم متن برجام، خصوصا بندهای ۲۶، ۲۸ و ۲۹ آن است. علاوه بر این، این بازدید با هدفی که برای آن اعلام شده است، با مفاد مختلفی از برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ در خصوص نقش آژانس و ضرورت صیانت از استقلال آن و حفاظت از اطلاعات حساسی که در معرض اطلاع آژانس قرار میگیرد نیز ناهمخوان است. شورای امنیت به نحوی آشکار بر «نقش اساسی و مستقل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در راستی آزمایی پایبندی به موافقتنامههای پادمان» تاکید کرده است. متاسفانه، برداشت عمومی جامعه بینالمللی از این بازدید و هدف اعلامی آن مبنی بر «تحت فشار قرار دادن آژانس» آن است که این تلاشی است عیان و گستاخانه از سوی یک عضو دائم شورای امنیت -که آشکارا نسبت به برجام خصومت میورزد و مصمم به تضعیف و نابودی آن است- برای وارد آوردن فشار بر آژانس در اجرای وظایفی که به وسیله قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و قطعنامههای شورای حکام بر عهده آن گذاشته شده است، و از این طریق استقلال و اعتبار عملکرد آژانس تضعیف میشود. باید تاکید کرد که -همچنانکه به وضوح در برجام و در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت مندرج است- آژانس باید از «اخلال در توسعه اقتصادی و فناوری ایران» پرهیز کرده و «مقررات امنیتی لازم الاجرا و حقوق اشخاص را محترم شمرده؛ و هر احتیاط لازم را برای حفاظت از اسرار صنعتی، فناوری و تجاری و سایر اطلاعات محرمانهای که در اختیارش قرار میگیرد مبذول دارد.» هر گونه مشارکت در رویکرد مخرب دولت آمریکا در جهت تضعیف «اجرای موفقیتآمیز» برجام، یا ارائه هر نوع اطلاعاتی در خصوص ایران و فعالیتهای هستهای ایران، که در گزارشهای معمول مدیرکل که به شورای حکام آژانس ارائه میشود درج نشده باشد، به هر شخص ثالثی از جمله به فرستاده دولت آمریکا با مقرره فوقالاشاره همخوانی نخواهد داشت. من اطمینان دارم که مدیرکل و تیم او با این بازدید و سایر تلاشهای مشابه با امانتداری و حرفهایگری کامل برخورد خواهند کرد. من از نماینده عالی اتحادیه اروپایی در امور خارجی و سیاست امنیتی، در ظرفیت وی به عنوان هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام، درخواست میکنم که این نامه را میان تمام اعضای کمیسیون مشترک توزیع کرده، و این موضوع را به دستورکار نشست آتی کمیسیون مشترک به منظور بررسی بیشتر و اقدام مقتضی بیفزاید.
گفتوگو درباره ایران
بر اساس این گزارش، نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل که روز چهارشنبه برای دیدار با مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درصدد سفر به وین بود به رویترز گفت که هدف از این سفر، این است که واشنگتن بفهمد آیا آژانس از سایتهای نظامی ایران برای راستی آزمایی پایبندی این کشور به توافق هستهای بازدید خواهد کرد یا نه. او با ادعای اینکه ایران در گذشته در سایتهای نظامی و دانشگاههایش فعالیتهای مخفیانه داشته است، اظهار کرد: در این اماکن از قبل مسائلی وجود داشت. بنابراین آیا آژانس این موضوع را در بررسیهایشان میگنجانند تا اطمینان یابند که این مسائل دیگر وجود ندارد؟ آنها اکنون مجوز بررسی سایتهای نظامی را دارند. آنها مجوز بررسی هر سایت مشکوک را دارند. مساله این است که آیا این کار را انجام میدهند یا نه. هیلی در ادامه مدعی شد که برای پرسیدن سوال به وین سفر میکند نه اینکه آژانس را برای انجام کاری تحت فشار قرار دهد. رویترز در ادامه گزارش داد که مقامات ایرانی گفتهاند که چنین اقدامی میتواند پیامدهای سختی به دنبال داشته باشد. نماینده آمریکا در سازمان ملل همچنین گفت: اگر ایرانیها چیزی برای پنهان کردن ندارند، چرا باید چنین چیزی بگویند. چرا نباید به آژانش اجازه رفتن به این سایتهای نظامی را بدهند. او در ادامه درباره سوالاتی که قرار است از آژانس پرسیده شود، بیان کرد: آیا شما همه چیز را زیر نظر دارید؟ آیا شما از مکانهایی که زمانی در گذشته فعالیتهای مخفیانه در آنها انجام میشد، بازرسی میکنید؟ آیا میتوانید به این مکانها دسترسی داشته باشید یا اینکه به تاخیر افتادهاید؟ آیا به شما اجازه ورود به این سایتها داده نشده است؟
تصمیم برای گام بعدی
نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل در گفتوگویی با روزنامه واشنگتن پست گفت: دولت ترامپ به دنبال یک بهانه و دستاویز برای بر هم زدن توافق هستهای نیست. هیلی ادامه داد: ما هنوز تصمیمی برای گام بعدی توافق هستهای نگرفتهایم. آنچه اکنون انجام میدهیم تلاش برای پیدا کردن هر چه بیشتر اطلاعات است. او با بیان اینکه دیدارهایش با مقامات آژانس برای پیدا کردن پاسخی برای سوالهای آمریکا درباره وسعت و تاثیر بازرسی و نظارتهای آژانس است، گفت: این بدان مفهوم نیست که آمریکا از پیش قضاوت کرده است که ایران به متن توافق هستهای پایبند بوده یا نبوده است. این مقام آمریکایی افزود: از نظر من آنچه برای این دولت بسیار اهمیت دارد، حقایق است. او با ادعای اینکه ایران بهطور مکرر دستورات سازمان ملل در خصوص تروریسم و حقوق بشر را نقض کرده است، گفت که سفرش به وین در ارزیابی انتخابهایش در تعامل با کشوری همچون ایران کمک خواهد کرد. هیلی در ادامه ادعاهایش گفت: ایران کشوری نیست که قابل اعتماد باشد. این کشور هیچ دلیلی برای اعتماد به آن وجود ندارد! بنابراین، من فکر میکنم که رئیس جمهور دلایل کافی برای اینکه نسبت به ایران بدگمان باشد را دارد!
تلاش برای ایجاد تردید
به نقل از روزنامه واشنگتن پست، محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه ایران در نامهای خطاب به یوکیا آمانو مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی شکایت کرده است که سفر نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل به وین تلاشی است برای به وجود آوردن تردید در توافق هستهای. او در نامه خود آورده است: حتی پیش از انجام این سفر، نحوه برنامهریزی و عمومی کردن آن و پیامی که مخابره میکند، تبعات مخرب قابل توجهی برای اجرای موفقیتآمیز برجام دارد. به نوشته واشنگتن پست، نماینده آمریکا در سازمان ملل در واکنش به نامه ظریف برداشت ایران مبنی بر اینکه هیلی در سفرش به دنبال جمع آوری مهمات است را رد کرد. هیلی گفت: برای من جالب است که ایران نسبت به سفر من به وین نگرانی داشته باشد. اگر آنها چیزی برای پنهان کردن ندارند، نباید از اینکه من سوالاتی از آژانس میپرسم احساس نگرانی کنند.
