باید چارچوب حقوقی برجام را حفظ کنیم

مخالفان برجام معتقدند که توافق وین هیچ گونه دستاوردی برای ایران نداشته است و حتی اکنون نیز اگر مذاکرات شکست بخورد نباید دلسرد شد زیرا اساس برجام هیچ تهدیدی را علیه ایران لغو نکرد! این ادعا از نظر حقوقی و عملی تا چه میزان واقعی است؟

کمترین دستاورد برجام در زمان روحانی این بود که 6 قطعنامه بین‌المللی را علیه ایران از میان برداشت. در یکی از این قطعنامه‌ها احتمال جنگ علیه تهران وجود داشت اما هم اینک با وجود تحریم علیه ایران آن شرایط دیگر وجود ندارد. بلافاصله بعد از برجام هم فایده اقتصادی توافق مشاهده شد و شرکت‌های زیادی به تهران آمدند و مشکلات زیادی هم در آن زمان با برجام از بین رفت اما ترامپ زیر برجام زد. کمترین دستاورد برجام این بود که به موجب آن امکان غنی‌سازی در ایران به رسمیت شناخته شد. این امکان در گذشته تنها در اختیار باشگاه غربی‌ها بود. همچنین حق رسیدن به تکنولوژی هسته‌ای نیز طبق برجام مانند حق غنی سازی اورانیوم به رسمیت شناخته شد. هیچ کدام از این دو مورد را قبل از برجام نپذیرفتند اما برجام فضایی را ایجاد کرد که ایران به حقوق خود دست یابد حتی بعد از خروج آمریکا از برجام که ترامپ به اروپایی‌ها فشار آورد که در کنار ایران قرار نگیرند، اروپایی‌ها هیچ گونه همکاری حقوقی علیه ایران با آمریکا نکردند تا آمریکا اسنپ بک را علیه ایران فعال کند و 6 قطعنامه شورای امنیت را علیه ایران احیا نماید. اگر اروپا در کنار آمریکا ایستاده بود، تردید نکنید که ترامپ مساله برخورد با تهران را ساماندهی می‌کرد .

برخی معتقدند ایران باید بر روی توان بازدارنده خود به جای مذاکره تکیه کند آیا این مسئله می‌تواند به نفع تهران باشد؟

بله برخی این نظر را دارند اما بنده معتقدم نباید به رقابت تسلیحاتی در منطقه دامن زد. زیرا در این صورت عربستان، امارات و ترکیه هم به دنبال توان بازدارنده خواهند بود. این مورد مخرب است و مد نظر نیست. همین که به تکنیک و صنعت هسته‌ای دست یافته‌ایم در همان حد دارای توان بازدارنده هستیم. البته قطعا حرکت به این سمت می‌تواند قطعنامه‌هایی را علیه ایران به تصویب برساند. عنوان این مورد از سوی برخی به این علت بود که غربی‌ها بدانند که تهران به مراحلی رسیده است که از حقوق خود کوتاه نمی‌آید.

چرا اروپایی‌ها از سوی آمریکا به دنبال حل پرونده هسته‌ای هستند؟

چون در درجه اول قصد دارند با مذاکره با تهران از ورود ایران به مرحله گریز هسته‌ای جلوگیری کنند. از سوی دیگر اروپایی‌ها تحت فشار گازی روسیه هستند و اعتقاد دارند با توافق با تهران می‌توانند قیمت انرژی را در اروپا کاهش دهند. البته آمریکایی‌ها به دنبال این هستند که در این ماجرا ایران را از رقابت‌های مختلف با خود بیرون آورند. آمریکا در حال حاضر با چین بر سر هنگ‌کنگ، تایوان و ترکستان شرقی اختلافاتی دارد و می‌خواهد بر روی چین تمرکز کند. زیرا پروژه یک جاده یک کمربند موجب خواهد شد آمریکا در مقاطعی از چین عقب بیفتد. از این جهت می‌خواهد اروپایی‌ها را در پرونده هسته‌ای با خود همراه کند تا هم در پروژه تضعیف چین و هم در پروژه تضعیف روسیه بخشی از هزینه‌ها را به آنها منتقل کند.

چه تضمینی وجود دارد که در آینده جمهوریخواهان دوباره در قدرت قرار نگیرند و شاهد بازی آنها با برجام نباشیم؟

تردید نکنید که آنها نگرش مثبتی به برجام ندارند اما هر مقدار هم که در این ارتباط لجوج باشند به میزان ترامپ نمی‌توانند علیه برجام و ایران اقدام کنند. حتی ترامپ هم نتوانست به اهدافش در ارتباط با ایران برسد. از این رو ایران باید چارچوب حقوقی فعلی را حفظ کند تا بر اساس همین چارچوب آمریکایی‌ها نتوانند نوعی از اجماع را دوباره علیه ایران ایجاد کنند. ترامپ تا جایی پیش رفت که خود، رئیس شورای امنیت شد و نیکی هیلی هم همه گونه لابی برای محکومیت ایران انجام داد اما در آن جلسه ترامپ فقط رأی خود را داشت. یعنی 14 رأی منفی را در ارتباط با محکومیت ایران گرفت. حتی ترزا می که در آن حد با آمریکایی‌ها همراه بود، با ترامپ در آن مرحله همراه نشد چرا؟ چون ایران از طریق چارچوب حقوقی برجام پیش رفت. پیروزی ایران در حدی بود که ترامپ از شدت عصبانیت نیکی هیلی را اخراج کرد.

چارچوب حقوقی که شما از آن یاد می‌کنید در شرایط فعلی باز هم کارآیی دارد؟

قطعا این چارچوب کارآیی دارد. چون اگر نداشت ترامپ تمام قطعنامه‌های لغو شده علیه ایران را باز گردانده بود. اگر عراقچی مذاکرات را به سرانجام می‌رساند اکنون منافع بیشتری به دست آورده بودیم و می‌توانستیم در زمینه ساخت خط لوله انتقال گاز به اروپا جلو رویم.