کلید خانه شماره 10 داونینگ در دست خانم نخست وزیر

آرمان ملی آنلاین -بعدازظهر 7 ژوئیه (16 تیر) وقتی پس از ساعت‌ها انتظار «بوریس جانسون» از خانه شماره 10 داونینگ استریت خارج شد تا پیش روی خبرنگاران، خبر کناره‌گیری خود را از پست دوست‌داشتنی‌اش، نخست وزیری اعلام کند، شاید برجسته‌ترین کارشناسان سیاسی در امور بریتانیا نمی‌توانستند پیش‌بینی کنند که حدود دو ماه بعد وزیر فرمانبردار امور خارجه؛ «لیز تراس» نام خود را به‌عنوان سومین بانوی نخست وزیر در سیاست انگلستان ماندگار کند. برگزاری جشن‌های شب کریسمس سال نو میلادی 2021 مشهور به «پارتی گیت» در محل اقامتگاه نخست وزیر در دوران قرنطینه کرونا، هزینه‌های نامتعارف تزئین محل سکونت و واگذاری مسئولیت به فردی که دارای انحرافات اخلاقی بود، مانند زلزله‌ سیاسی، زمین را زیر پای بوریس جانسون لرزاند. همه این رخدادها، استعفای دو تن از اعضای کابینه «ساجد جاوید»، وزیر امور بهداشت و «ریشی سوناک»، وزیر خزانه‌داری (صدراعظم) را در پی داشت که نخست وزیر را به پنهانکاری و دروغگویی متهم می‌کردند. به عبارتی دیگر بوریس جانسون که فکر می‌کرد ده سال در خانه شماره 10 حکمرانی می‌کند در سیلاب دروغ و بی‌اخلاقی‌ای گرفتار شد که خود زمینه‌های آن را فراهم و مجبور شد بعد از گذشت 3 سال، شغل مورد علاقه خود را ترک گوید. اما او به جای سرزنش خود، همکاران محافظه‌کار در پارلمان را به دلیل استعفا و تضعیف دولت، خطاکار دانست. در بیانیه کناره‌گیری جانسون این نارضایتی به‌خوبی منعکس شده است: «همان‌طور که در وست مینستر (محل برگزاری جلسات مجلس عوام و اعیان بریتانیا) دیدیم غریزه گله قدرتمند است و وقتی که گله تکان می‌خورد، بقیه نیز حرکت می‌کنند.» به عبارتی دیگر، جانسون کُنش همکاران نماینده در پارلمان را به رفتار حیوانات تشبیه کرد که به‌طور گله‌ای و بدون فکر حرکت می‌کنند. اما پایان دوره نخست وزیری و رهبری حزب محافظه‌کار جانسون به معنای آغاز رقابت‌ها برای جانشینی او بود. اما برای فهم بهتر لازم است به فرآیند انتخاب رهبری حزب و نخست وزیر که هر دو سمت، در یک فرد جمع است اشاره شود؟ در قدم اول، نمایندگان حزب محافظه کار در پارلمان برای شرکت در رقابت‌ها باید توسط 20 نماینده به کمیته‌ «مسئول رسیدگی به امور نمایندگان» معرفی شوند. در هر مرحله از رأی گیری، هر فرد که کمترین رأی را کسب کرده از دور رقابت حذف و این فرآیند تا زمان رسیدن به دو نامزد تکرار می‌شود. سپس دو فرد باقی مانده برای انتخاب نهایی به اعضای عادی حزب محافظه‌کار در کل بریتانیا معرفی می‌شوند. به این ترتیب روز 5 سپتامبر (14 شهریور) «لیز تراس» به «ریشی سوناک» هندی تبار، ترجیح داده شد. اما چالش‌های عظیمی پیش روی نخست وزیر جدید صف کشیده‌اند. سیاست داخلی: اول؛ تورم و افزایش نرخ قبض‌های انرژی از مشکلات اصلی بریتانیا در حال حاضر است به‌طوری‌که آخرین نرخ تورم در 12 ماه منتهی به ژوئیه (مرداد) 2022 به 10.1 (ده‌ویکدهم) درصد رسید. این افزایش به ویژه برای کالاهای ضروری و هزینه‌های انرژی، مردم را در سختی معیشت قرار داده است. لیز تراس برای حل مشکل در آخرین مصاحبه اش قبل از رأی گیری نهایی به کمک فوری به مردم برای پرداخت قبوض نجومی انرژی اشاره کرد. کاهش مالیات به ویژه برای درآمدهای بالا را از دیگر اولویت‌های خود برشمرده است. دوم؛ نخست وزیری لیز تراس نه برآیند انتخابات سراسری، بلکه نتیجه انتخاب اقلیت اعضای حزب محافظه کار است، حزبی که به دلیل مشکلات اجرای برگزیت (خروج انگلستان از اتحادیه اروپا) و عملکرد نامتعارف بوریس جانسون در 3سال گذشته دچار اختلاف و شکاف عمیق درونی و بی‌اعتمادی شهروندان را موجب شده است. آیا لیز تراس توانایی اتحاد مجدد حزب و جلب اعتماد شهروندان را برای انتخابات سراسری 2024 دارد، پرسشی است که پاسخ آن با گذشت زمان مشخص خواهد شد اما ضعف عملکرد سیاستمداران محافظه کار و نمایش عمومی آن، دستمایه تبلیغات انتقادی بسیاری را موجب شده است. از جمله «جاناتان فریدلند»، ستون نویس رسانه گاردین در این رابطه با تعریف از «میخائیل گورباچف» آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی و «نلسون ماندلا»، رهبر مبارز علیه تبعیض نژادی و نخستین رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی با کنایه می‌نویسد: «زمانی دنیا گورباچف و ماندلا را داشت. اکنون ترامپ، جانسون و تراس را داریم.» علاوه بر آن، رویای بازگشت بوریس جانسون برای لیز تراس مانند بازگشت «دونالد ترامپ» برای دموکرات‌های آمریکا یک کابوس خواهد بود. سیاست خارجی: دو محور اصلی سیاست خارجی بریتانیا حفظ و تحکیم روابط با ایالات متحده و دیگر تنظیم مجدد با اتحادیه اروپاست. بوریس جانسون در آخرین حضور خود در پارلمان به‌عنوان نخست وزیر، جانشین خود را به سه مورد سفارش کرد. یکی از آنها، حفظ روابط دوستانه با ایالات متحده بود. قابل انتظار است که لیز تراس به‌عنوان وزیر خارجه پیشین و نخست وزیر جدید راه پیشینیان را در روابط حسنه لندن - واشنگتن ادامه دهد. اما در رابطه با اتحادیه اروپا و به‌ویژه فرانسه، لیز تراس چندی پیش با بیان سخنان غیر دیپلماتیک گفت که هنوز روشن نیست که رئیس‌جمهور فرانسه دوست یا دشمن است. این اظهارات واکنش «امانوئل مکرون» را در پی داشت که پاسخ داد: «اگر فرانسه و بریتانیا نمی‌توانند مشخص کنند دوست یا دشمن هستند، ما به سمت مشکلات جدی پیش می‌رویم.» لازم است خانم نخست وزیر یک طرحی در جهت بهبود روابط با اتحادیه اروپا ارائه کند. اما ماه عسل مستاجر جدید خانه شماره 10 خیلی زود پایان خواهد یافت و او باید برای غلبه بر مشکلات پیش‌رو و اجرای وعده‌های انتخاباتی خود تلاش‌های بسیاری به نمایش بگذارد.