تبدار، داغدار، تورم و گرانی

آرمان ملی آنلاین - مصاحبه روز گذشته آقای رئیس‌جمهور حامل اخبار مهمی در حوزه اقتصاد بود. پس از گذشت یک سال از استقرار دولت جدید و همچنین گشایشی که در برخی فعالیت‌های اقتصادی مثل حجم تجارت خارجی و افزایش فروش نفت و فروکش کردن کرونا در یکسال گذشته اتفاق افتاد و به‌خصوص اینکه اقتصاد دنیا بعد از رشد اقتصادی منفی در سال 2020 خارج شد، به نظر می‌رسید که بخشی از مسائل اقتصادی جهان در اقتصاد ایران نیز اثرگذار باشد. اگر از توضیحات کلی بگذریم می‌توان به چند نکته مهم دیگر اشاره کرد: نکته اول اینکه طبیعی است که پس از شوک کرونا اقتصاد کشور دارای رشد اقتصادی مثبت باشد که در سال گذشته چنین شد و همچنین طبیعی است وقتی میزان افزایش فروش نفت و افزایش قیمت نفت اتفاق بیفتد آثار مثبت آن در اقتصاد نیز دیده شود. اما نکته مهم دومی که در اینجا از منظر گزارش اقتصادی آقای رئیس‌جمهور قابل بحث است، موضوع تورم است. آقای رئیس‌جمهور به صراحت اعلام کردند که تورم 60درصد شهریور سال گذشته تبدیل به تورم 40 درصد سالجاری شده است. در اینجا لازم است که به سه مفهوم تورم بپردازیم. تورم نقطه‌ای یعنی تورم ماه جاری به ماه مشابه سال گذشته. تورم ماهانه یعنی تورم ماه جاری به ماه قبل و تورم میانگین یعنی تورم 12 ماه منتهی به ماه جاری نسبت به 12 ماه مشابه قبل. براساس گزارش مرکز آمار ایران تورم نقطه‌ای در سال گذشته عدد 43درصد بوده و اگر بخواهیم با تورم نقطه‌ای امسال مقایسه کنیم، بیانگر این است که بیش از 10درصد تورم نقطه‌ای افزایش پیدا کرده است. و اگر بخواهیم تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها را مثال بزنیم در مرداد سال گذشته، 60درصد بوده که در مرداد سالجاری 20درصد افزایش پیدا کرده است. مقایسه تورم نقطه‌ای خوراکی مرداد سال گذشته که کمتر از 60درصد بوده با تورم 41 و نیم درصد میانگین سالجاری مقایسه دو شاخص متفاوت است و اساسا تورم نقطه‌ای خوراکی، تورم میانگین قابل مقایسه نیست. از طرف دیگر در موضوع گزارش بین تورم و گرانی تفاوت قائل شده است. ذکر این نکته بسیار مهم است که تورم و گرانی دو روی یک سکه هستند. اگر تورم باشد حتما گرانی وجود دارد و اگر گرانی باشد حتما تورم هم وجود دارد مگر اینکه گرانی مخصوص چند قلم کالای محدود باشد. مثل این می‌ماند که در پزشکی معمولا پزشکان وقتی درجه حرارت را بر روی بیمار می‌گذارند، اگر دمای بدن بیش از 37 درجه باشد، اصطلاحا می‌گویند بیمار تب دارد ولی اولیای مریض می‌گویند بدن بیمار ما داغ است. هر دو یک مفهوم را دارد و آن اینکه شخصی که به دکتر مراجعه کرده بیمار است. اقتصاد ایران چه با واژه گرانی و چه واژه تورم یک مفهوم را تداعی می‌کند گرچه همان‌طور که ذکر شد هر دو واژه تب و تورم معمولا در محافل دانشگاهی بیشتر به کار برده می‌شود که البته امروز جزو ادبیات مردم هم شده است ولی عموما عامه مردم از واژه گرانی استفاده می‌کنند. نکته پراهمیت دیگری که ذکر شد اینکه دولت هیچگونه استقراضی نکرده است و بودجه سال قبل به رغم اینکه کسری 480 هزار میلیارد تومانی داشته اما دولت به یک معنا بدون کسری سال مالی را به پایان برده است. نکته مهم این است که دولت قبلی در لایحه بودجه عدد 480هزار میلیارد تومانی را پیش بینی نکرده بود و مجلس عدد مذکور را به لایحه دولت اضافه کرد. لذا آنچه که مفهوم کسری بودجه سال گذشته را ایجاد کرد، اضافه کردن مجلس بود و نه دولت که امیدواریم در سنوات آینده چنین نشود. ولیکن آنچه مهم است افزایش رشد نقدینگی حدود 35 درصد است که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیانگر کاهش حدود 4 واحد درصدی است که اگر دولت در باقیمانده سالجاری تدبیری نکند یا همین رشد ادامه پیدا کند به‌طور قطع یقین حجم نقدینگی همچنان سیر صعودی را ادامه خواهد داد که مهم‌ترین اثر آن بر روی رشد تورم دورقمی ماندگار خواهد بود.