نرخ تورم و نوسانات نرخ ارز

آرمان ملی آنلاین - آنچه در سال گذشته و امسال در فضای اقتصاد ایران شکل گرفته، این است که هر چند وقت یکبار بیم و امید درخصوص احیای برجام ایجاد می‌شود. ما باید یک واقعیت را بپذیریم و آن این است که تا زمانی که برجام به عنوان یک عامل و اخلال خارجی در بخش بازرگانی ایران به سرانجام نرسد، شاهد نوسانات ارزی در بازار ارز خواهیم بود. نرخ بازار ارز متاثر از چند نکته است: نخست، حجم نقدینگی کشور، نمی‌شود تورم اقتصادی دو رقمی باشد، آنگاه ما انتظار ثبات در بازار ارز را داشته باشیم. نکته دوم، نمی‌شود عرضه ارز دچار اختلال بشود، باز انتظار ثبات در بازار ارز را داشته باشیم و نکته سوم، بحث تقاضا برای ارز است. این تقاضا هم می‌تواند تقاضای مسافرتی و زیارتی باشد، هم تقاضا برای بخش بازارچه‌های مرزی و کولبران و هم این تقاضا می‌تواند تقاضای بخش رسمی ارز در کشور باشد. بگذریم از اینکه در فضای تورمی معمولا بخشی از دارایی‌های داخلی به دارایی خارجی تبدیل می‌شود. مثل اینکه در کشورهای همسایه ایران آپارتمان خرید و فروش می‌شود و منبع تامین آن از ارز داخلی کشور است. وقتی که تقاضاها متنوع و به دلایل مختلف گسترده و تزایدی باشد ولی در سمت عرضه، ارز دچار مشکل باشد، نتیجه‌اش می‌شود نوسانات نرخ ارز. منبع رسمی تامین ارز در کشور از نفت و فرآورده‌های نفتی یا بخش صنعت نفت از جمله پتروشیمی‌هاست. وقتی نقل و انتقالات پولی ما به دلیل تحریم دچار مشکل است و دلایلی از جمله اف‌.ای.تی.اف نشان می‌دهد بازار ارز که یک سمت آن عرضه و سمت دیگر آن تقاضاست، هر سمت دچار اخلال باشد بدیهی است نتیجه آن را در نوسانات نرخ ارز می‌بینیم. اما در بازار پول، نرخ رشد نقدینگی و همچنین حجم پول در اقتصاد ایران هر ماه نسبت به ماه‌های گذشته سیر صعودی دارد. حال ممکن است در یک مقطعی مثلا در حد4/0 (چهار دهم) آنهم به دلیل اینکه تامین منابع دولت از بانک مرکزی یا بانک‌ها نبوده و محل تامین آن از شرکت‌ها بوده نکته‌ای که آقای همتی بدان اشاره کرده؛ مهم این نیست که کدام جز از اجزای نقدینگی افزایش پیدا کرده بلکه مهم این است که حجم نقدینگی و رشد نقدینگی عدد قابل توجهی است که نتیجه آن را در شاخص‌های تورم نقطه به نقطه، تورم ماهانه و تورم میانگین می‌بینیم. اینکه در خردادماه تورم ماهانه 2/12 (دوازده و دو دهم) درصد شد که در دو دهه اخیر کم نظیر بود یا اینکه تورم خوراکی‌ها بیش از 80 درصد در خردادماه شد، آثار این تورم به سادگی از اقتصاد ایران حذف نخواهد شد مگر اینکه یک شوک مثبت در سمت عرضه اتفاق بیفتد. منظور از شوک مثبت در سمت عرضه این است که یکباره عرضه ارز افزایش پیدا کند و یکباره عرضه کالا و خدمات مورد نیاز مردم افزایش پیدا کند. اما آنچه در چشم‌انداز وجود دارد این نیست که با شوک کوتاه مدت افزایش عرضه ارز یا شوک کوتاه مدت افزایش کالا و خدمات مواجه شویم که یک نمونه آن در بخش میوه و تره‌بار، نوسانات نرخ اجاره مسکن و بخش دیگر آن را در بخش خودروسازی شاهدیم که دائما نوسانات قیمت وجود دارد. در واقع در بخش‌های مختلف افزایش قیمت‌ها به‌راحتی قابل مشاهده است. در نتیجه تا زمانی که این تورم وجود دارد، به عنوان بزرگ‌ترین عامل اخلال در نوسانات نرخ ارز باید انتظار داشته باشیم که نرخ ارز همچنان نوسان داشته باشد.