برخی کشورها به دنبال نظامی سازی خزر هستند

اجلاسیه ششم دریای خزر با چه اهدافی برگزار می‌شود؟

مشخصا مهم‌ترین مساله‌ای که در این اجلاسیه مطرح خواهد شد، رژیم حقوقی دریای خزر است زیرا هنوز در خصوص مرزهای آبی و بستر دریای خزر معاهده‌ای امضا نشده تا مشخص شود چه رژیم حقوقی بر این دریا حاکم است. امروز دولت باکو، قزاقستان، ترکمنستان و روسیه قراردادهایی دوجانبه و سه‌جانبه امضا کرده‌اند و در حال اکتشاف نفت و گاز هستند اما این مساله برای ایران لاینحل باقی مانده و تفاهمی صورت نگرفته است. ایران هنوز سرمایه‌گذاری لازم را نیز انجام نداده است و ممکن است در این زمینه عقب بماند. نباید امروز دریای خزر به گونه‌ای باشد که برخی کشورها برداشت بیشتر و برخی کشورها برداشت کمتر داشته باشند. ایران تلاش کرده است که روابط خود را با کشورهای حوزه دریای خزر ارتقا دهد و به همین علت رئیس‌جمهوری این دومین مرتبه‌ای است که به ترکمنستان سفر می‌کند. در مجموع حضور ایران در اجلاسیه خزر مثبت است. باید ایران به گونه‌ای عمل کند که حق خود را از بستر دریای خزر به‌دست آورد و این گونه نباشد که کم‌تر از دیگران از این دریا بهره‌مند شود.

اختلاف نظرهای سیاسی کشورهای حوزه دریای خزر ممکن است به مانعی در مسیر همکاری مشترک بدل شود؟

مشخصا اختلاف نظر سیاسی بین کشورهای حوزه دریای خزر وجود دارد. نباید فراموش کرد که دولت باکو همسو با ترکیه و اسرائیل در حال حرکت است و مشخصا ایران قطعا مخالف نزدیکی اسرائیل به دریای خزر خواهد بود. امروز دولت باکو 30 درصد منابع انرژی خود را به اسرائیل صادر می‌کند و در این حوزه همکاری نزدیک و تنگاتنگی دارند. ایران مشخصا در این موضع اختلاف جدی با دولت باکو دارد. از سوی دیگر روسیه روابطی تیره با اروپا و آمریکا دارد و می‌خواهد به‌واسطه اهرم انرژی غرب را زیر فشار قرار دهد اما ایران در مقابل در حال مذاکره است تا بتواند روابط بهتری با غرب داشته باشد و انرژی خود را صادر کند. امروز 5 کشور حوزه دریای خزر منافع مشترکی دارند و روابط دشمنانه بین کشورها وجود ندارد اما تعارض منافع سبب می‌شود تا برخی اختلافات ایجاد شود و زمینه همکاری تحت‌الشعاع این اختلافات باشد. مشخصا هیچ یک از کشورها نیز به آسانی حاضر نیستند قید منافع خود را بزنند. امروز نگاهی که ایران به دریای خزر دارد به مراتب متفاوت از نگاه سایر کشورهای حاشیه دریای خزر است.

آیا سیاست نظامی سازی خزر در دستور کار برخی کشورها قرار گرفته است؟

روسیه در منطقه سیاست‌های جدیدی در پیش گرفته است و یکی از این سیاست‌ها بازپس‌گیری برخی سرزمین‌های سابق روسیه است. برهمین اساس روسیه تلاش می‌کند تا از برخی کشورها امتیازاتی اخذ کند یا آن‌ها را همسو با خود کند. روسیه در اجلاسیه ششم مشخصا به دنبال این سیاست است و باید در این خصوص هوشیارانه عمل کرد. سیاسی نظامی‌گری در خزر در برنامه روسیه است و شاهد بودیم که روسیه از کشتی‌ها خود در دریای خزر موشک‌هایی نیز به سمت خاک اوکراین شلیک کرده است. روسیه برخلاف ایران نگاهی نظامی به دریای خزر دارد در حالی که ایران به دریای خزر عاری از نظامی‌گری تاکید دارد. ایران در اجلاسیه ششم باید محتاط باشد و زوایای پنهان هر تصمیم گیری را نیز بررسی کند. دریای خزر یک موقعیت بسیار مهم در منطقه دارد و به همین علت نگاه‌های زیادی به موقعیت آن جلب شده است. امروز باید به همان میزان که برای خلیج فارس اهمیت قائل می‌شویم برای دریای خزر نیز اهمیت قائل باشیم. نگاه ایران به شمال می‌تواند منافع زیادی برای ایران داشته باشد زیرا ظرفیت‌های کشف نشده اقتصادی و تجاری زیادی در مرزهای شمالی ایران وجود دارد که هنوز از آن‌ها استفاده نشده است. کشورهای حوزه دریای خزر در حوزه تمدنی ایرانی قلمداد می‌شوند و به‌واسطه این نزدیکی فرهنگی می‌توان توسعه روابط و نفوذ خود را دوچندان کنیم و به منافع زیادی دست پیدا کنیم.