ترکیه میخواهد جایگاه ایران را در آمریکای لاتین تصاحب کند
آرمان ملی آنلاین - علیرضــا پورحسین: رجب طیـــــب اردوغان در صحبتهای اخیر خود عنــــــوان کرده است که انتخابات آتی ریاستجمهوری ترکیه در سال 2023 برگزار خواهد شد و برای تصدی این جایگاه نامزد خواهد شد. اردوغان طی سخنرانی خود در جریان شرکت در نشست مشورتی حزب عدالت و توسعه در استان ازمیر گفت که کاندیدای ائتلاف مردمی برای انتخابات آتی ریاستجمهوری ترکیه خواهد بود. رئیسجمهور ترکیه در این سخنرانی از کمال قلیچداراوغلو، رهبر حزب جمهوریخواه خلق، خواست تا نامزدی خود را برای انتخابات ریاستجمهوری آینده اعلام کند. اردوغان با این اظهارات نشان داد که بار دیگر عزم خود را برای حکومت بر ترکیه جزم کرده و مشخصا با توجه به سیاستهای اخیر او در حوزه سیاست خارجی، شاید شاهد تغییرات رفتاری او نسبت به ایران نیز باشیم. در راستای بررسی این مساله «آرمانملی» گفتوگویی با میرقاسم مومنی، تحلیلگر ارشد مسائل ترکیه داشته است که در ادامه میخوانید:
سیاست خارجی اردوغان با چه اهدافی سمت و سویی تازه به خود گرفته است؟
اردوغان در 10 سال گذشته که توانسته قدرت خود را در ترکیه ثابت نگهدارد، همواره با فراز و نشیبهایی روبهرو شده است. اردوغان در نخستین گام برای تثبیت قدرت خود، سایر احزاب در ترکیه را تضعیف کرد. سپس در داخل حزب عدالت و توسعه اصلاحاتی انجام داد تا در داخل حزب نیز یکه تازی کرده و حریف خاصی نداشته باشد. اردوغان هر چهرهای را که احتمال میداد در آینده رقیب او شود، حذف کرده است و عملا امروز رقیبی در عرصه سیاسی ترکیه ندارد. اردوغان کاری کرده است که حرف اول و آخر را در ترکیه خود بزند و به نحوی قدرت مطلقه در ترکیه را عهدهدار شده و احزاب ترکیه هیچ نقشی در تعیین سیاست خارجی ترکیه ندارند. در چنین وضعیتی اردوغان در عرصه سیاست خارجی نیز به گونهای اقدام کرده تا قدرت خود را حفظ کند. یکی از این اقدامات بهبود روابط با اسرائیل و کشورهای عربی بود و در همین راستا گامهای جدی برداشت. اردوغان پس از شکست در سوریه و از بین رفتن گردشگری ترکیه بهواسطه شیوع کرونا، سیاستهای تهاجمیتری در دستور کار خود قرار داد و در نخستین گام از دولت باکو در راستای حمله به ارمنستان حمایت کرد تا بتواند از دولت باکو امتیازهای اقتصادی کسب کند و اندکی به شرایط خود سامان دهد. ترکیه به نحوی تلاش کرد تا خود را در مسیر انرژی قرار دهد تا حدودی وضعیت اقتصادی خود را سامان بخشد.
آیا ترکیه توانسته است با چنین رویکردی جایگاه خود را در عرصه بینالمللی ارتقا دهد؟
ترکیه هنوز هم در عرصه بینالمللی با چالشهای متعددی مواجه است. هنوز هم ترکیه بهواسطه کشتار ارامنه در یکصد سال پیش زیر فشار است. از سوی دیگر کاهش ورود گردشگر به ترکیه سبب شد تا این کشور ارزش پول خود را از دست دهد. این اختلال اقتصادی سبب شد تا ترکیه در عرصه بینالمللی نیز نتواند بهراحتی مانور دهد. ترکیه جهت پرکردن خلا ایجاد شده به سمت اسرائیل رفته است و تلاش میکند ارتباط خود را با دولت آن تقویت کند. ترکیه به نحوی اسرائیل را یک مسیر برای خود میداند تا از این طریق روابط خود را با اروپا ترمیم کند و روی قدرت لابیگری یهودیان حساب ویژه باز کرده است. بنابراین ترکیه میخواهد جایگاه بینالمللی خود را از طریق ارتباط گیری با اسرائیل ارتقا دهد. امروز یک مثلث میان دولت آنکارا، کشورهای عربی و اسرائیل در منطقه ایجاد شده است تا بتوانند با استفاده از ظرفیتها به نفع خود پیش روند. ترکیه یک سیاست چندجانبه را در پیش گرفته است به این شکل که هم ارتباطات اقتصادی و امنیتی بالایی با روسیه دارد و بر حفظ آن تاکید دارد و هم اینکه با ناتو، اسرائیل و کشورهای عربی رفت و آمد خود را بیشتر کرده است. ترکیه میخواهد یک توازن ایجاد کند تا هم روسیه را داشته باشد و هم غرب را حفظ کند. اردوغان امروز هم جنگ اوکراین را محکوم میکند و هم میخواهد رابطه سیاسی و اقتصادی با روسیه داشته باشد. ترکیه میخواهد بدون تعهد به کشوری خاص، در راستای منافع خود گام بردارد. تمامی این موارد در راستای تحکیم جایگاه اردوغان در ترکیه صورت میگیرد.
اردوغان در قبال ایران به چه شکلی رفتار میکند؟
ترکیه امروز بذرهایی را که ایران کاشته است، درو میکند. برای مثال ایران مراودات زیادی با ونزوئلا داشته و کمکهای فنی به این کشور کرده است اما مادورو در ابتدا به ترکیه سفر میکند و با دولت این کشور توافق میکند.پروتکلهای دیپلماتیک به گونهای است که مادورو بهخاطر روابط نزدیک با ایران، ابتدا باید به ایران میآمد. این نشان میدهد که ترکیه حتی قصد دارد در آمریکای لاتین نیز نفوذ کرده و جای ایران را در آن منطقه بگیرد. ترکیه حساب ویژهای روی نفت و طلای ونزوئلا باز کرده است تا نفوذ خود را در آمریکای لاتین بیشتر کند. ترکیه علاوه بر این وارد عرصه سدسازی به صورت جدی شده است تا کشورهای منطقه را در حوزه آب به خود وابسته کند. ترکیه میخواهد سیاست آب در برابر نفت را اجرایی کند و به این شکل کمبودهای خود را جبران کند.
