تاخیر احیای برجام بر روابط تهران-ریاض تاثیر گذاشت
آرمان ملی آنلاین - علیرضا پورحسین: برخی رسانهها به نقل از یک مقام عربستانی عنوان کردند که زمانی برای دیدار بین وزیر خارجه عربستان و همتای ایرانی وی در آینده نزدیک معین نشده است. این مقام سعودی در عین حال مدعی شد که ایران باید برای همکاریهای آینده دست به اعتمادسازی بزند و اگر مایل به کاهش تنشها در منطقه باشد چند موضوع برای گفتوگو وجود دارد. وی همچنین افزوده است که پیشرفتهایی در مذاکرات با تهران محقق شده است اما کافی نیست. این در حالی است که حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه ایران، در اجلاس داووس گفته بود که ما روابط دیپلماتیک خودمان با عربستان را قطع نکردیم بلکه ملک سلمان در آغاز پادشاهی خود در یک اقدام احساسی روابط دیپلماتیک با ایران را قطع کرد. در این میان وزیر امور خارجه عربستان سعودی اخیرا با اشاره به اینکه به تصمیم ایران برای آغاز دوره همکاری و دوران جدید در منطقه نیاز است، اظهار کرده بود که دستیابی به توافق هستهای مفید است ولی باید به این پرونده به صورت جامع از جمله فعالیتهای ایران در منطقه رسیدگی شود. وی ادامه داده بود که دست ما به سوی ایران و همه کشورهای منطقه برای رسیدن به مرحله جدید و مبتنی بر همکاری در منطقه دراز است و دوره جدیدی از همکاری در راه است که ممکن است به نفع همه باشد. در این میان برخی بر این باور هستند که این تناقض گوییها در هفتههای اخیر پیام خاصی برای ایران دارد. در راستای بررسی این مساله «آرمانملی» گفتوگویی با صباح زنگنه، تحلیلگر ارشد مسائل منطقه داشته است که در ادامه میخوانید.
منشا صحبتهای متناقض مسئولان عربستانی در هفتههای اخیر چه مواردی است؟
در هفتههای اخیر چندین اتفاق رقم خورده است که بار دیگر سبب شده تا رفتار مقامات عربستان تغییر کند و صحبتهای متناقضی را مطرح کنند و عنوان کنند که فعلا زمانی برای دیدار با مقامات ایران تعیین نکردهاند. یکی از این اتفاقات تداوم فشار اسرائیل به آمریکا و دیگر طرفهای برجام است که از گذشته آغاز شده و همچنان نیز ادامه دارد تا ایران به منافع کمتری دست پیدا کند. همین امر سبب شده است تا مذاکرات وین در راستای احیای برجام به کندی پیش رود و در این حوزه نیز اما و اگرهایی بهوجود آمده است. این امر سبب شده تا رفتار آمریکا تغییر کند و فهم عربستان از ایران و صحنه بینالملل نیز متفاوت باشد. در چنین شرایطی است که عربستان احساس میکند در یک وضعیت خاص داشتههای بیشتری از آن خود کند و نوع نگاهی دیگر به ایران داشته باشد.
آیا اتفاقات منطقهای نیز در اظهارات مقامات عربستانی نسبت به ایران موثر است؟
این تاثیرگذاری وجود دارد. در همین چند روز پیش شاهد بودیم که بهرغم سرمایهگذاری فراوان عربستان در لبنان، متحدان اهل سنت آنها در انتخابات لبنان شکست خوردند و یک جریان مسیحی که پیشینه خوبی ندارد در این انتخابات کرسیهای بیشتری از آن خود کرد. چنین وضعیتی مشخصا سبب میشود تا عربستان برخی متحدان خود را در منطقه از دست دهد. از سوی دیگر شاهد هستیم که عربستان در یمن نیز همچنان در بنبست قرار دارد و دولت صنعا به خواستههای عربستان سعودی تن نمیدهد در حالی که عربستان انتظار داشت پس از اینکه با ایران وارد گفتوگو شده است بتواند به آسانی در یمن به امتیازات بیشتری دست پیدا کند. عربستان از ایران انتظار داشته است که موضوع یمن را برای عربستان حل و فصل کند و مشخصا ایران چنین کاری انجام نخواهد داد و این نیز یکی از نارضایتیهای عربستان است. دولت صنعا حتی در گفتوگوهای ریاض نیز حاضر نشد و همین امر شاید اختلافات را بیشتر کرده است. دولت یمن بر این باور است که گفتوگوهای یمنی یمنی باید در یک کشور بیطرف برگزار شود و در این خصوص به عربستان نخواهند رفت. عربستان تصور میکرد که میتواند فضای منطقه را به نفع خود تغییر دهد و جایگاه خود را در منطقه ارتقا دهد اما عملا چنین اتفاقی رخ نداده است. عربستان به همین علت در حال فخرفروشی است و برای ایران ناز میکند تا ایران نیز حرکتی به سمت عربستان انجام دهد. این در حالی است که مقامات ایران با حسن نیت همواره به دنبال همکاری با کشورهای منطقه بودهاند. عربستانیها تصور میکنند که ایران نیاز شدید به آنها دارد و به همین علت نگاهی اشتباه به روابط خود با ایران کردهاند و قصد دارند تا دست بالاتر را بگیرند که در این زمینه در حال ارتکاب اشتباه هستند و امتیاز بیشتری بهدست نخواهند آورد.
در چنین وضعیتی تعامل ایران و عربستان در آینده نزدیک به چه شکل خواهد بود؟
ایران باید استغنا و با حفظ حرمت رفتار کند و پیش رود به گونهای که نه اشتیاق به رابطه با عربستان داشته باشیم و نه اینکه واکنش جدی در قبال این دولت داشته باشیم. در سیاست خارجی حفظ انصاف و متانت از اهمیت ویژهای برخوردار است و مشخصا ما نباید اشتباه طرفهای مقابل را تکرار کنیم. در چنین وضعیتی باید سیاستی میانه در پیش گرفت و با هوشمندی پیش رفت. این امر در خصوص روابط ایران و عربستان نیز صدق میکند و باید هوشمندانه پیش رفت تا بتوان از این مسیر نیز به موفقیتهایی دست پیدا کرد. عربستان مشخصا نیاز به رابطه با ایران دارد و به این سمت خواهد آمد تا بتواند در عرصه سیاست خارجی خود توازن را حفظ کند و در مقابل برخی کشورهای دیگر بتواند ایستادگی داشته باشد. تجربیات اخیر به آنها درسهایی داده است و به همین علت به دنبال روابط دیپلماتیک با ایران هستند و در همین راستا مشخصا دیر یا زود بار دیگر با ایران تعامل خواهند داشت.
