از برجام تا پیچیدگی مشكلات امروز كشور
آرمان ملی آنلاین - «آرمان ملی» برای تحلیل و بررسی این چالشها و فرصتها با حجتالاسلام سیدرضا اکرمی نماینده پنج دوره مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرده است. اکرمی معتقد است: «افزایش یارانهها برای جلوگیری از اتلاف منابع و قاچاق کالا صورت گرفته است. بههرحال اقتصاد بیمار نیاز به درمان و عمل جراحی دارد. عمل جراحی نیز درد دارد. نمیتوان شرایطی را در نظر گرفت که عمل جراحی روی یک بیمار صورت بگیرد اما همراه با درد نباشد. مسأله مهم در این زمینه نگاه به ظرفیتهای داخلی و استفاده از آنهاست. اگر این اتفاق بیفتد اقتصاد کشور میتواند با رشد مواجه شود. بدون تردید تغییر در وضعیت اقتصادی نیازمند تغییر در رویکردها و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی است. رشد اقتصادی زمانی شکل میگیرد که یک عزم ملی به وجود بیاید. در ادامه ماحصل این گفتوگو را میخوانید.
دولت به دنبال تحول در وضعیت اقتصادی است و به همین دلیل نیز تصمیمات جدیدی گرفته که یکی از آنها افزایش میزان یارانه و قیمت برخی اقلام موردنیاز مردم است. دیدگاه شما درباره تصمیمات جدید اقتصادی دولت چیست؟
در این زمینه باید به چند نکته مهم توجه کرد. اقتصاد ما بیمار است و به همین دلیل باید آن را درمان کرد. من با این رویکرد که دولت قصد دارد اقتصاد بیمار را درمان کند موافق هستم. هرچند معتقدم مسیری که دولت در پیش میگیرد باید منطقیتر و عقلاییتر و همراه با دوراندیشی باشد. بیماری اقتصاد ما نیز دلایل مختلفی دارد که مهمترین آن وابستگی به نفت و واردات است. بیماری اقتصادی نیز مختص به امروز نیست. نکته دوم اینکه در شرایط کنونی همه بر این باور هستند که باید برای یک اقتصاد بیمار طرح و برنامه نوشت و با برنامه جلو رفت. اجرای این برنامهها نیز نیازمند همراهی و همکاری مردم است و مردم باید در این مسیر دولت را همراهی کنند. نباید در اقتصاد کشور سوءاستفاده، احتکار و قاچاق وجود داشته باشد. باید شرایطی به وجود بیاید که انصاف در اقتصاد وجود داشته باشد تا درنهایت به نتیجه برسد وگرنه نتیجه مطلوب حاصل نخواهد شد و مشکلات مرتفع نمیشود. نکته دیگر اینکه باید بپذیریم که در یک جهان پیچیده زندگی میکنیم و به همین دلیل رسیدن به همه اهداف نشدنی است. در چنین شرایطی هنگامی که کشور را تحریم میکنند ما در وضعیتی قرار میگیریم که ناچار هستیم کالا را بهسختی بخریم و بهسختی صادر کنیم و از سوی دیگر بهسختی پول آن را به دست بیاوریم. در چنین شرایطی هر فردی که قصد داشته باشد این وضعیت را مدیریت کند با چالش مواجه خواهد بود و کار راحتی ندارد. در جهان امروز اقتصاد نیز مانند سیاست امر پیچیدهای شده است. به همین دلیل باید با کیاست و هوشیاری چالشهای اقتصادی را از بین برد و بهجای آن فرصت ایجاد کرد. دولت اقداماتی را آغاز کرده که باید منتظر نتایج آن بود. هنوز زمان زیادی از اقدامات جدید دولت نگذشته و به همین دلیل نمیتوان پیامدهای آن را قضاوت کرد.
افزایش یارانهها در شرایط کنونی سبب تورم و افزایش قیمت سایر کالاها نخواهد شد؟
افزایش یارانهها برای جلوگیری از اتلاف منابع و قاچاق کالا صورت گرفته است. بههرحال اقتصاد بیمار نیاز به درمان و عمل جراحی دارد. عمل جراحی نیز درد دارد. نمیتوان شرایطی را در نظر گرفت که عمل جراحی روی یک بیمار صورت بگیرد اما همراه با درد نباشد. مسأله مهم در این زمینه نگاه به ظرفیتهای داخلی و استفاده از آنهاست. اگر این اتفاق بیفتد اقتصاد کشور میتواند با رشد مواجه شود. بدون تردید تغییر در وضعیت اقتصادی نیازمند تغییر در رویکردها و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی است. رشد اقتصادی زمانی شکل میگیرد که یک عزم ملی به وجود بیاید. نکته دیگر اراده ملی برای حل مشکلات است که باید در کشور به وجود بیاید. یکنهاد و سازمان مانند دولت نمیتواند بهتنهایی مشکل را حل کند، بلکه حل مشکلات نیازمند اراده ملی است که همه باید در آن مشارکت داشته باشند. ما در کشور دارای ظرفیتهای عظیمی برای رشد و توسعه هستیم. ما دارای جمعیت پویا و خلاق، بازار بزرگ و قابلتوجه و موقعیت ژئوپلیتیکی و جغرافیایی ممتازی هستیم که میتواند زمینه ارتباط تجاری و اقتصادی ایران با کشورهای جهان را به وجود بیاورد. متأسفانه ما هنوز هم با چالش بزرگ فرافکنی برخی مواجه هستیم که تاکنون نیز مرتفع نشده است. بهعنوانمثال هنگامیکه قیمت یک کالا افزایش پیدا میکند کسی به دنبال دلیل آن نیست که آیا عرضه آن کالا کاهش پیداکرده یا اینکه برخی افراد سودجویی میکنند. از سوی دیگر با بلای مصرف در کشور مواجه هستیم. برخی از افراد و خانوادهها در مصرف کالاها اسراف میکنند. این اسراف در زمینههای مختلف وجود دارد. قانون باید در این زمینه فصل الخطاب باشد. همه مسئولان باید بر اساس قانون عمل کنند. در چنین شرایطی است که میتوان به حل مشکلات کشور امیدوار بود.
آیا جراحی اقتصادی دولت در زمان مناسبی انجام شد. آیا بهتر نبود پس از مشخص شدن سرنوشت برجام و برداشته شدن احتمالی تحریمها دولت دست به چنین اقداماتی میزد؟
نمیتوان برای مدیریت کشور منتظر نتیجه برجام بود. واقعیت این است که هنوز وضعیت برجام مشخص نیست و ما نمیدانیم قرار است در آینده چه اتفاقی در این زمینه رخ بدهد. هنگامیکه دولت مشاهده میکند برخی افراد سودجو آرد را میخرند و به چندین برابر قیمت به کشورهای خارجی میفروشند چارهای جز جلوگیری از آن ندارد. در چنین شرایطی دولت ناچار است قیمت آرد را به شکلی تغییر بدهد که امکان سوءاستفاده از آن وجود نداشته باشد. تحریمهای بینالمللی در سالهای اخیر فشارهای زیادی روی اقتصاد ایران آورده است. این تحریمها بهصورت ظالمانه علیه مردم ایران اعمالشده است. به همین دلیل این تحریمها باید برداشته شود و منتی نیز بر ما گذاشته نشود. بههرحال هر کشوری حق دارد که با کشورهای دیگر ارتباط اقتصادی و تجاری داشته باشد و بتواند پول خود را دریافت کند. نکته مهم اینکه اگر تحریمها برداشته شود و ما بتوانیم مانند گذشته در بازارهای جهانی فعالیت داشته باشیم فواید این فعالیت اقتصادی باید در طرحهای زیربنایی و زیرساختی مورداستفاده قرار بگیرد. در شرایط کنونی ما طرحهایی در کشور داریم که بیش از 50 درصد یا حتی80 درصد آن تکمیلشده و تنها بخشهایی از آن باقیمانده است. به همین دلیل ابتدا باید این طرحهای نیمهتمام را به پایان برسانیم. اگر به سمت تکمیل پروژههای نیمهتمام حرکت کنیم هم اشتغال ایجاد میشود و معضل بیکاری از بین میرود و هم اینکه دسترسی به خدمات راحتتر میشود و شرایط بهتری برای کشور به وجود میآید. مدیریت پروژههای نیمهتمام و به پایان رساندن آن در شرایط کنونی میتوان کمک بزرگی به اقتصاد کشور کند و گشایشهای بزرگی را به وجود آورد. در طرحهای پنجساله طرحهای زیربنایی مهمی وجود داشته که بسیاری از آنها هنوز به بهرهبرداری نرسیده است.
سیاستهای اقتصادی دولت به چه میزان مبتنی بر برنامهریزیهای بلندمدت بوده است؟ آیا دولت برای حل مشکلات اقتصادی دارای استراتژی و برنامه منسجم است؟
دولت سیزدهم از زمانی که روی کار آمده تلاش زیادی برای حل مشکلات مردم کرده است. هرچند در این مدت کاستیهایی نیز وجود داشته است. تحریمها و عدم امکان فروش نفت دولت را در وضعیت سختی قرار داده است. هرچند معتقدم دولت در همین مدت کوتاه نیز میتوانست در برخی مسائل عملکرد بهتری داشته باشد اما درصورتیکه تحریمها برداشته شود شرایط تغییر میکند و این احتمال وجود دارد که گشایشهایی در مسائل اقتصادی مردم صورت بگیرد. در شرایط کنونی مردم با تورم و گرانیهای زیادی مواجه هستند و قیمتها بهرغم برنامههایی که دولت دارد همچنان روند صعودی دارد. به همین دلیل دولت باید برای گرانیها چارهای بیندیشد. درگذشته بین قوای سهگانه اختلافاتی وجود داشت که امروز این وضعیت وجود ندارد. بدون تردید این وضعیت از نظر روانی شرایط تصمیمگیری را بهتر از گذشته میکند و میتواند زمینههای تصمیمگیریهای مهم را به وجود بیاورد. در چنین شرایطی اگر تصمیمات بهصورت عقلاییتر گرفته شود و نهادهای تصمیم گیر به هم کمک کنند من امیدوارم که بهتدریج بهبودی حاصل خواهد شد. این اتفاق نیز نیازمند ارجح دانستن منافع ملی بر منافع شخصی و گروهی است که باید موردتوجه مسئولان مربوطه قرار داشته باشد. در طول مدتی که آقای رئیسی مدیریت کشور را به دست گرفتهاند سفرهای استانی زیادی رفته و نشستهای زیادی با نخبگان و کارشناسان بهخصوص در زمینه اقتصادی برگزار کردهاند. بدون تردید این تلاشها در تغییر وضعیت اقتصادی تأثیرگذار است و در آینده میتواند شرایط را بهتر کند. ما امیدواریم نتیجه مذاکرات بین ایران و کشورهای غربی درنهایت به نتیجه برسد تا تحریمهای اعمالشده علیه ایران لغو شود. نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که مردم به عمل دولت چشم دوختهاند و نه شعارهایی که در رقابتهای انتخاباتی داده شده است. مردم باید تغییر و بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی را در زندگی خود لمس کنند. تنها در چنین شرایطی است که دولت میتواند کارنامه قابل قبولی از خود برجای بگذارد.
با توجه به شرایط موجود چه چالشها و فرصتهایی پیش روی دولت میبینید؟
از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون که43 سال از آن میگذرد کشور با فراز و نشیبهای زیادی در زمینههای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی مواجه بوده است. در طول سالهای گذشته دههای وجود نداشته که ما با چالشهای مختلف در زمینه اقتصادی و یا سیاسی مواجه نبودهایم. این نکتهای است که باید به آن توجه کرد. گرانی در کشور یکشبه به وجود نیامده که بتوان یکشبه آن را از بین برد. این وضعیت به شکلهای مختلف تا امروز ادامه داشته است. این در حالی است که در برخی مقاطع «گرانفروشی» نیز به دلیل نوسان قیمت ارز و یا کاهش ارزش پول ملی در کنار تورم قرار گرفته است. امروز کشور با مشکلات مختلف داخلی و خارجی مواجه است. به همین دلیل برخی باید بیش از آنکه به دنبال فرافکنی و متهم کردن یکدیگر باشند با وحدت رویه عمل کنند تا این مشکلات کاهش پیدا کند. مشکلات کشور نیاز به عمل درمانی دارد. امروز مهمترین مشکلات مردم کشور مسائل اقتصادی است. در مرحله نخست باید مشکلات معیشتی مردم را به دو قسمت تقسیم کرد. بخش نخست مربوط به مشکلات خارجی است که عمدتا نیز به واردات و صادرات بازمیگردد و بخش دوم نیز به سوء مدیریتهای داخل کشور ارتباط پیدا میکند. نباید همه مشکلات معیشتی را به رویکرد سیاست خارجی کشور گره زد، بلکه باید واقعبینانه به قضیه نگاه کرد. ما باید این نکته را بپذیریم که در درون کشور استعدادها و ظرفیتهای زیادی وجود دارد که هنوز نتوانستهایم بهخوبی از آنها استفاده کنیم.
