در ناامیدی بسی امید است
آرمان ملی آنلاین - برجام ظرفیتهای زیادی در حوزههای مختلف اقتصادی، سیاسی، فنی و حقوقی با خودش داشت. اکنون با توجه به تحولاتی که در ایران رخ داد، با تغییر دولت و بعد از آن هم جنگ اوکراین دو عاملی بود که روی سرنوشت برجام تاثیر گذاشت. آقای روحانی اخیرا در مصاحبهای از اینکه در زمان دولتش برجام آماده امضا بود و همه مقدمات برای اینکه این سند دوباره احیا شود، وجود داشته سخن گفته است. ولی در عالم سیاست نمیتوان همه تحولات را پیش بینی کرد و اصولا پیشبینی بسیار دشوار است. حالا ما در وضعیتی هستیم که شرایط کاملا تغییر کرده ولی یک بحث پایهای هنوز به قوت خود باقی است. آنهم اینکه فعالیت هستهای ایران یک مقوله و مسئله امنیت بینالمللی تلقی شده و آن جنبه هنوز پابرجاست بنابراین ما یا باید شرایطی را فراهم کنیم که فعالیت هستهای ایران از جنبه امنیت بینالمللی یا تهدید برای صلح و امنیت بینالمللی خارج شود. حال اگر برجام احیا نشود مقوله یا جنبه امنیت بینالمللی فعالیت هستهای ایران میماند که چگونه درک و با آن در سطح بینالمللی برخورد میشود. آنچه مسلم است با توجه به تبلیغات و فضایی که از سالها پیش ایجاد شده، نگرانیهایی هم برای کشورهای غربی و هم کشورهای همسایه ایران ایجاد کرده که باید این فعالیتها شفاف و توسط آژانس بینالمللی اتمی قابل رصد باشد. امری که پیشتر در چارچوب پروتکل الحاقی نظر آژانس را تامین میکرد اما اگر برجام احیا نشود، ایران به تشدید فعالیت هستهای از جنبه غلظت غنی سازی، اورانیوم غنی شده و توسعه و تکمیل سانتریفیوژها با نسلهای جدید میپردازد. وقتی کشورها نگران هستند، نمیتوانند هیچ اقدامی نکنند و اگر به سراغ اقدام بروند با تحریمها حتی تشدید شدهاش هم نمیتواند یک اقدام متناسب به زعم آنها باشد و این نگرانی به این صورت است که ایران به سمت فعالیت غیرصلح آمیز هستهای میرود و تقابل با آن یک بحث امنیتی است. ایران هم حداقل با تشدید تحریمها با وضعیت اقتصادی که دارد با مسائل و مشکلاتی روبهرو شود. بنابراین همچنان معتقدم گزینه دیگری وجود ندارد که جایگزین عدم احیای برجام باشد. از این رو هرقدر هم مشکلات زیاد باشد، هرچند که به نظر میرسد وقت زیادی از دست رفته ولی باز هم در مقایسه با گزینه جایگزین، احیای برجام به نفع طرفین است و اگر تبعات عکسالعمل جایگزین برجام مورد بررسی دقیق واقع شود بازهم مسئولان احتمالا ترجیح خواهند داد که برجام امضا شود. اما اینکه روسیه علاقهمند به احیای برجام نیست، طبیعی است و میخواهد مسائل بحران اوکراین را به هر موضوعی که بتواند کمک کننده باشد، پیوند بزند. برای ایران هم وقتی درگیر مسئله پرونده هستهای و تشدید تحریمها باشد، امکان صدور نفت کمتر فراهم است و نمیتواند بازارهایی که روسیه مخصوصا در حوزه صادرات گاز از دست میدهد را بگیرد و فشار مضاعفی به دنیای غرب است که سعی کند با روسیه به نوعی کنار بیایند.
