«بازار انرژی» فرصت احیای برجام برای ایران را فراهم كرده است
آرمان ملی آنلاین - علیرضـــا پورحسین: به نظر میرسد در این برهه زمانی دولت قطر، جنگ اوکراین و روسیه و پیامدهای این جنگ بر بازار نفت را فرصتی برای موفقیت میانجیگری خود در خصوص توافق هستهای ایران میداند. توافقی که به دلیل تداوم اختلافات میان تهران و ایالات متحده آمریکا با مشکل مواجه شده است. برخی کارشناسان معتقدند که سفر شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر به ایران و برخی کشورهای اروپایی تلاشی در راستای به نتیجه رساندن مذاکرات و رسیدن به توافق جدید میان دو طرف است. با توجه به اتفاقاتی که در پیش است به نظر میرسد که شیخ تمیم در ابتدا اظهارات مسئولان ایرانی را خواهد شنید و بعد از آن رویکرد آنها را به اروپاییها منتقل خواهد کرد. اوضاع کنونی جهان فرصتی را ایجاد میکند که باعث میشود کار دوحه در قانع کردن اروپاییها بر لزوم رسیدن به توافق آسانتر شود. دستیابی غربیها به نفت و گاز ایران از طریق توافق هستهای بهتر و راحتتر از دستیابی آنها به نفت و گاز روسیه در شرایط جنگ با یک دشمن قوی است. مشخصا جنگ روسیه و اوکراین منجر به بالا رفتن قیمت نفت شد و آمریکا و اروپاییها تلاش کردند تا بر کشورهای امارات و عربستان فشار بیاورند تا تولید نفت خود را افزایش دهند و قیمت نفت کاهش یابد اما این فشارها نتیجه نداد و با مخالفت ابوظبی و ریاض مواجه شد. از سوی دیگر نیز دولت عربستان، امارات و همچنین اسرائیل نسبت به عدم وجود تضمین در توافق هستهای در خصوص تهدیدات امنیتی ایران در منطقه ابراز نگرانی کردهاند که این نیز خود تبدیل به یک چالش شده است. در راستای بررسی این مسائل، «آرمانملی» گفتوگویی با مرتضی مکی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی داشته است که در ادامه میخوانید.
آیا هماهنگ کننده مذاکرات برجام در وین میتواند بار دیگر مذاکرات را به سمت و سویی سوق دهد تا طرفین به توافق نزدیکتر شوند؟
سفر انریکه مورا به تهران دومین تلاش اتحادیه اروپا در دو ماه گذشته برای پیدا کردن راه حلی است تا برجام از بنبست خارج شود و توافقی شکلی گیرد. از زمان بازگشت طرفهای برجام به پایتختهای کشورهای خود، تحرکاتی انجام شده تا مذاکرات از بنبست خارج شود اما تا به این لحظه نتیجهای حاصل نشده است. عدم دستیابی به نتیجه مشخصا میتواند برای تمامی طرفها سنگین تمام از سوی دیگر حمله روسیه به اوکراین مناسبات سیاسی و امنیتی جهان را دگرگون کرده و در همین راستا اتحادیه اروپا مصمم به احیای برجام است و آمریکا نیز به موازات چنین خواستهای دارد هرچند آمریکا در این مسیر سنگ اندازیهایی نیز انجام میدهد. باید توجه داشت که احیای برجام نیز نقشی مهم در سیاستهای اتحادیه اروپا و آمریکا در قبال منطقه خاورمیانه دارد و این نیز مسالهای دیگری است که احیای برجام را مهم کرده است. ایران باید در این برهه زمانی از میانجیگری اروپا و سفر انریکه مورا به تهران حداکثر استفاده را کرد. ایران باید از تمامی ابزار استفاده کند تا این فرصت از بین نرود و با احیای برجام خود را از مشگلات اقتصادی تا حدودی فاصله دهد. بر هیچکس پنهان نیست که تداوم تحریمها تا چه میزان میتواند آسیب زا باشد.
اقدامات دیگری نیز به موازات تلاشهای اروپا برای احیای برجام در دستور کار کشورها قرار گرفته است؟
قطعا سفرهای امیر قطر در روزهای آینده یکی از تلاشهای دیگری است که به موازات برای احیای برجام آغاز شده و علاوه بر این نیز عراق و عمان نیز تحرکاتی را آغاز کردهاند تا وضعیت برجام و به دنبال آن وضعیت منطقه را سامان دهند و محیطی بدون تنش ایجاد کنند. این موارد نشانههایی است مبنی بر اینکه یک اراده جمعی بهوجود آمده تا برجام احیا شود و شاید تجمیع این تحرکات دیپلماتیک منجر به این شود تا سفر انریکه مورا به تهران موفقیتآمیز شود. به نظر میرسد که انریکه مورا با چراغ سبز ایران به تهران سفر کرده است و ایران در این خصوص از خود نرمش نشان داده است و خواهان شنیدن حرفهای طرفهای مقابل شده است. به صورت کلی باید بهواسطه این اراده جمعی برای احیای برجام، نگاهی خوشبینانه به سفر انریکه مورا به تهران داشت.
روسیه در این میان آیا همچنان بازی خاصی انجام میدهد ؟به چه علت در هفتههای اخیر تلاش کرده تا بیشتر به سمت ایران حرکت کند؟
باید توجه داشت که مشخصا بحران اوکراین و روسیه در کوتاه مدت حل نخواهد شد و این بازی است که روسیه آغاز کرده تا غربیها را تحت فشار قرار دهد. پوتین تا به امروز در اوکراین همانند گرجستان عمل کرده است و صرفا قسمتهایی از خاک اوکراین را خودمختار کرده است همانگونه که در گرجستان، آبخازیا و اوستیای جنوبی را خودمختار اعلام کرد و از آنها دفاع کرد. تلاش مسکو بر این استوار است که با حفظ سایه جنگ بر اوکراین بتواند حداکثر امتیاز را از دولتهای غربی در خصوص به رسمیت شناختن خطوط قرمز روسیه و جلوگیری از توسعه ناتو به جمهوریهای شوروی سابق بگیرد. در این میان واکنش دولتهای اروپایی و آمریکا و دولت اوکراین نسبت به این بحران قابل تامل است. دولت آمریکا سعی دارد ضمن مخالفت با دادن هرگونه امتیازی به روسیه صفآرایی نظامی مسکو در مرزهای اوکراین را به چالش بکشد و با تحریک روسیه، این کشور را در تله اوکراین گرفتار نگه دارد. خواه یا ناخواه در سالهای اخیر نگاه روسیه به ایران یک نگاه ابزاری بوده و در همین راستا شاهد هستیم که پس از تحریم شدن از سوی غرب تلاش میکند تا روابط نزدیکتری با ایران داشته باشد.
