ابهام در احیای برجام

آرمان ملی آنلاین - در آخرین تلاش‌های اتحادیه اروپا انریکه مورا، هماهنگ کننده مذاکرات رفع تحریم‌ها به تهران می‌آید تا بتواند گره مذاکرات را باز کند. سفری که به تعویق افتاد و قرار بود زودتر انجام شود و باید حتما از سفرشان استقبال کرد ولی اینکه بتواند این مشکل را حل کند، تردید وجود دارد. چون اصلا سطح حل این مشکل آقای انریکه مورا و آقایان باقری نیست و در سطح بالاتری از نهاد حاکمیتی در ایران و تیم آقای بایدن است. مشکل اینجاست که صورت مسئله‌ای که ما درک می‌کنیم و آنطور که گفته شده و خبررسانی‌هایی که از قول باقری‌کنی ظاهرا در جلسه‌ای نقل شده اینکه مذاکراتی که مربوط به 2015 است، تمام شده و علی‌ایحال در مورد مسئله برجام توافق صورت گرفته ولی آنچه الان موضوع بحث است، به طور مشخص موضوع خارج کردن سپاه از لیست گروه‌های تروریستی است که در دوره ترامپ در سال 2017 تصویب و گنجانده شده و موضوع دیگر بحث لغو تحریم‌هاست که مربوط به سال 2013 است. طی توافقی که در سال 2015 انجام شد، ایران ظاهرا اصراری به این مسئله نداشت یا ظاهرا مطرح نشده و در مذاکرات نبوده و در سال 2017 موضوع گروه‌های تروریستی خارج از برجام به توافق رسیده بود. بنابراین اگر از هر دو منظر نگاه کنیم موضوع آنچنان به برجام 2015 مربوط نمی‌شود و مذاکراتی بالاتر و فراتر از برجام است. از طرفی ظاهرا آمریکایی‌ها پذیرفتند که سپاه را از لیست تحریم‌ها بردارند منتها مشروط بر اینکه اگر موضوعی خارج از برجام است و ایران بر این مسئله اصرار دارد، اشکالی ندارد و موضوعاتی که مورد علاقه ما است هم باید روی میز مذاکره بیاید ولی ایران این مسئله را نپذیرفته و موضوع را به احیای برجام سنجاق کرده است. البته سناتورهای امریکا طی نامه‌ای خواستار باقی ماندن سپاه در لیست گروه‌های تروریستی شدند منتها آقای بایدن این توان و قدرت را دارد که با یک فرمان اجرایی این مصوبه را دور بزند. ولی بایدن هم به مابه‌ازایی که می‌گیرد، نگاه می‌کند چون باید دستاوردی داشته باشد تا کنگره در معرض خطر از نظر اکثریت را از دست ندهد. بنابراین حاضر نیست این ریسک را بپذیرد مگر اینکه امتیاز دندان‌گیری از ایران به دست بیاورد. حدس و گمانه‌هایی درباره این امتیاز مطرح است و موضوعات مختلفی مطرح می‌شود ولی چون منابع موثقی وجود ندارد، نمی‌توانیم روی قضیه تحلیل کنیم و نظر دهیم. بنابراین چشم‌انداز احیای برجام امیدوارکننده نیست البته از زبان برخی مقامات موضوع تضمین مطرح می‌شود ولی به نظر می‌رسد که تضمین در متن حدود 28 صفحه‌ای حل شده باشد. گفته می‌شود که از طریق اقدامات اقتصادی قرار است این تضمین عملی شود و نه نهادهای رسمی دولت آمریکا تضمینی دهد. در یک جمع‌بندی خلاصه چشم‌انداز احیای برجام آنچنان وجود ندارد و فقط امیدواریم که به دلیل جنگ اوکراین و نیاز مبرم غرب به نفت ایران این اتفاق بیفتد. از آن طرف قضیه تمام کارهایی که علیه ایران است دارد شکل می‌گیرد و برخی کشورهای عربی دارند با اسرائیل رابطه خود را به سطح امنیتی و نظامی می‌رسانند و ایران از این مسئله ضرر می‌کند. شاید تحلیل دیگر این است که در جنگ اوکراین غرب آنچنان درگیر شود یا روس‌ها پیروز شوند درحالی که چنین اتفاقی نخواهد افتاد.