بازار خــــودرو فرمـــــان بُریــــد

آرمان ملی آنلاین - در رابطه با رشد بی‌ضابطه قیمت‌ها دلایل مختلفی از سوی کارشناسان و فعالان بازار مطرح می‌شود، به طوری‌که برخی از فعالان بازار اظهارات ضد و نقیض مسئولان و بلاتکلیفی حاکم بر واردات خودرو را دلیل رفتار صعودی بازار دانسته و معتقدند با طرح آزادسازی واردات از اردیبهشت ماه امسال بسیاری از تقاضای خرید از بازار خارج شده و حال با بلاتکلیفی وضعیت واردات مجدد به بازار بازگشته که این موضوع بهانه افزایش قیمت‌ها را فراهم آورده است.

به گفته فعالان بازار عرضه قطره چکانی محصولات نیز مزید بر علت شده تا فضا به سمت افزایش تنش پیش رود. البته فارغ از اینکه واردات خودرو حتی اگر به صورت محدود نیز باشد می‌تواند کفه ترازوی بازار را به سمت مصرف کننده سنگین کند، اما در این میان به عقیده کارشناسان آنچه باعث می‌شود بازار خودرو بدون هرگونه منطقی به صعود ادامه دهد روند قیمت‌گذاری خودروهای داخلی و رانت بالایی است که از این منظر به جیب واسطه‌گران سرازیر می‌شود. به گفته کارشناسان در شرایطی که هر خودرو داخلی رانت 4 تا 5 هزار دلاری را به همراه دارد حتی اگر میزان عرضه خودروسازان به 3 میلیون دستگاه هم برسد باز هم شاهد تکرار همین روند خواهیم بود و بازار خودرو همچنان محلی برای سرمایه‌گذاری و کسب سودهای باد آورده خواهد بود. در این رابطه این سوال اساسی مطرح است در حالی‌که مصرف کننده واقعی حتی با روش‌های غیرمعمولی همچون قرعه‌کشی و خرید از بورس امکان خرید مستقیم خودرو ندارد تاکید بر فروش با قیمت مصوب که جز زیان انباشت نتیجه‌ای ندارد چه مفهومی خواهد داشت؟ آیا واقعا دولت از تبعات انحصار حاکم بر بازار و حفظ ممنوعیت واردات آن هم به بهانه حمایت از تولیدکنندگان داخلی آگاهی ندارد؟ اما بررسی اظهارات مسئولان به ویژه وزیر صمت نشان می‌دهد فاطمی امین با اطلاع از همین عوامل وعده کاهش قیمت و ساماندهی بازار خودرو را داد اما به دلیل عدم تحقق همین وعده هم اکنون در فهرست نمایندگان برای استیضاح قرار گرفته است.

عرضه قطره چکانی با چاشنــــی بلاتکلیفی واردات

بررسی‌ها از روند قیمتـــی خودروهای پرفروش داخلی نشان می‌دهد هم اکنون پراید 111 معادل 198 میلیون تومان، پراید 131 معادل 178 میلیون تومــان، تیبا هاچ بک معادل 198 میلیون تومان، تیبا صندوق دار معادل 190 میلیون تومان، ساینا پلاس دنده‌ای معادل 228 میلیون تومان، کوییک دنده‌ای معادل 242 میلیون تومان و کوییک اتوماتیک پلاس معادل 296 میلیون تومان در بازار آزاد قیمت خورده‌اند. همچنین پژو 206 تیپ 2 معادل 297 میلیون تومان، پژو 206 تیپ 5 معادل 342 میلیون تومان، پژو پارس ساده معادل 308 میلیون تومان، پژو 405 SLX معادل 325 میلیون تومان، دنا معمولی معادل 385 میلیون تومان، رانا پلاس معادل 295 میلیون تومان و سمند LX ساده معادل 283 میلیون تومان در بازار آزاد قیمت خورده‌اند. در این رابطه سعید موتمنی رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران گوید: تأثیر صحبت‌های مسئولان بر بازار خودرو غیر قابل انکار است؛ بازار دائم در حال دریافت فرکانس‌های مثبت و منفی بوده و هر بار که خبری منتشر می‌شود بازار به همان نسبت واکنش مثبت یا منفی نشان می‌دهد. موتمنی افزود: در ماه‌های پایانی سال گذشته، وقتی خبر آمد که قرار است با شروع سال جدید واردات خودرو آزاد شود، مشتریان از بازار خارج شدند و تعداد فروشندگان افزایش یافتند که همین مساله موجب شد قیمت خودرو شروع به ریزش کند. وی گفت: اما زمانی که اعلام شد واردات انجام نخواهد شد افسار قیمت‌ها که پیش از این به دلیل عرضه کم پاره شده بود، کاملا از کنترل خارج شد و طی یک ماه قیمت خودرو نو و کارکرده به صورت میانگین بین 10 تا 13 درصد افزایش یافت؛ به عنوان نمونه قیمت خودرو پژو 206 تیپ 2 که پیش از این 262 میلیون تومان بود به حدود 300 میلیون تومان رسیده است. موتمنی با اشاره به عرضه قطره چکانی خودرو به بازار تصریح کرد: طی 3 سال گذشته عرضه خودرو هرگز پاسخگوی تقاضا نبوده است. آنطور که وزارت صمت اعلام کرده میزان نیاز بازار بین یک میلیون و 300 هزار تا یک میلیون و 500 هزار دستگاه خودرو است با این حال بررسی‌ها نشان می‌دهد که طی 3 سال گذشته 2 میلیون و 100 هزار دستگاه خودرو به بازار عرضه شده در حالی که اگر قرار بود مطابق با نیاز بازار خودرو عرضه شود باید 3 میلیون و 900 هزار دستگاه خودرو روانه بازار می‌شد؛ یعنی طی 3 سال گذشته 35 تا 40 درصد از نیاز بازار بی‌پاسخ مانده است.

اختلاف 4 تا 5 هزار دلاری قیمت مصوب با بازار

در حالی‌که فعالان بازار دلایل گرانی‌های اخیر را اظهارات ضد و نقیض در خصوص واردات خودرو و همچنین عرضه ناکافی محصولات داخلی عنوان می‌کنند اما برخی از کارشناسان معتقدند در صورتی‌که میزان تولید و عرضه محصولات داخلی حتی به 3 میلیون دستگاه در سال هم برسد به دلیل رانت بالایی که در نتیجه قیمت‌گذاری مصوب برای سوداگران بازار ایجاد می‌شود بازهم شاهد تداوم وضعیت کنونی خواهیم بود، در این رابطه امیرحسن کاکایی کارشناس اقتصاد و استاد دانشگاه علم و صنعت می‌گوید: واقعی‌سازی قیمت مصوب خودرو و نزدیک کردن آن به قیمت بازار می‌توانست موجب افزایش عرضه به بازار شده و حاشیه بازار ناشی از کمبود عرضه را از میان ببرد. وی گفت: به این ترتیب حاشیه بازار به کمتر از نصف اعداد فعلی کاهش و انگیزه‌ها برای سرمایه‌گذاری در این بخش کاهش قابل توجهی می‌یافت. کاکایی افزود: قیمت کارخانه و مصوب خودروها با آنچه در بازار به فروش می‌رسد تفاوت معناداری دارد، خودروسازان همواره به دنبال قیمت‌گذاری عادلانه و شفاف از سوی متولیان امر بوده‌اند تا با اصلاح قیمت‌ها حذف حاشیه بازار و صف‌های طولانی برای ثبت‌نام هرچه زودتر برچیده شود. وی با اشاره به قیمت مصوب و معادل دلاری محصولات داخلی گفت: قیمت محصول پرطرفدار 206 در سال 1390 با قیمت دلار آزاد کمی بیشتر از 12 هزار دلار بوده و قیمت مصوب نیز نزدیک به 14 میلیون تومان تعیین شد. این در حالی است که در پایان سال 1400 قیمت این خودرو برابر با 5533 دلار برآورد شده که قیمت دلار آزاد 27 هزار تومان بوده است. کاکایی خاطرنشان کرد: قیمت 5500 دلاری برای محصول 206 که فاصله 10 سال اخیر ارتقای کیفی و استاندارد قابل توجهی یافته بسیار ناچیز است در عین حال عدم وجود روش عادلانه و شفاف در قیمت‌گذاری همواره موجب ورود زیان‌های هنگفت برای خودروسازان شده است، به گونه‌ای که قیمت محصول 206 در سال 1400 در بازار آزاد حدود 10 هزار دلار خرید و فروش شده است. حاشیه بازار بیش از چهار هزار دلاری نصیب دلالان شده است. وی افزود: محصول پارس ایران خودرو نیز شرایط مشابهی را داشته است، این خودرو در سال 1390 حدود 16 هزار دلار قیمت داشته و در پایان سال 1400 با قیمت مصوب برابر با کمی بیش از شش هزار دلار به فروش رفته است. این در حالی است که قیمت بازار این خودرو بیش از 10 هزار دلار بوده است. وی ادامه داد: مقایسه قیمت محصولات ایران خودرو با برخی از عرضه کنندگان خودرو در کشور چین یا هند نشان می‌دهد، محصولات داخلی با کیفیت بالاتر و قیمت کمتری نسبت به این سازندگان تولید و عرضه می‌شود. کاکایی به مقایسه خودروهایی مانند سمند، 206 و دنا با خودروهای مشابه در کشورهای منطقه پرداخت و گفت: مشخصات کلیدی محصولات این کشورها از منظر ابعادی، قدرت موتور، نوع گیربکس در شرایط پایین‌تری از محصولات ایران خودرو قرار دارند، اما با قیمت‌های بالاتری به فروش می‌روند. وی تصریح کرد: علاوه بر اینکه محصولات ملی کشورهای چین و هند در سطح استانداردی پایین‌تر از محصولات ایران خودرو به تولید می‌رسند در صورت واردات با افزایش قیمت 500 تا هزار دلار نیز مواجه خواهند شد. به عنوان مثال خودروی تاتا با مشخصات ابعادی و فنی ضعیف‌تر خودروی سمند، با قیمت حدود 7 تا 9 هزار دلار به بازار عرضه می‌شود. این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: تا زمانی که فاصله قیمت مصوب و بازار نزدیک نشود امکان حذف قرعه کشی و از میان بردن صف‌های طولانی و تقاضاهای کاذب و تعدیل قیمت بازار وجود نخواهد داشت.