سیاست خارجی، جای گره‌گشایی است؛ نه هزینه سازی

بیانیه غربی‌ها علیه ایران را می‌توان شروعی برای اجماع جدی‌تر علیه ایران قلمداد کرد؟

باید توجه داشت که علاوه بر بیانیه این کشور، نشست گروه 20 نیز تحت‌تاثیر برنامه هسته‌ای ایران قرار گرفته است. نشست گروه 20 که در اسکاتلند برگزار شد، محورهایی مشخص و از پیش تعیین‌شده داشت که از جمله آنها می‌توان به افغانستان و کرونا و امثالهم اشاره کرد اما حواشی این نشست کاملا مرتبط با برجام بود و بیشتر نگاه‌ها نیز به سمت همین موضوعات برجامی و ایران معطوف شده بود. قسمت مهم این نشست اما گفت‌وگوی چهارجانبه سران آمریکا، فرانسه، بریتانیا و آلمان بود که در پایان آن نیز بیانیه‌ای صادر شد و طبق آن از ایران خواستند که هر چه سریع‌تر به میز مذاکرات بازگردد. امروز باید توجه داشت که تعلل ایران به هر علتی که باشد به آرامی در حال تغییر دادن زمین بازی است. باید توجه داشت که اگر این رویه تداوم داشته باشد دیگر چین و روسیه نیز در کنار ایران نخواهند بود و این کشورها که تا به امروز نقشی بی‌طرف را ایفا کرده بودند ممکن است علیه ایران موضع‌گیری کنند همان‌طور که نشانه‌های آن را نیز در سخنان اخیر برخی مقامات روسیه نیز شنیدیم که بسیار تند و خارج از عرف دیپلماتیک بود. مشخصا طولانی شدن روند مذاکرات احیای برجام و عدم بازگشت ایران به میز مذاکرات سبب می‌شود تا جای طلبکار و بدهکار عوض شود. این ایران است که در این سال‌ها به علت بدعهدی آمریکا متضرر شده است و طلبکار است اما تعلل ما سبب شده تا به مرور ایران بدهکار این عرصه معرفی شود و غربی‌ها خود را طلبکار جا بزنند.

این بیانیه در آینده نزدیک ممکن است به اقدامات جدی‌تر علیه ایران بدل شود؟

وضعیت به‌گونه‌ای شده است که ایران به جای آنکه طلبکار باشد، تبدیل به سیبلی شده است که غربی‌ها آن را هدف قرار داده‌اند و به صورت مکرر با سخنرانی و صدور بیانیه به آن حمله می‌کنند. باید توجه داشت که غربی‌ها در بیانیه خود رفتار ایران را تحریک‌آمیز دانسته‌اند که این ادبیات جای بحث دارد. لغت تحریک‌آمیز زمانی مطرح می‌شود که رویه کاملا جدی و خطرناک شده است. ایران نباید پافشاری داشته باشد تا غربی‌ها بازهم هجمه جدیدی علیه ایران شروع کنند. ایران باید با حساسیت و هوشیاری بیشتری به مذاکرات احیای برجام بپردازد تا امتیازات فعلی را نیز از دست ندهد. طبیعتا این حق ایران است که امتیاز و تضمین بخواهد اما باید توجه داشت که زمان نیز بسیار مهم است. در برهه‌ای از زمان آمریکا برای آغاز مذاکرات برای ایران شرط تعیین می‌کرد اما امروز آنها عنوان کرده‌اند که هیچ درخواستی ندارند و شرطی تعیین نمی‌کنند پس ایران نیز نباید بیش از این تاخیر در بازگشت به مذاکرات احیای برجام داشته باشد.

آیا مسئولان ایرانی در دیدار با مقامات اروپایی می‌توانند امتیاز خاصی کسب کنند و یا اروپا را از آمریکا دور کنند؟

اینکه فرض کنیم امروز می‌توانیم میان اروپا و آمریکا شکاف ایجاد کنیم یک تصور ساده‌انگارانه است. این استراتژی مربوط به گذشته بوده و دیگر نیاز نیست ایران در این مسیر وقت خود را هدر دهد. مسیر کنونی روند پرهزینه‌ای برای کشور خواهد بود و مشخصا باید از هزینه‌سازی برای کشور پرهیز کرد. از سوی دیگر نباید صرفا یک مسیر را طی کرد. امروز ضرورت دارد تا در کنار تلاش برای احیای برجام و رفع تحریم‌ها علیه ایران، رایزنی با همسایگان نیز بیشتر شود تا ایران در منطقه نیز بتواند تعاملات خوبی داشته و از فرصت‌های موجود استفاده کند. باید توجه داشت که گفت‌وگو کردن به معنای این نیست که ایران در موضع ضعف قرار دارد. امروز بزرگ‌ترین کشورهای جهان نیز در همه زمینه‌ها با سایرین رایزنی می‌کنند و مشکلات را در راستای کسب منافع بیشتر حل‌وفصل می‌کنند. امروز غربی‌ها به دنبال بهانه‌ای می‌گردند تا فشار را علیه ایران بیشتر کنند. ایران نباید با تعلل در بازگشت به گفت‌وگوها، زمینه را برای فشار بر خود ایجاد کند و به برخی کشورها بهانه دهد. ایران اگر سناریوی خاصی دارد امروز باید آن را آغاز کند تا زمین بازی را از دست ندهد. باید توجه داشت که تعلل ایران شاید کشورهایی که در مقابل ما هستند را بیشتر کند و مشخصا در این صورت کار سخت می‌شود.