میوه برجام در خودروسازی

خودروسازی یک صنعت پیشتاز در تمام کشور‌ها از جمله ایران محسوب می‌شود،‌ چراکه این صنعت نقش بسیار زیادی در رشد صنایع دیگر دارد و صنایعی چون چوب،‌ لاستیک،‌ متالوژی و... به آن وابسته هستند. درواقع صنعت خودرو پیشقراول صنایع دیگر و کامل‌کننده زنجیره‌های صنعتی است. در حالی که صنعت خودرو قبل از تشدید تحریم‌ها توانست در 10 سال، یعنی از سال 78 تا 88 میزان تولید خودرو را تا 10 برابر افزایش دهد و به تولید محصول مشترک با برخی برند‌های اروپایی اقدام کند،‌ اما تشدید تحریم‌ها آغاز روزهای بسیار سختی را برای خودروسازان کشور رقم زد. در شرایطی که،‌ در روز‌های تحریم، شرایط خودروسازان داخلی روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شد، قطع ارتباط با خودروسازان معتبر جهانی باعث شد تولید به‌شدت افت پیدا کند، به گونه‌ای که در سال 91، تیراژ خودرو به نصف سال 90 و در سال 92 نیز به یک سوم کاهش یافت. این افت شدید اثر خود را بر قیمت نیز گذاشت، به ‌نحوی‌‌که خودروهای داخلی حدود 2/ 2 برابر افزایش قیمت را تجربه کرده و دست بسیاری از مشتریان از بازار خودرو کوتاه شد. قطع ارتباط با خودروسازان معتبر جهانی پای خودروسازان چینی و قطعات این کشور را به بازار خودرو ایران باز کرد و منجر به کاهش کیفیت محصولات داخلی شد، حال اینکه با اجرایی شدن برجام و آغاز گشایش‌های سیاسی و اقتصادی، سایه سنگین تحریم از صنعت خودرو کشور دور شد و بدین ترتیب این صنعت، قدم در مسیر پیشرفت و توسعه نهاد.

رها شدن صنعت خودرو در دولت قبل

باتوجه به اهمیت صنعت خودرو در اقتصاد، رونق این بخش همواره مورد توجه تمام کشورها بوده است. منتها این مهم نیازمند تحقق پیش‌شرط‌ها و الزاماتی است. به گفته کارشناسان و صاحبنظران صنعت خودرو، یکی از این الزامات، اتخاذ برنامه‌ای بلندمدت و مدون از سوی دولت‌هاست. با اینکه صنعت خودرو در دهه 70 با رشد چشمگیری همراه بوده است و در این دوره سیاستگذاری و اقدامات موثری صورت گرفت، اما با روی کار آمدن دولت‌های نهم و دهم،‌ این‌گونه سیاست‌ها رها شد و صنعت خودرو به مرز ورشکستگی رسید. درواقع، سیاست‌ها و برنامه‌های درست و منسجمی برای رونق این صنعت به‌کار گرفته نشد و شاهد حمایت ویژه‌ای از سوی دولت دراین دوره نبودیم. باتوجه به نرخ ارز در آن دوره، خودروسازها به قطعات چینی روی آوردند. درواقع واردات قطعات چینی با مارک ایرانی به اندازه‌ای بود که تمام قطعات خودرو‌های ایرانی را قطعات چینی تشکیل می‌دادند که از کیفیت بسیار پایینی برخوردار بودند. در دولت‌های نهم و دهم وضعیت صنعت خودرو وضعیتی بسیار غیربهینه و غیراقتصادی شد و در حالت‌ ورشکستگی قرار گرفت و ضریب وابستگی به خارج زیاد شد. صنعت خودرو در دولت قبل صنعت رهاشده‌ای بود که فاقد دو ویژگی عمده بود: اول ایمنی و دوم استاندارد. با روی کار آمدن دولت یازدهم و با اجرای برجام،‌ سایه تحریم‌ها از صنعت خودرو کشور برداشته شد و ارتباط با خودروسازان مطرح جهانی مجددا آغاز و به دنبال آن قراردادهایی برای مشارکت و سرمایه‌گذاری خودروسازان مطرح جهانی در ایران از جمله با پژو و سیتروئن منعقد شد. در همین رابطه عضو هیات علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی گفت: آغاز تولید انبوه پژو ۲۰۰۸ در ایران به فاصله دو ماه از تولید این خودرو در اروپا اولین میوه و ثمره برجام در صنعت خودرو ایران است. شهرام آزادی اظهار کرد: برای آنکه متوجه شویم اجرایی شدن برجام و رفع تحریم‌ها چه اثراتی بر اقتصاد ایران به ویژه در صنعت خودرو داشته، باید شرایط خودروسازان در زمان تحریم‌ها را مرور کنیم. او با بیان اینکه در زمان تحریم، خودروسازان داخلی در شرایط بسیار بدی به سر می‌بردند، خاطرنشان کرد: در آن زمان در برهه‌ای تیراژ تولید خودروسازان داخلی به دلیل عدم تامین قطعات و مشکلات مالی به یک سوم کاهش یافت. این کارشناس صنعت خودرو ادامه داد: در ‌آن شرایط وضعیت خودروسازان روزبه‌روز بدتر می‌شد و این شرکت‌ها مجبور بودند به دلیل قطع ارتباط با خودروسازان معتبر جهانی به همکاری با خودروسازان چینی و واردات قطعات چینی بعضا بی کیفیت بالا روی بیاورند. آزادی با بیان اینکه صنعت خودرو از زمان اجرایی شدن برجام تغییر جهت داده و از رکود سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ فاصله گرفته است، تصریح کرد: صنعت خودرو در ریل توسعه و پیشرفت قرار گرفته است و به تدریج مصرف‌کنندگان ثمرات برجام در صنعت خودرو را احساس خواهند کرد.

برگ سبزی دیگر در دولت یازدهم

امضای قرارداد ایران‌خودرو و پژو، عقد تفاهمنامه میان سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) و رنو، امضای تفاهمنامه میان شرکت‌های سایپا و سیتروئن، بنز و ایران‌خودرو و همچنین فولکس واگن با یکی از شرکت‌های بخش خصوصی، از جمله مهم‌ترین اتفاقاتی است که طی دولت یازدهم در خودروسازی کشور رخ داده است و به نتیجه رسیدن آنها می‌تواند این دومین صنعت بزرگ داخل را در مسیر جهانی‌شدن قرار دهد. در همین راستا، چندی پیش تولید انبوه دو خودرو دناپلاس ایران خودرو و پژو2008 شرکت ایکاپ با حضور رئیس‌جمهوری در حالی آغاز شد که به گفته حسن روحانی،‌ برای اولین‌بار صنعت خودرو کشور وارد رقابت جهانی شده و 30‌درصد خودروها به دنیا صادر می‌شود. بر اساس اطلاعات منتشر شده،‌ پژو2008 نیز نخستین محصول ایکاپ، شرکت مشترک ایران خودرو و پژو فرانسه است که در ایران به مرحله تولید رسیده است. در همین راستا، دور تازه همکاری‌های ایران خودرو و پژو با امضای قرارداد بین مدیران دو گروه خودروساز و در حضور روسای‌جمهور ایران و فرانسه به امضا رسید. این قرارداد نخستین قرارداد پسابرجامی ایران با کشورهای غربی بود که منجر به تولید محصولات به‌روز اروپایی در ایران شد. سرمایه‌گذاری مستقیم طرف خارجی، انتقال دانش و تکنولوژی و صادرات 30‌درصد محصولات تولید این شرکت از الزامات این قرارداد به شمار می‌آید. خودرو دنا پلاس هم مدل جدیدی از خودرو ملی دناست و نخستین خودرو داخلی است که با چهار ایربگ ساخته شده و از این جهت در سطح مطلوبی از استاندارد‌های ایمنی قرار دارد. طراحی خودرو دنا پلاس صرفا توسط کارشناسان ایران خودرو انجام شده و در ساخت ماشین‌آلات مورد نیاز خط جدید تولید، همکاری‌هایی با شرکت‌های بین‌المللی صورت گرفته است. در حاشیه رونمایی از این دو محصول بود که رئیس دولت یازدهم با تاکید بر اینکه اساس پیشرفت کشور ما در سایه تولید است، اظهار داشت:‌ حتی مساله اشتغال در سایه تولید محقق می‌شود. استقلال اقتصادی، خوداتکایی و خودکفایی در سایه تولید ملی ما خواهد بود. حسن روحانی ادامه داد:‌ امروز در اینجا دو خط تولید خودرو رسما افتتاح و شروع به بهره‌برداری می‌کند:‌ یکی دناپلاس بود که قطعات آن 100‌درصد ایرانی است و دیگری خودرو پژو 2008 است که به صورت مشترک و با سرمایه‌گذاری 50-50 میان ایران و فرانسه تولید می‌شود. رئیس‌جمهور اظهار کرد: این برای اولین‌بار است که ایران در صنعت خودرو وارد رقابت جهانی می‌شود؛ یعنی 30‌درصد خودروهایی که در اینجا تولید و مونتاژ نهایی می‌شوند به دنیا صادر خواهند شد و خودرویی که امروز در اختیار ایرانیان ما قرار می‌گیرد، خودرویی است که یک ماه و نیم قبل در فرانسه به بازار آمده است. او تاکید کرد: بنابراین ما در مساله خودروسازی وارد رقابت جهانی شدیم و این روز مبارکی برای صنعت خودرویمان، مهندسان، کارگران و کشورمان خواهد بود.