افزایش مرگ ناشی از آسم
آرمان - نگین باقری: مرگ ناشی از آسم در ایران افزایش یافته است. این خبر هشداردهنده را روز گذشته مدیر واحد پایش شرکت کنترل کیفیت هوای تهران اعلام کرد و آن را مرتبط با آلودگی هوا در ایران دانست. آلودگی هوا یکی از معضلات زیستمحیطی حال حاضر ایران است. هرچند در سالهای اخیر اندیشیدن تمهیداتی مانند توزیع بنزین استاندارد باعث بهبود وضعیت آلودگی کلانشهرها از نظر آلایندههای کربنی شده است، اما تغییر الگوی آلودگی از آلودگیهای کربنی به آلودگی به دلیل گردوغبار، باعث میشود عنوان کنیم وضعیت آلودگی هوا نهتنها بهبود نیافته که بدتر هم شده است. در بسیاری از روزهای سال، ساکنان مناطق مرزی ایران با آلودگی ناشی از هجوم گردوغبارهایی دستوپنجه نرم میکنند که کانون آنها اغلب خارج از مرزهای ایران است.
در سال 2011، 250 تا 300میلیون نفر در سراسر جهان به آسم مبتلا بودند و هر ساله حدود 250000نفر به دلیل این بیماری جان خود را از دست میدهند. میزان شیوع آن در میان کشورها متفاوت بوده و بین یک تا 18درصد است. این بیماری در کشورهای پیشرفته شایعتر از کشورهای در حال توسعه است. به همین دلیل میزان آن در آسیا، اروپای شرقی و آفریقا کمتر است. در بین کشورهای توسعهیافته، این بیماری در کشورهای دارای اقتصاد ضعیفتر بیشتر است، در حالی که برعکس در بین کشورهای در حال توسعه، بیماری در کشورهای مرفهتر، شایعتر است. دلیل این مساله نامشخص است. بیش از 80درصد مرگومیر در کشورهای با درآمد پایین و متوسط رخ میدهد. گرچه آسم در پسران دو برابر دختران است، میزان بروز آسم شدید در هر دو یکسان است. در مقابل، زنان بالغ میزان آسم بیشتری را نسبت به مردان نشان میدهند و این بیماری در افراد جوان شایعتر از افراد مسن است. نرخ جهانی آسم بین دهه 1960 تا سال 2008 بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است و از دهه 70 از آن به عنوان یک مشکل عمده بهداشت عمومی یاد میشود. نرخ آسم در کشورهای توسعهیافته از اواسط دهه 90 ثابت شده است و اخیرا نرخ آن بهطور عمده در کشورهای در حال توسعه افزایش یافته است. آسم حدود هفتدرصد جمعیت ایالات متحده و پنجدرصد از مردم بریتانیا را مبتلا کرده است. میزان ابتلا در کانادا، استرالیا و نیوزیلند حدود 14 تا 15درصد است. طی سالهای اخیر مرگ بر اثر بیماری آسم در کشور ۲۵درصد افزایش یافته و هر سال بیش از ۲۶۰۰ایرانی بر اثر این بیماری ناشی از آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند. روز گذشته مدیر واحد پایش شرکت کنترل کیفیت هوای تهران عنوان کرد که در سالهای اخیر دانشمندان ثابت کردهاند آلودگی هوای ناشی از ماشینها و کارخانهها، دلیل عمده شروع حملات آسم است. ۳۰درصد از آسمهای کودکان به دلیل آلودگی هوای شهری شروع میشود. مطالعات نشان میدهد آلودگی هوا باعث ایجاد بیماری آسم در افراد سالم میشود. مریم نادری تصریح کرد: تمام گروههای سنی، اعم از زن و مرد در جهان بر اثر بیماری آسم جان خود را از دست دادهاند و هیچ گروهی از این بیماری در امان نیست. پیک ابتلا به آسم طی دهههای اخیر در ایران در سال ۱۳۹۲ اتفاق افتاده که آمار بیش از ۴۷۰هزار نفر است. از سال۱۳۹۰ تاکنون نیز مرگ بر اثر آسم در ایران رو به افزایش است. از سویی، تعداد مرگومیر در مردان بیشتر از زنان بوده است. همچنین از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۴ شاهد افزایش مرگومیر در آقایان و کاهش مرگومیر در میان زنان هستیم. بهعلاوه تعداد مرگومیر در اثر بیماری آسم در میان افراد پیر و بالای ۷۰ سال بیشتر از ردههای سنی دیگر است. به گفته این کارشناس شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، آسم یک بیماری مزمن است که در بیشتر موارد درمان قطعی ندارد. این بیماری باعث مشکلاتی برای سلامت کودکان و بزرگسالان میشود. در جهان بزرگسالان سالانه ۱۴میلیون فرصت شغلی خود را به دلیل این بیماری از دست می دهند. این بیماری سالانه دو میلیون نفر را به طور اورژانسی روانه بیمارستان میکند. به گزارش مهر، بنا به گفته نادری، عواملی که باعث شروع آسم در ایران می شوند شامل موارد زیر است.
ذرات ریز معلق
برخی ذرات ریز میتوانند در ریهها تجمع کرده و باعث شروع آسم شوند. مطالعات نشان میدهد بین تعداد افراد بستری در بیمارستانها به دلیل حملات آسم و این ذرات معلق رابطهای مستقیم وجود دارد، یعنی در مناطقی که این ذرات بیشتر شدهاند تعداد این بیماران هم بیشتر بوده است. برای مثال، نیروگاههای برقی که از سوخت زغالسنگ استفاده میکنند، کارخانه و خودروهای دیزل، منبع اصلی تولید این ذرات معلق هستند.
ازن سطح زمین
ازن باعث شروع حملات آسم شده و آن را بدتر و شدیدتر میکند. همچنین میتواند باعث گسترش و تشدید آسم در کودکان شود. ازن معمولا زمانی تشکیل میشود که آلایندههای ماشینها، کارخانهها و واحدهای صنعتی، با اکسیژن و نور خورشید واکنش میدهند. ازن سطح زمین یکی از مشکلات جدی در شهرهای پرترافیک است.
سولفور دیاکسید (۲ OS)
یک محرک تنفسی در شروع آسم، سولفور دیاکسید است. این ماده هنگام سوختن زغالسنگ و نفت خام، تولید میشود. نیروگاههایی که از زغالسنگ به عنوان سوخت استفاده میکنند، بدترین منبع تولید سولفور دیاکسید هستند. پالایشگاههای نفتی و موتورهای دیزلی خودروهای سنگین مانند اتوبوسها نیز مقدار زیادی سولفور دیاکسید وارد هوا می کنند.
شدت ابتلا به بیماری آسم در نسبت با آلودگی هوا
رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران، درباره بیماری آسم در گفتوگو با «آرمان» میگوید: این بیماری معمولا از زمان طفولیت شروع میشود و تقریبا تا 10سالگی علائم خود را نشان میدهد، ولی اکنون در ایران میبینیم که افراد بزرگسال و مسن در سنین بالاتر گرفتار تنگی نفس و علائم مشخصه آسم میشوند. ایرج خسرونیا، میافزاید: دلیل آن آلودگی هوا یا کار کردن در محیطهای آلوده است. وقتی در هوای آلوده ایران موادی که ایجاد حساسیت میکنند، فراوان هستند و با پدیده وارونگی هوا روبهرو هستیم، این بیماری شدت مییابد. همچنین موادی از کارخانهها در فضا پخش میشوند که موجب اسپاسم مجاری تنفسی است. بنابراین همگی این موارد در شکلگیری بیماری آسم تاثیرگذارند. او اظهار میکند: در چند ماه اخیر در برخی شهرها مانند اهواز، مردم به علت آلودگی هوا بیشتر از حد معمول در بیمارستانها بستری شدند و این مساله ناشی از آلودگی هوا، مواد موجود در فضا، سوخت ناقص برخی کارخانهها و ترمز خودروها بود که باعث شکلگیری علائم آسم شد. خسرونیا بیان میکند: وقتی فردی احساس تنگینفس میکند، در هنگام راه رفتن، متوجه صدای تنفس خود میشود. بنابراین با مراجعه به پزشک و معاینه علائمی در ریه و سیاهی لبها، آسم او تشخیص داده میشود. رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران، اظهار میکند: افراد بیشتر در فصلهای پاییز و زمستان به آسم مبتلا شده و مرگشان به دلیل این بیماری بیشتر در این فصول است، چراکه آلودگی در این فصلها بیشتر است و افراد دچار تنگینفس میشوند.
