گامهای ترامپ برای ترمیم روابط با اروپا
آرمان - امین نایینی: در میان کشورهای اروپایی میتوان گفت فرانسه در طول نیم قرن اخیر و از زمانی که آمریکا هژمونی جهانی را به دست گرفته، بیشترین استقلال عمل را نسبت به ایالات متحده داشته است. هرچند شاید بتوان گفت فرانسه مدیون دخالت آمریکا در جنگ جهانی دوم است؛ زمانی که پاریس به جولانگاه نیروهای نازی تبدیل شده و دولت در فرانسه سقوط کرده بود. اما به فاصله اندکی بعد از پایان جنگ، نخستین سرکشی پاریس در مقابل واشنگتن در دهه 60 میلادی رقم خورد؛ زمانی که ژنرال دوگل که در اوج محبوبیت در فرانسه بود، به دلیل آنچه تکرویهای آمریکا در ناتو میخواند از پیمان ناتو خارج شد. در تجربهای دیگر از این نوع استقلال عمل میتوان به حمله آمریکا به عراق در سال 2003 اشاره کرد؛ زمانی که انگلیس به حمایت از ایده آمریکا پرداخت اما فرانسه تمامقد مخالف چنین جنگی بود. با این استقلال عمل در سیاست خارجی نباید بهگونهای تصور شود که این دو متحد در دو صف کاملا جدا قرار دارند. روز پنجشنبه دونالد ترامپ در حالی به دعوت ماکرون رئیسجمهور فرانسه وارد این کشور شد که دو طرف بار دیگر اختلافات پررنگی را تجربه میکنند. ترامپ برای مراسم صدمین سالگرد ورود ایالات متحده به جنگ جهانی دوم و همچنین روز استقلال فرانسه به پاریس رفت. رئیسجمهور آمریکا در موارد گوناگونی همچون پیمان تغییرات اقلیمی، بودجه کشورهای اروپایی در سازمان ناتو و همچنین سازوکار تجاری حاکم بر روابط با کشورهای اروپایی از جمله فرانسه اختلاف دارد؛ مواضعی که موجب شده تا آلمان و فرانسه بعد از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بهعنوان مهمترین قدرتهای فعلی این اتحادیه به دنبال تقویت قدرت اروپا باشند. چندی پیش آنگلا مرکل صدراعظم آلمان اعلام کرد اروپا دیگر نمیتواند به آمریکا تکیه کند و باید روی پای خود بایستد. اما دو طرف بهخوبی میدانند چالشهایی مشترک دارند که اجازه دورشدن بیش از حد از یکدیگر را نخواهد داد. در حالی که اروپا و آمریکا را باید در صف نظم لیبرال غربی در نظر گرفت، این نظم از سوی کشورهایی نظیر چین و روسیه و همچنین افراطگرایی مذهبی به اشکال مختلف تهدید میشود؛ موضوعی که موجب میشود از شکاف بیشتر میان این کشورها جلوگیری شود. در همین چارچوب ماکرون اعلام کرد بهرغم اختلافات اجازه نمیدهیم آمریکا منزوی شود.
اختلاف بر سر ایران
دو رئیسجمهور در یک نشست خبری در پاریس حاضر شدند. ترامپ در نشست مطبوعاتی مشترک با همتای فرانسویاش مدعی شد: امروز با تهدیدهایی تازه از طرف حکومتهای سرکش مثل کرهشمالی، ایران و سوریه طرف هستیم! همین طور تهدید عظیمی از جانب سازمانهای تروریستی متوجه ما است. دونالد ترامپ گفت با ماکرون درباره شیوههای تقویت همکاری علیه دشمنان انسانیت و از بینبردن ایدئولوژی، قلمرو و منابع مالی آنها مذاکره کرده است. ماکرون هم گفت امیدوار است که همکاریهای امنیتی بین آمریکا و فرانسه تقویت شود. سفر ترامپ به فرانسه در آستانه دومین سالگرد امضای توافق هستهای ایران و 6 قدرت جهانی است. دونالد ترامپ از زمان کمپین انتخاباتی خود تا کنون از این توافق انتقاد کرده و آن را فاجعه میداند هرچند به دلیل حمایت جهانی از این توافق او تاکنون نتوانسته همچون پیمان تغییرات اقلیمی پاریس یا پیمان تجاری آسیا پاسیفیک از آن خارج شود. در همین حال خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته است که دونالد ترامپ به احتمال زیاد پایبندی ایران به توافق هستهای را تایید خواهد کرد. وزارت خارجه آمریکا باید هر ۹۰ روز یکبار اجرای توافق هستهای را به کنگره گزارش دهد. هیتر نوئرت سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز در نشست خبری روز پنجشنبه خود در پاسخ به سوالی درباره ضربالاجل تایید پایبندی ایران به توافق هستهای در روزهای آینده و وضعیت بازنگری دولت آمریکا درباره سیاست ایران گفت: بازنگری در سیاست ایران همچنان در جریان است. میدانم که افراد توجه زیادی به این موضوع دارند. ما گفتیم و دولت گفته است که دستکم تا زمانی که بازنگری تکمیل شود، ما به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) پایبند خواهیم بود. در عوض فرانسه چه در زمان فرانسوا اولاند و چه امانوئل ماکرون از حامیان تمامقد برجام بوده است. در آخرین مورد غول نفتی توتال از فرانسه با سرمایهگذاری میلیارددلاری به میدان سرمایهگذاری در ایران آمد تا تیر خلاصی باشد بر پیکره تحریمها و تحریمخواهان. از سوی دیگر ماکرون چندی بعد از ریاستجمهوری خود ایران را بهعنوان یک کشور کلیدی در خاورمیانه خواند که فرانسه باید با آن مذاکره و همکاری داشته باشد.
سرانجام بشار اسد؟
فرانسه درباره موضوع سوریه نیز اعلام کرده، به اینکه سرنوشت سوریه را به رفتن اسد گره بزند تمایلی ندارد. از جمله در نشست با ترامپ نیز بار دیگر ما کرون تاکید کرد با ترامپ درباره آینده سیاسی عراق و سوریه رایزنی کرده است. او گفت هدف اصلی در سوریه نابودی تروریسم است و برکناری بشار اسد دیگر جزو اولویتهای فرانسه در سوریه نیست. امانوئل ماکرون در عین حال با اشاره به حمله موشکی آمریکا به یک پایگاه هوایی ارتش سوریه گفت که استفاده از تسلیحات شیمیایی به عنوان خط قرمزی تعیین شده و در صورت استفاده سوریه از این تسلیحات مجددا به پایگاههای ارتش سوریه حمله خواهد شد. او ادامه داد: «درباره اوضاع در سوریه و عراق ما توافق کردیم تا به همکاری با یکدیگر به ویژه در ایجاد نقشه راهی برای دوران پس از جنگ ادامه دهیم. ما از دیپلماتهای خود میخواهیم تا در اینباره با هم همکاری داشته باشند و در هفتههای آتی یک راهکار اولیه از سوی پنج کشور دائم شورای امنیت سازمان ملل در اینباره مطرح میشود.» امانوئل ماکرون همچنین تصریح کرد: «گروه تماس درباره سوریه باید اعضای شورای امنیت سازمان ملل و همچنین نمایندگان دولت دمشق و مخالفان را نیز شامل شود. رفتن اسد دیگر هیچربطی به پاریس ندارد و اولویت ما از میانبرداشتن و شکست تروریستها در سوریه است.» دونالد ترامپ نیز با اشاره به این مساله که در حاشیه نشست گروه 20 در آلمان با روسیه برای آتشبس دوم در سوریه گفتوگویی داشته است، گفت: «یکی از مهمترین مسائلی که از این نشست در آلمان به دست آمد این است که ما توانستیم به آتشبسی که پنجروز دوام یافته است، دست پیدا کنیم.»
پیمان معلق پاریس
پیمان تغییرات اقلیمی پاریس که آمریکا در زمان باراک اوباما به آن پیوست و رهبران جهان بعد از گفتوگوهایی فشرده توافق کردند تا از گرم شدنزمین به عنوان یک تهدید جدی جلوگیری کنند، در هفتههای اخیر از سوی ترامپ مردود اعلام شد و ایالات متحده از آن خارج شد. این درحالی است که فرانسه از حامیان اصلی این توافق است. ترامپ به دنبال وعده خود برای افزایش اشتغال در آمریکا با افزایش صنایع سنگین و نفت و گاز، پیمان پاریس را قربانی کرد. هرچند دونالد ترامپ در نشست مطبوعاتی پنجشنبه خود گفت این احتمال وجود دارد که درباره پیمان مبارزه با تغییرات اقلیمی پاریس، که آمریکا از آن خارج شده، کاری بکند.
حاشیههای نگاه ترامپ به همسر ماکرون
پنجشنبهشب بعد از گردش بانوان اول دو کشور، روسایجمهور به همراه همسرانشان وقت شام را در برج ایفل گذراندند. پیش از این و در همین سفر نیز ترامپ بار دیگر در رسانهها حاشیهساز شد. رئیسجمهوری آمریکا روز پنجشنبه و در جریان ورودش به فرانسه از بریجیت ماکرون، بانوی اول این کشور ستایش کرد و گفت که او خیلی خوب به نظر میرسد! ترامپ ۷۱ساله که به خاطر اظهاراتش درباره بانوان بهشدت مورد انتقاد است، به همراه همسرش ملانیا ۴۷ساله، با ماکرون و همسرش در هتلی که محل دفن ناپلئون بناپارت و سایر جنگ سالاران فرانسوی است، دیدار کردند. پس از این دیدار، ترامپ بار دیگر این جمله را که بانوی اول فرانسه خوب به نظر میرسد، تکرار کرد و گفت: زیبا هستی! اما پاسخ همسر ماکرون واضح نبود.
