ابوبکر بغدادی با رویای خلافت دفن شد
آرمان - امین نایینی: بالاخره تایید شد ابوبکر بغدادی مرده است. داعش رسما مرگ شیخ نامرئی خود را اعلام کرده است، آن هم در روزهایی که این گروه تروریستی در دومینوی سقوط قرار گرفته و یکی بعد از دیگری سرزمینهایی را که تصرف کرده بود از دست میدهد. جولای 2014 ابوبکر بعدادی از حکومت اسلامی عراق و شام نام برد و اعلام خلافت کرد. او از خلافت جهانی هم سخن گفت. حدود یک ماه پیش روسیه اعلام کرد در حملات هوایی که به شهر رقه انجام داده سرکرده داعش کشته شده است؛ خبری که داعش تلاش کرد آن را انکار کند و تکذیبیههای مختلف از سوی منابع این گروه تروریستی سرازیر شد. در واکنش به اعلام این خبر یک منبع محلی در استان نینوا اعلام کرد داعش شخصی به نام ابوقتیبه را که از نزدیکان ابوبکر البغدادی، رهبر گروه تروریستی داعش محسوب میشد، به دلیل اشارهاش به مرگ البغدادی در خطبه نماز جمعه در یکی از مساجد شهر تلعفر، به تلاش برای ایجاد فتنه داخلی متهم کرد و در مرکز شهر تلعفر در آتش سوزاند. به گفته این منبع که خواست نامش فاش نشود، داعش تنها چند ساعت پس از بازداشت ابوقتیبه وی را اعدام کرد و او در مرکز شهر تلعفر و در جمع دهها داعشی در آتش سوزانده شد. اما واقعیت جولای 2017 قابل انکار نبود.
تاثیر انگیزشی البغدادی
با این حال همین چند روز پیش آنها اعلام کردند بهزودی فایلی صوتی از رهبر خود منتشر میکنند تا زندهبودن او تایید شود. اما بالاخره داعش دوام نیاورد؛ ابوبکر بغدادی با رویای خلافت دفن شد. او سقوط موصل را ندید؛ همان شهری که سه سال پیش در مسجد آن اولین و آخرین ویدئو از خود را منتشر کرد. موصل مهمترین پایگاه داعش در عراق بود. شاید فرماندهان داعش نمیخواستند مرگ ابوبکر بغدادی را تایید کنند تا موجب کاهش انگیزه نیروهای خود در نبرد با نیروهای دولتی نشوند. اما حالا این گروه تروریستی چیزی برای از دستدادن ندارد. به نوعی پایتخت خود در عراق را از دست داده است و تنها در سه نقطه این کشور حضور دارند. هرچند پیش از این ریان دیلون، سخنگوی ائتلاف بینالمللی ضد داعش در بیانیهای اعلام کرد: هیچدلیل و سند قطعی درباره اینکه ابوبکر بغدادی زنده است یا مرده وجود ندارد. او افزود: با این حال حتی اگر ابوبکر بغدادی زنده باشد با ادامه شکستهایشان بر روند درگیریها در رقه سوریه یا موصل عراق یا حتی در خود گروه داعش بهطور کلی هیچتاثیری ندارد. هرچند او در ماههای آخر صلابت و قدرتی کمتر را در اختیار داشت اما نام او یک وزنه سنگین انگیزشی برای نیروهای داعش و هراس برای مخالفان این گروه بود.
بیانیه داعش
داعش در بیانیه خود درباره مرگ البغدادی اعلام کرد است که بهزودی نام جانشین وی را اعلام میکند. داعش همچنین در این بیانیه کوتاه از اعضای این گروه خواسته در پایگاههای خود بمانند و به مقاومت ادامه دهند. این خبر ابتدا از سوی یکی از مسئولان استان نینوای عراق اعلام شده است. این مسئول که نامش فاش نشده گفته است که داعش از طریق رسانههای ارتباطی خود بیانیه رسمی مرگ البغدادی را برای فرماندهان این گروه در تلعفر فرستاده و از آنها خواسته بعد از شکست در موصل به مقاومت ادامه دهند. گرچه برخی منابع خبری بهویژه رسانههای عراقی این خبر را پوشش دادهاند اما این مطلب در پایگاههای ویژه افراطگرایان بر روی اینترنت که رسانه رسمی آنها محسوب میشود، تایید یا تکذیب نشده است.
محدودیتهای مالی
پیش از این نیز برخی پیشبینیها از شکست کامل داعش در سال 2017 خبر میداد. هرچند هنوز در اینباره نمیتوان اظهار نظر کرد اما اجماع جهانی علیه این گروه و بهویژه محدودیتهایی که برای تامین مالی این گروه به وجود آمده شرایط را برای آنها بسیار دشوار کرده است. در اوج قدرت داعش، ۲۵ تا ۳۵ در صد منابع مالی این سازمان از فروش نفت برداشتشده از حدود هشت تا ده میدان نفتی عراق و سوریه، که زیر کنترل این سازمان بود، تامین میشد. همچنین داعش که خود را دولت تلقی میکند، از جمعیتی که در سرزمینهای زیر سلطهاش به سر میبرند، مالیات میگیرد. ضبط اموال مردمی هم در کنار کمکهایی که از سوی برخی دولتهای عرب خلیج فارس اهدا میشد همگی در ماههای اخیر بهشدت محدود شده است. هرچند به نظر میرسد عربستان همچنان در تلاش است تا کمکهای مالی خود به این گروه را تزریق کند.
خطر داعش 2
داعش در سوریه نیز تحت فشار نیروهای دولتی بشار اسد و حملات هوایی روسیه و اقدامات ایران قرار دارد. در بخشی دیگر نیز نیروهای آمریکا و اردن عرصه را بر تروریستها تنگ کردند. در عراق نیز شکست در موصل آنها را در یک مرگ تدریجی فرو برده است. اما باید توجه کرد پایان داعش حتی اگر بهزودی هم رخ دهد، پایان تروریسم در منطقه نیست. شرایط خاورمیانه و اسپانسرهایی که برای این رادیکالیسم وجود دارد میتواند زمینه ایجاد گروههایی همچون داعش یا شدیدتر از آن را شکل دهد. روزنامه نیویورکتایمز نیز در همین زمنیه نوشته است داعش هنوز نمرده است؛ شرایطی که زمینهساز ظهور داعش در عراق شد، همچنان به قوت خود باقی است. شاید روزی شاهد ظهور «داعش 2» باشیم. آنتونی جی بلینکن معاون وزیر خارجه سابق آمریکا در دولت اوباما و مدیرعامل مرکز «پن بیدن» در واشنگتن درباره این دیدگاه نوشت: داعش حتی اگر هم از بعد نظامی شکست خورده باشد، اما شرایط و اوضاع سیاسی و اقتصادی کشور عراق که زمینهساز ظهور داعش شد، همچنان باقی است. همین اقتضائات نابهنجار بود که در سال 2003 امکان خیزش داعش را مهیا ساخت و صدالبته که تهاجم نظامی آمریکا به عراق یکی از عوامل بروز این نابسامانیها بود. امروز هم همین شرایط و اوضاع در جامعه عراق وجود دارد.
