توافق آکتائو در مجلس بررسی می‌شود

آرمان ملی آنلاین - علیرضا پورحسین: سفیر ایران در مسکو اواسط هفته جاری گفته اســت که دولت ایـــران هم‌اکنون موضــوع تصــویب کنوانسیـون وضعیت حقوقی دریای خزر را بررسی می‌‌کند و به‌طور طبیعی، روند تصویب در حال انجام اســت و پس از بررسی، برای تصویب به مجلس ارائه می‌‌شود. روسای جمهور روسیه، قزاقستان، ایران، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر را در پایان پنجمین اجلاس خزر در آکتائو در ۱۲ آگوست ۲۰۱۸ امضا کردند. این توافقنامه تنها پس از تصویب همه طرف‌ها اجرایی می‌‌شود. این توافقنامه توسط همه کشورها به جز ایران تصویب شده است. موافقتنامه‌ حمل‌و‌نقل بین کشورهای ساحلی خزر، موافقتنامه بین دولت‌های ساحلی خزر درباره همکاری‌های تجاری و اقتصادی، موافقتنامه پیشگیری از حوادث در دریای خزر، پروتکل مبارزه با جرائم سازمان یافته در دریای خزر، پروتکل مبارزه با تروریسم و همچنین پروتکل همکاری و تعامل نهادهای مرزبانی کشورهای ساحل دریای خزر موافقتنامه‌هایی بودند که در اجلاس سران در آکتائو با حضور وزرای مربوطه امضا شد و همچنین دریای خزر به‌عنوان یک پهنه آبی مشترک به رسمیت شناخته شد که برخی کارشناسان عنوان کردند قید پهنه آبی مشترک می‌تواند در تقسیم این دریاچه به ضرر ایران تمام شود. در سال 1996 بود که گروه کاری برای تدوین این سند در سطح معاونان وزیران خارجه پنج کشور تشکیل شد و از آن زمان تاکنون ۵۲ اجلاس برگزار و کشورهای ساحلی دریای خزر پس از فروپاشی شوروی، تعیین رژیم حقوقی خزر را مورد بحث و تبادل‌نظر قرار دادند. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفت‌و گویی با محمودعباس‌زاده، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس یازدهم داشته است که در ادامه می‌خوانید.
آخرین وضعیت کنوانسیون حقوقی دریای خزر به چه شکل است؟
توافقات و متن کنوانسیون خزر که امروز در دولت و ذیل مجموعه وزارت خارجه در حال بررسی است، هنوز در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مطرح نشده است اما ما در جریان بررسی آن در وزارت خارجه هستیم. بعد از شکل‌گیری دولت سیزدهم از وزیرخارجه و معاون مربوطه دعوت می‌شود تا آنچه که قرار است مورد توافق قرار گیرد، بررسی شود. هر آنچه که امروز قرار است ایران به آن عمل کند، باید مورد تصویب مجلس قرار گیرد. کنوانسیون خزر و آنچه که قرار است ایران به آن عمل کند ابتدا در کمیسیون سیاست خارجی مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس در صحن علنی مطرح و در خصوص آن تصمیم گیری می‌شود.
این امر صحت دارد که ایران به‌دنبال سهم 23‌درصدی از دریای خزر است؟
حقوق دریاها در جهــان یک امر پیچیده و بسیار سخت است که در بخش‌‌های مختلف همچون دریاهای آزاد و دریاچه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. این نخستین توافقی است که درخصوص دریای خزر قرار است تبیین شود و باید توجه داشت که نمی‌توان بهره‌مند‌شدن ازدریای خزر را به تعویق انداخت. ما باید بالاخره به توافقی رسیده و از دریای خزر و منابع آن بهره‌مند شویم. این حق هر پنج کشور است که از دریای خزر استفاده کنند و این بهره‌مندی بدون توافق میسر نخواهد شد. تاکنون هیچ توافق رسمی در این حوره نبوده که مورد تایید هر پنج کشور باشد و آنچه شکل می‌گیرد در نوع خود درخصوص دریای خزر نخستین است. ما به‌صورت جزیی بررسی خواهیم کرد که منابع دریای خزر در کدام قسمت‌ها قرار گرفته تا سهم هر کشور به صورت دقیق و تخصصی از سطح و زیرسطح مشخص شود. باید توجه داشت که سواحل کشورها از منظر عمق و منابع نیز با یکدیگر متفاوت است که این نیز در تقسیم بندی دریای خزر حتما مدنظر قرار می‌گیرد. ما توصیه می‌کنیم افرادی که از این مباحث تخصصی اطلاع دقیقی ندارند، پیش‌داوری نکرده و از امروز در‌خصوص سهم ایران از دریای خزر اظهارنظر نکنند. تا این لحظه سهم ایران از دریای خزر مشخص نشده است و هیچ‌درصدی عنوان نشده است. تقسیم دریای خزر یک مقوله بسیار حساس است و اگر به‌خوبی عمل شود می‌تواند منجر به تعمیق روابط ایران و کشورهای حوزه دریای خزر شود. ما به‌دنبال این هستیم تا آنچه حق ایران است و آن سهمی که عادلانه است به ایران تعلق گیرد. ایران به‌دنبال این است که در یک فضای آرام و کاملا منطقی دریای خزر را تقسیم کند. ما مبنا و استدلال‌ها، سقف و کف سهم ایران را بررسی می‌کنیم و کاملا طبق حقوق دریاها پیش خواهیم رفت و در کمیسیون سیاست خارجی به‌صورت دقیق تمامی این موارد کنکاش می‌شود.
توافق آکتائو اگر به ضرر ایران باشد، مجلس چه موضعی نسبت به آن خواهد گرفت؟
آنچه که در آکتائو توسط دولت دوازدهم امضا شده است؛ کلیاتی بوده که نیاز بود تا درخصوص آن توافق شکل گیرد و مشخصا اگر هر توافقی به ضرر ایران باشد مجلس زیر بار آن نخواهد رفت. توافق در‌خصوص کلیات مشخصا زمینه را برای توافق نهایی فراهم می‌کند و امروز تمامی کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که باید دیگر تکلیف دریای‌خزر مشخص شود. ما از معاونت حقوقی وزارت خارجه دعوت خواهیم کــــرد تا آن توافق نیز مورد بررسی قرار گیرد. باید توجه داشــــت که اگر هر توافقی در مجلس تصویب نشود، رسمیت پیدا نمی‌کند. مردم نباید نگران باشند و مجلس با ظرافت تمام و با دقت سهم عادلانه ایران از دریای خزر را پیگیری می‌کند. ما اجازه تضییع حقوق کشور را نمی‌دهیم و حتی عباراتی که دریای خزر را یک پهنه آبی مشترک قلمداد کرده‌اند و تاثیرات حقــوقی آن را نیز مورد بررسی قرار مــی‌دهیم. ایـــــن یک اصل کلی در مجلــس است که پس از بررسی نهایی تمـــامی توافق‌‌های بین‌المللی اگر تبصره‌ای علیه ایران وجود داشته باشد، مشخصا مجلس آن را نخواهد پذیرفت.