آسیب شناسی طرح کارورزی

آرمان - طرح کارورزی برای اشتغالزایی جوانان تحصیلکرده در بنگاه‌های اقتصادی، همراه با مشوق‌هایی برای تضمین اشتغال آنها در این مراکز، در تاریخ 5/11/95 به‌طور مقدماتی به تصویب رسید. چارچوب این طرح به گونه‌ای طراحی شده که بنگاه نسبت به استخدام نیروی جدید ترغیب شود. همچنین محدودیت‌هایی نیز در این چارچوب گنجانده شده است. از جمله این محدودیت‌ها می‌توان به عدم سن بیشتر از سی سال، محدود شدن کارورزان به داشتن مدرک تحصیلی و سپری شدن کمتر از 30 ماه از فارغ التحصیلی اشاره کرد. آنچه در همین چارچوب، بنگاه‌های اقتصادی را تشویق به جذب و استخدام نیروهای جدید می‌کند، معافیت از پرداخت حق بیمه طی مدت دو سال و پرداخت 50‌درصدی هزینه کارورزی از طریق دولت به حساب کارفرمایان و پذیرندگان کارورز است. آن‌طور که از سوی برخی مسئولان نقل شده، این طرح با هدفگذاری سالانه 150‌هزار نفر نیروی کار،پاسخی برای بیکاری و اتصال نیروی کار تحصیلکرده ما با محیط‌های فیزیکی و کاری است. دولت مطابق با چارچوب کلی آن اولا موظف است 310‌هزار تومان به عنوان حق کارورزی به فارغ‌التحصیلان مشمول این طرح، پرداخت کند و ثانیا در صورت استخدام کارورز در بنگاه، پرداخت حق بیمه فرد به تامین اجتماعی تا دو سال بر عهده او قرار می‌گیرد. بنابراین برپایه این باور که بنگاه به دنبال حداکثر کردن سود یا به عبارت دیگر حداقل کردن هزینه‌های خود است، پیش فرض اولیه این است که این سیاست، بنگاه‌های اقتصادی را به جذب نیروهای جدید تشویق می‌کند. از طرف دیگر اتصال فارغ التحصیلان ما با فضای کاری کشور به گونه‌ای که حداقل 30 ماه از فارغ التحصیلی آنها گذشته است، باعث رشد فضای کاری از نظر علمی و رشد فارغ التحصیلان ما از نظر درک واقعیت‌های عملی می‌شود. ولی از آنجا که برای موفقیت یک برنامه باید به آسیب‌های و نقاط ضعف آن نیز توجه کرد، بهتر است فارغ از ملاحظات سیاسی، مشکلات پیش روی این طرح مورد ملاحظه قرار گیرد. یکی از سوالات اساسی پیش روی اجرای طرح این است که چگونه با پیوند‌زدن منفعت کوتاه‌مدت بنگاه‌های اقتصادی با نیاز کارورز و متقاضی شغل می‌توان انتظار داشت که با مسائلی همچون اخراج کارگران قدیمی و عدم امنیت شغلی برای کارورزان بعد از یک یا دو سال مواجه نشویم؟ از دیگر مشکلات این طرح، هزینه‌ای است که بر عهده دولت می‌گذارد. به ویژه در شرایط فعلی که بدهی دولت به تامین اجتماعی به عنوان یکی از نگرانی‌های اصلی این برنامه مطرح است که با اجرا شدن آن بیشتر نیز خواهد شد. به نظر می‌رسد راه حل اصلی بهبود شرایط اشتغال در کشور را باید در توسعه سرمایه‌گذاری تولید محور و لحاظ تجربیات چند دهه اخیر دانست. در حال حاضر نقدینگی در اقتصاد ایران زیاد شده ولی وارد بخش مولد اقتصاد نشده است. شاید توجه بیشتر به تسهیلات کارآفرینی می‌تواند اثر گذاری بیشتری نسبت به طرح‌هایی داشته باشد که تمرکز آنها تنها به کارگر است.