پرواز جنگندههای آمریکایی بر فراز سوریه
آرمان - بیراه نیست اگر سوریه را مرکز ثقل تنش جهانی بنامیم. جغرافیای اندک این کشور امروز به میدانی برای نبرد میان قدرتهای جهانی و منطقهای تبدیل شده است. بحران کمکم وارد هفتمین سال میشود. زمانی که در سال 2011 معترضان مردمی به حکومت سوریه به خیابان آمدند گمان نمیکردند راهی را که آغاز کردهاند چنین ویرانهای از سوریه بسازد. با کشتهشدن صدهاهزار نفر و آوارگی میلیون سوری هنوز نه در میزهای مذاکرات سیاسی راهحل قطعی پیدا شده و نه در سنگرهای خیابانی. در این جنگ داخلی شهروندان کشورهای بیشماری در جبهههای مختلف علیه یگدیگر میجنگند. در حالی که دولت بشار اسد در میان گسترش داعش و دیگر گروههای تروریستی در حال فروپاشی بود، متحدان قدیمی به داد او رسیدند. ایران و روسیه، بهویژه حضور پررنگ نیروی هوایی روسیه توانست مواضع بسیاری از گروههای مخالف بشار اسد را نابود کند تا توازن قدرت در سوریه شکل بگیرد. در فرصتی که اوباما مایل نبود در سوریه مداخله کند پوتین که در بحران الحاق شبهجزیره کریمه غوطهور بود، سوریه را یک تیر و چندان نشان برای کرملین در نظر گرفت. تقویت روابط با ایران، حمایت از متحد قدیمی یعنی بشار اسد، تغییر نگاهها از کریمه به سوریه و به دستآوردن اهرم فشار علیه آمریکا و غرب موجب شد تا روسها به بازیگر اول سوریه تبدیل شوند و نقش خود در خارومیانه را تقویت کنند. اما پیروزی دونالد ترامپ که وعده مهمی چون نابودی داعش و مبارزه تمام عیار با افراط گرایی مذهبی را داده بود، موجب شد تا بسیاری منتظر شوند تا سوریه وضعیتی متفاوت را به خود ببیند. با این حال با توجه به اینکه روسها جایگاه خود را تثبیت کردهاند، واشنگتن در شش ماه اخیر هم محتاطانه رفتار کرده و تنها در یک مورد بعد از آنکه حمله شیمیایی رخ داد و این حمله به دولت اسد منتسب شد، آمریکا 60 موشک را از سواحل مدیترانه به پایگاه الشعیرات در سوریه شلیک کرد.
حمایت اروپا از حمله آمریکا به سوریه
اما در روزها اخیر زمزمههایی به گوش میرسد که آمریکا بهدنبال حمله به سوریه است. تایید و تکذیبها و حتی حمایتهای اروپا نیز در دستور کار است. کاخ الیزه اعلام کرد، روسایجمهوری فرانسه و آمریکا در تماسی تلفنی توافق کردند تا در صورت انجام یک حمله شیمیایی دیگر در سوریه دست به اقدامی مشترک بزنند. دفتر ریاستجمهوری فرانسه در بیانیهای اعلام کرد: امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه و دونالد ترامپ، همتای آمریکاییاش درباره مساله بحران سوریه و اقدامات لازم برای یافتن واکنشی مشترک در صورت انجام حمله شیمیایی در این کشور صحبت کردند. در این گفتوگوی تلفنی رئیسجمهوری فرانسه گفت که اگر حمله جدید شیمیایی در سوریه رخ دهد، پاریس دست به حملات هوایی یکجانبه علیه اهداف میزند. دیپلماتها و مقامهای دفاعی فرانسه نیز گفتهاند که هنوز اطلاعاتی درباره فعالیتهای جدید دولت سوریه در این پایگاه هوایی به دستشان نرسیده است. یکی از این مقامها گفت: به نظر میرسد که این پیامی برای روسها باشد. این اقدامات ما را آگاه میکند، در صورت بروز یک حمله شیمیایی دیگر ما دست به کار میشویم. روز سهشنبه نیز وزیر دفاع انگلیس اعلام کرده بود در صورت وقوع حمله شیمیایی جدید در سوریه از اقدام نظامی آمریکا علیه دمشق حمایت میکند.
باور نمیکنیم شیمیایی استفاده نکنید!
در حالی که دولت سوریه اعلام کرده هرگز از سلاح شیمیایی استفاده نکرده، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا مدعی شد: سخت است به این باور برسیم که نظام سوریه سلاح شیمیایی ندارد. علی حیدر، وزیر آشتی ملی سوریه اعلام کرد که کشورش هرگز سلاح شیمیایی علیه هیچکس حتی تروریستها استفاده نکرده و اتهامات کاخ سفید هشداری برای جنگ دیپلماتیک علیه سوریه در شورای امنیت است. این در حالی است که هیتر نوئرت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: «حتی اگر نظام سوریه بگوید قصد حمله شیمیایی ندارد باز هم باورکردن آن دشوار است. قبلا نظام بشار اسد در سوریه از سلاح شیمیایی استفاده کرده لذا این نگرانی دائما وجود خواهد داشت». در ادامه این جریان جدید شیمیایی علیه دمشق، وزارت دفاع آمریکا پیشتر مدعی شد که آمادگیهایی را در فرودگاه دولتی الشعیرات سوریه برای حمله با سلاح شیمیایی رصد کرده است. این اعلام پنتاگون پس از آن بود که سخنگوی کاخ سفید در بیانیهای اعلام کرد دولت سوریه آماده حمله جدید شیمیایی است و به رئیسجمهور سوریه هشدار داد در صورت حمله جدید شیمیایی «عواقب بدی» در انتظار ارتش و نظام سوریه است. در همین حال شبکه خبری المیادین از ثبت پروازهای غیرعادی جنگندههای آمریکایی بر فراز سوریه خبر داد. این شبکه خبری اعلام کرد، پرواز غیرعادی پهپادهای آمریکایی در منطقه خبر از انجام برخی تدابیر و اقدامات برای یک اتفاق میدهد. این پروازهای غیرعادی همزمان با بازگشت این جنگندهها به حریم هوایی محل حمله به فرودگاه نظامی الشعیرات بود. المیادین در ادامه به فعالیتهای هوایی چند روز اخیر آمریکا بر فراز طول ساحل سوریه در راستای جمعآوری اطلاعات اشاره و اعلام کرد، در چند روز اخیر فعالیت یک پهپاد وابسته به نیروی دریایی آمریکا مدل «بی ۸ ای» رصد شده است.
ادعاهای دروغین
از سویی دیگر روسیه به اتفاقات روزهای اخیر واکنش نشان داده است. در یکی از این واکنشها معاون وزیر خارجه روسیه اعلام کرد، اظهارات واشنگتن درباره مقدمهچینی مقامات سوریه برای حمله شیمیایی افترایی بیاساس است. گنادی گاتیلوف، معاون وزیر خارجه روسیه در واکنش به این مساله با تاکید بر اینکه هیچگونه تهدیدی از سوی ارتش سوریه متوجه کارشناسان آمریکایی نیست، به آمریکا نسبت به اتخاذ اقدامات یکجانبه در سوریه هشدار داد. گاتیلوف تاکید کرد: اظهارات اخیر مسئولان آمریکایی درباره آغاز احتمالی حملات شیمیایی از سوی دمشق روند مذاکره را در آستانه و ژنو دشوار میکند. وی افزود: این سخنان اتهاماتی بیاساس بوده و مبتنی بر واقعیت نیست. پیش از این نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل در حساب توئیتری خود نوشت: «مسئولیت هرگونه انجام حمله شیمیایی جدید توسط رژیم اسد به عهده ایران و روسیه خواهد بود»؛ توئیتی که با واکنش وزیر خارجه ایران همراه شد. محمد جواد ظریف در توئیتر نوشت: «یک تنشافزایی دیگر توسط آمریکا در سوریه بر اساس ادعاهای دروغین، کمک به داعش است؛ آن هم در زمانی که این گروه توسط مردم عراق و سوریه به سمت نابودی میرود.» حال باید دید ترامپ بالاخره دست به تصمیمی پرریسک میزند و با تغییر مهم نسبت به اوباما سیاستهای کاخ سفید را دنبال خواهد کرد یا چنین تحرکاتی تنها جنبه نمادین و برای اعمال نفوذ است.
تقسیم سوریه
روزنامه دیتسایت آلمان نسبت به این امر هشدار داد که جنگ در سوریه که وارد هفتمین سال خود شده است، شرایط را به سمت تقسیم کشور سوق میدهد. این روزنامه در گزارش خود نوشت که این سناریو امری حتمی شده است. روزنامه تسایت این پیشبینی را مطرح کرد که اسد حلب، حماه، حمص، دمشق و ساحل غربی را تحت کنترل خود درآورد اما ابهامات همچنان در مورد سرنوشت شرق سوریه پابرجاست. این روزنامه نوشت که واشنگتن نگرانیهای متعددی در مورد طرحهای ایران دارد. طبق گفته این روزنامه، ایران در تلاش است تا کریدوری که از ایران از مسیر عراق و سوریه عبور میکند و به سمت دریای مدیترانه میرود، حفظ کند اما ایالات متحده با هر قیمتی با این مساله مخالفت میکند.
