نقش اخلاق در زندگی

آرمان - اخلاق در زندگی

الف ـ اخلاق نیكو: نقش اخلاق اسلامی، در محیط زندگی فردی و اجتماعی هر انسان، بسان خورشیدی تابان است كه طراوت و شادابی را برای جامعه به ارمغان می‌آورد و بستر صفا، صمیمیت، صداقت، محبت و اخوت را برای زیستن می‌گستراند تا همگان با چهره‌هایی باز و بشاش در یك فضای با صفای بهاری، چون گل ها زندگی كنند. اخلاق نیكو، روان‌ها را شاداب و همه را برادر و عضو یك خانواده می‌سازد. اخلاق نیكو، می‌تواند نقش فراوانی در زندگی انسان داشته باشد. لكن به خاطر طولانی شدن و رعایت اختصار به بیان برخی از آثار اخلاق می‌پردازیم:

1ـ اخلاق پسندیده موجب آبادی جامعه و طولانی شدن عمر می‌شود. امام صادق(ع) می‌فرماید: «نیكوكاری و حُسن خُلق، خانه‌ها را آباد كند و بر عمرها بیفزاید» اخلاق شایسته، محبت را جلب می‌كند. در سایه محبت، اتحاد و پیوند اجتماعی محكم تر می‌شود. با استحكام پیوند اجتماعی، جامعه با همكاری همدیگر به آبادی محیط می‌پردازند. می‌دانیم كه بسیاری از بیماری‌ها، سرچشمه روانی دارد، چنین بیماری‌هایی از عمر می‌كاهد و مرگ را نزدیك می‌كند، ولی اخلاق نیكو، بیماری‌های روحی را از بین می‌برد و در نتیجه از مرگ‌های زودرس جلوگیری می‌كند و به نشاط و طراوت بدن می‌افزاید و به بقای بدن كمك می‌كند.

2ـ حُسن خُلق، دل‌ها را می‌رباید و امت اسلامی‌را امت نمونه و نیرومند می‌سازد. قرآن كریم می‌فرماید: «تو از پرتو و رحمت الهی، در برابر آنها نرم شدی و اگر خشن و سنگدل بودی از اطراف تو پراكنده می‌شدند.»

3ـ اخلاق اسلامی، موجب كرامت و بزرگواری انسان می‌شود و راه كامیابی و بهتر زیستن را به انسان عرضه می‌كند.

4ـ اخلاق شایسته، سبب ایجاد محبت در تمام محیط زندگی است. امام علی(ع)می‌فرماید: حُسن خلق و اخلاق پسندیده سبب محبت خدا و خلق، و منشأ مروت و فتوت و مردانگی است.

5ـ اخلاق نیك موجب افزایش رزق انسان می‌شود. امام صادق(ع)می‌فرماید: «حُسن خلق رزق را زیاد می‌كند.»

6ـ اخلاق نیكو، زندگی را برای انسان با صفا و گوارا می‌سازد. امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرماید: «هیچ زندگی ای گواراتر از حُسن اخلاق نیست.»

ب: اخلاق ناپسند و بد: در روایات اسلامی‌زیانهای اخلاق بد در زندگی فردی و اجتماعی انسان، مورد بحث قرار گرفته است كه به بیان فرازهایی از آن پرداخته می‌شود1ـ اخلاق زشت موجب وحشت نزدیكان و نفرت دیگران می‌گردد. امیرالمومنین علی(ع) می‌فرماید: بد اخلاقی نزدیك را به وحشت می‌اندازد و برای دیگران نفرت آور است. 2- بد اخلاقی، موجب زایل شدن محبت و دوستی می‌گردد: امام علی(ع) می‌فرماید: «بد خُلقی، موجب وحشت انسان و ذایل شدن اُنس و دوستی می‌گردد.3ـ اخلاق بد، رزق و روزی را از زندگی كم می‌كند. امیرالمومنین علی(ع) فرموده: «شخص بد خُلق تنگ روزی است.»

اخلاق از دیدگاه قرآن كریم

قرآن كریم، كتاب جامع و جاودانه ای است كه به تمام نیازهای معنوی و مادی انسان پاسخ گفته است و راه و رسم زندگی با طراوت را مشخص نموده است، از لابه‌لای آیات قرآن می‌توان دستورات اخلاقی فراوانی به‌دست آورد كه به ذكر بعضی از آنها بسنده می‌شود:

1ـ قرآن كریم، مردم را از شایعه سازی و دروغ پردازی منع می‌كند؛ زیرا ممكن است حیات و زندگی دسته ای را به خطر اندازد یا به قیمت آبروی جمعیتی تمام شود؛ لذا قرآن كریم برای جلوگیری از چنین خطری، به مسلمانان دستور می‌دهد كه به هر گزارش و خبر بی اساس، ترتیب اثر ندهند. «ای افراد با ایمان! هرگاه فاسقی خبر می‌آورد، در خبر وی تحقیق كنید، مبادا بر اثر گزارش بی اساس او ندانسته به گروهی آسیب برسانید و بعد، از كرده خود پشیمان شوید.»2- هیچ مسلمانی حق ندارد مسلمانی را مسخره كند. «ای افراد با ایمان! گروهی گروهی دیگر را مسخره نكنند.»3ـ عیب‌جویی در اسلام ممنوع است. به یكدیگر طعنه مزنید و عیب‌جویی ننمایید. «وای بر هر عیبجوی مسخره كننده ای.» 4ـ با القاب بد و زشت همدیگر را صدا نزنید، با القاب بر یك دیگر یاد مكنید.5ـ بدگمانی در اسلام حرام است، نسبت به همدیگر بدگمان نباشید. «ای افراد با ایمان! از بسیاری از گمان‌های بد بپرهیزید، زیرا برخی از گمان‌ها گناه (و بی اساس) است.6ـ دخالت در امور نهانی مردم صحیح نیست. (لا تجسسوا)7ـ غیبت همدیگر را نكنید «هیچ یك از شما دیگران را غیبت نكند. آیا كسی از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد.» 8- معیار را تقوا قرار دهید. «ای مردم! ما شما را از یك مرد و زن آفریدیم و شما را از تیره‌ها و قبیله‌ها قرار دادیم تا یكدیگر را بشناسید. گرامی‌ترین شما نزد خداوند، با تقواترین شماست.»9- با تكبر راه رفتن برای یك مسلمان سزاوار نیست.10- عدالت در تمام امور باید مراعات شود. «ای كسانی كه ایمان آورده‌اید! كاملا قیام به عدالت كنید.»13ـ به پدر و مادرتان نیكی كنید: «ما به انسان توصیه كردیم كه به پدر و مادرش نیكی كند...»آیه‌هایی كه در مورد اخلاق در قرآن ذكر شده ، زیاد است. می‌توانید با مراجعه به تفاسیر موضوعی قرآن، آیات مورد نظرتان را به دست آورید.