مسير زندگي را درست طي کنیم

عجله نكردن و صبور بودن

درباره عجله در حديث داريم كه: «الْعجله بِالْأُمُورِ قبْل أوانِها». عجله موضوعش آن جايي است كه زمان كار نرسيده است و كار آمادگي و پختگي لازم را پيدا نكرده تا فرد آن را دنبال كند. «عجله و شتاب» در كارها مخصوصا عجله در قضاوت و داوري مايه سرافكندگي و ايجاد مشكلات در زندگي فردي و اجتماعي است.

تذكر

حواسمان باشد عجله ممكن است ممدوح باشد يا مذموم، يادمان باشد سرعت و جديت در كارها، آرى؛ اما عجله و شتابزدگى، هرگز. عجله مذموم آن است كه، بررسى و مطالعه در جوانب كار و شناخت صورت نگيرد اما سرعت و عجله ممدوح آن است كه، بعد از تصميم‌گيرى لازم، در اجرا درنگ نشود، و لذا در روايات مى خوانيم: «در كار خير عجله كنيد» يعنى بعد از آن كه خير بودن كارى ثابت شد ديگر جاى مسامحه نيست.

مشورت

كساني كه در كارهايشان از اين توانمندي استفاده مي‌كنند و از ديگران نظر خواهي مي‌كنند چنان است كه گويا عقول ديگران را به استخدام خويش در آورده‌اند. به عبارتي مشورت يعني گران ديگران را ارزان خريدن؛ گراني كه با مدت‌ها صرف عمر آن را به دست آورده و ما مي‌توانيم از آن بهره مند شويم. در قرآن كريم خداوند به پيامبرش مي‌فرمايد: (فبِما رحْمهٍ مِن‌ا... لِنْت لهُمْ و لوْ كنْت فظًّا غليظ الْقلْبِ لانْفضُّوا مِنْ حوْلِك فاعْفُ عنْهُمْ و اسْتغْفِرْ لهُمْ و شاوِرْهُمْ فِي الْأمْرِ فإِذا عزمْت فتوكلْ علي‌ا... إِنّ‌ا... يحِبُّ الْمُتوكلين) (آل عمران، 159) «پس به [بركت] رحمت الهي، با آنان نرمخو [و پر مِهر] شدي، و اگر تندخو و سخت دل بودي قطعا از پيرامون تو پراكنده مي‌شدند. پس، از آنان در گذر و برايشان آمرزش بخواه، و در كار[ها] با آنان مشورت كن، و چون تصميم گرفتي، بر خدا توكل كن، زيرا خداوند توكل‌كنندگان را دوست مي‌دارد.» امام علي (ع) درباره افرادي كه با ديگران مشورت مي‌كنند و بهره اي كه در زندگي از آن مي‌برند مي‌فرمايد: هر كس كه از آراي مختلف استقبال كند مواقع خطا و اشتباه را مي‌يابد و هر كس بدون عاقبت انديشي وارد امور شود خودش را در معرض مشكلات و حوادث قرار خواهد داد. عاقبت انديشي قبل از عمل، تو را از پشيماني در امان مي‌دارد. (نهج‌البلاغه، قصار 164) امام علی(ع) همواره بر اين باورند كه: «منْ لمْ يسْتشِرْ ينْدم» (نهج البلاغه، قصار/152) كسي كه مشورت نمي‌كند پشيمان مي‌شود. در بياني پيامبر اكرم (ص) نيز مي‌فرمايد: «الْمُشاورهُ حِرْزٌ مِن النّدامهِ، و أمْنٌ مِن الْملامهِ» (نهج الفصاحه، ص 781) «مشورت موجب پيشگيري از پشيماني و ايمني از سرزنش است». تكبر و خود را مصون از خطا دانستن از عوامل مخربي است كه باعث مي‌شود انسان به دنبال مشورت و كمك خواهي فكري با ديگران نرود! لذا همواره همه اشتباهات را تجربه مي‌كند و چه بسا اشتباهي را مرتكب شود كه راهي براي جبران ندارد. يكي از راه حل هاي ساده براي مصون ماندن از خطاها مشورت است.

بر خدا توكل داشته باشيم

توكل به معناي تنبلي كردن نيست، ... مهم اين است كه دل را از ديگران ببريم و تنها و تنها به خود خدا توكل كنيم... در حقيقت معناي توكل اين است كه من بنده، بندگي كنم... توكل كردن به معناي دنبال كارها نرفتن نيست... توكل يعني شخص وظيفه‌اش را انجام دهد، بعد از انجام وظيفه، نتيجه را به خدا بسپارد. چنانچه در اين زمينه امام علي(ع) مي‌فرمايند: عليك بسعي و ليس به نجح. بر تو باد سعي، ولي نتيجه بر تو نيست. به اميد آنكه با رعايت كردن اين نكات هيچگاه با نگاه كردن به گذشته‌مان دچار پشيماني و يأس و نااميدي نشويم.