لیست امید و سرمایه اجتماعی شکننده

آرمان - اعتماد به لیست شوراها اتفاق خوبی بود. این نشان می‌دهد مردم به ضرورت رأی دادن‌های لیستی باور پیدا کرده و متوجه شده‌اند باید گروهی و متمرکز کار کرد. مردم باور کرده‌اند که کار پراکنده و گسسته امکان پیروزی رقیب را افزایش می‌دهد. از این جهت رأی آوردن لیست‌ها نشان داد بین جامعه احزاب و جامعه مدنی ارتباط خوبی شکل پیدا کرده است. اما در همین زمان، نشانه‌های دیگری هم وجود دارد که گویا ارتباط ارگانیک و کافی بین جامعه احزاب و جامعه مدنی وجود ندارد. جامعه مدنی به سمت احزاب حرکت می‌کند، ولی احزاب از جامعه مدنی فاصله می‌گیرند. من به‌طور خاص در مورد تهران ارزیابی‌هایی داشتم و دو ضریب در نظر گرفتم. اسم یکی را ضریب واگرایی ۳۳‌درصد و دیگری را ضریب امید ۶۶‌درصد گذاشته‌ام. منظورم این است که جامعه حزبی اصلاح‌طلبان به میزان 33‌درصد از جامعه مدنی فاصله گرفته است، زیرا بررسی واکنش‌های جامعه مدنی در شبکه‌های اجتماعی یا گفت‌وگوهای روزمره نشان می‌دهد که تقریبا ۳۳‌درصد از افراد درون لیست را زیر سوال بردند. یعنی یک سوم افراد لیست چندان مورد استقبال جامعه مدنی قرار نگرفته و برای حدود ۷ نفرشان، جایگزین معرفی می‌کردند. به نظر می‌رسد که اگر ۷ نفر از فعالان جامعه مدنی بر اساس نظر سنجی از آنان در این لیست ورود پیدا می‌کردند، جامعه مدنی راضی‌تر می‌بود. با این همه، بررسی در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که به این لیست ۶۶‌درصد امید وجود داشت، یعنی دوسوم از افراد لیست امید مورد قبول فعالان مدنی بوده است؛ در هر صورت میزان ضریب امید در این لیست را می‌توان 66‌درصد برآورد کرد. این لیست نشان داد جامعه حزبی اصلاح‌طلبی نیاز به پایش بیشتری از کار و آرای فعالان مدنی و سازمان‌های غیردولتی دارد. اگر این پایش را ادامه ندهد، ممکن است ضریب واگرایی یعنی میزان فاصله جامعه حزبی از جامعه مدنی افزایش پیدا کند و بدین ترتیب مشروعیت اصلاح‌طلبی در جامعه مدنی با چالش مواجه شود. همین الان نیز نشانه‌های چالش مشروعیت شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان را می‌توان مشاهده کرد. برخی‌ فعالان مدنی دائم می‌‌گویند که شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان باید توضیح بدهد که شیوه و معیار انتخاب افراد این لیست چه بوده است. این نشانه‌ها از شکننده بودن همگرایی جامعه حزبی و جامعه مدنی و لزوم مراقبت از این ارتباط حکایت می‌کند. ایجاد همگرایی و تعامل مستمر احزاب با جامعه مدنی مهم است. مهم است که بین این دو شکافی ایجاد نشود یا اگر شکافی وجود دارد، اصلاح شود. چرا که ما سال ۱۴۰۰ را هم پیش رو داریم، نباید تاریخ مصرف احزاب کوتاه باشد و باید بتوانند در بلندمدت ضریب امید را افزایش دهند. باید بتوانند تصمیم‌‌گیری در بین خودشان را بازنگری کنند تا مردم بیشتر به آنها اعتماد کنند. مردم نباید احساس کنند این احزاب گروه‌های بسته‌ای هستند و توجهی به جامعه مدنی ندارند.