بایدن میتواند موانع را برطرف کند
آرمان ملی آنلاین - علیرضا پورحسین: آنچه طرفهای مختلف پس از پایان کمیسیون مشترک برجام بر آن اتفاقنظر داشتند این امر بود که اراده برای احیای برجام هست اما موانعی نیز وجود دارد که باید در رابطه به آنها به یک راهحل مشترک رسید. مشخصا این موانع هم در ایران و هم در آمریکا محسوس بوده و مهمترین مانعی که در این خصوص بر سر راه آمریکا قرار دارد، این است که این کشور باید بتواند مخالفان ایران را برای بازگشت به برجام راضی کند. در این میان شرطی که ایران برای بازگشت به تعهدات برجامی خود گذاشته است، یعنی لغو یکباره تمامی تحریم ها و راستیآزمایی، به گفته برخی شرط سنگینی است و شاید در این مدت زمان باقی مانده تا پایان مهلت سهماهه آژانس به ایران، آمریکا نتواند این شرط را اجرا کند؛ مگر اینکه ایران یا آمریکا یککدام حاضر شوند قدم بلندتری بردارند که به نظر میرسد دموکراتها، راضی به انجام این کار شوند و تحریمهایی را که مربوط به دوران ترامپ میشود، لغو کنند. اتفاقی که بیشک میتواند منجر به حل و فصل بسیاری از مشکلات در این عرصه شود. مشخصا تا امروز طرفهای
مذاکرهکننده، این رایزنیها را سازنده و نتیجه گرا توصیف کردهاند و قرار است طی روزهای آینده این روند ادامه یابد. همین امر میتواند دلیلی برای خوشبینی باشد؛ امری که هنوز بسیاری آن را باور ندارند. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفتوگویی با علی اکبر فرازی، سفیر پیشین ایران در رومانی داشته است که متن آن را میخوانید.
تا چه میزان می توان به حصول توافق در یک ماه آینده امیدوار بود؟
گفتوگوهای وین در هفته گذشته به خوبی انجام شده و آنچه از جلسات شنیده میشود این است که روند مذاکرات مثبت است و طرفین به جمعبندیهای اولیه رسیدهاند و این اراده به وجود آمده است که مشکلات را باید حل کرد. البته سادهانگاری است، اگر فکر کنیم همه مسائل و مشکلات با چند نشست حل میشود اما باید توجه داشت همینقدر که گفتوگوها آغاز شده است و بر حل مشکل تاکید میشود، باید آن را به فال نیک گرفته شود. در این رابطه نشانهها بیانگر آن هستند که حل مشکل و توافق در دستور کار قرار گرفته است. در این میان اختلافات تکنیکی نیز وجود دارد که حل آنها زمانبر خواهد شد و نباید انتظار داشت همه مسائل به یکباره حل شود، اما بر سر زمانبندی مسائل طرفین به یک جمعبندی مثبت رسیدهاند و نشانههای آن را نیز بهزودی مشاهده خواهیم کرد. امیدوار هستم فضا به سمتی حرکت کند که طرفهای خارج از برجام نتوانند در آن خللی ایجاد کنند. برجام مخالفان و دشمنان خود را دارد و باید هوشیارانه با آنها برخورد کرد.
آفتهای این مسیر چه مواردی است؟
باید به مواردی توجه کرد از جمله اینکه نباید خیلی بدبین بود و اینگونه تصور کرد که هیچ اتفاقی نیفتاده است. همین که اراده برای حل مشکل بهوجود آمده خیلی مهم است. از سوی دیگر نباید خیلی خوشبین بود که تمامی مشکلات در کوتاه مدت حل میشود. باید واقعبین بود و واقعبینی نیز این است که پروسه برای حل مشکلات زمانبر است. مردم به تدریج آثار گفتوگوها را خواهند دید. اقداماتی که اخیرا علیه مواضع و کشتیهای ایرانی رخ داده در راستای تحتتاثیر قرار دادن مذاکرات است. حتما باز هم سعی خواهند کرد کارشکنی کنند و در این راستا میخواهند ایران را وادار به واکنش تند کنند. واکنش ایران تا امروز؛ چه در زمان ترامپ و چه در زمان بایدن سازنده بوده است و میتوان امیدوار بود که هر دو طرف به توافق برسند.
آیا بایدن در مسیر این توافق قابل اعتماد خواهد بود و راستیآزمایی در این مسیر چه کمکی خواهد کرد؟
به هیچ کشوری نمیتوان به صورت 100 درصد اعتماد کرد. در گفتوگوها و روند دیپلماسی هیچگاه اعتماد کامل وجود ندارد و همهچیز نسبی است. همواره به تناسب گامهایی که طرف مقابل برمیدارد، واکنش نشان داده میشود و گامهایی برداشته می شود. هیچچیزی در این عرصه ضمانت ندارد. آنچه سبب شده است امروز ایران خواستار راستیآزمایی در عمل شود، این است که ایران تجربه خوبی در مشارکت با آمریکا ندارد و این امر سبب شده نسبت به آنها بدبین باشیم. بیرون رفتن ترامپ از برجام این امر را پررنگتر کرده است. باید توجه داشت که آمریکا یک سیستم پیچیده با نهادهای متعدد تصمیمگیری دارد و این کار را سخت میکند. همانگونه که ترامپ توانست از برجام خارج شود و خسارتهای زیادی را بر ایران تحمیل کرد، بایدن اگر تصمیمش قطعی شود، میتواند به برجام بازگردد. کنگره و سنا در این امر دخیل هستند، اما بایدن اختیاراتی دارد که میتواند موانع تکنیکی را از پیشرو بردارد و به برجام برگردد. رئیسجمهوری آمریکا باید تصمیم نهایی را بگیرد و چارهای جز این ندارد. ایران نیز طبیعتا باید راستیآزمایی را مدنظر قرار دهد زیرا بدون این اقدام نمیتوان کاری انجام داد و گام در
خلأ برداشت. ایران باید متناسب با اقدام آمریکا حرکت کند و این بسیار برای آینده مهم است. ایران میخواهد تحریمها به صورت کامل و یکمرتبه برداشته شود. علت مخالفت آمریکا مسائل تکنیکی است و مشکلات فنی را مانع میدانند. به همین علت امروز مذاکرات سخت و فشرده در دستور کار قرار گرفته است تا این موانع نیز برداشته شود و چندین کشور و تعداد زیادی کارشناس نیز در این روند حضور دارند تا به راهحل نهایی دست یابند. بنابراین راستیآزمایی باید همواره در دستور کار ایران باشد تا متضرر نشود.
