بهترین ادویهها برای سلامت کبد
به گزارش آرمان ملی آنلاین؛ کبد بزرگترین اندام داخلی بدن است و در صدها فرایند حیاتی نقش دارد؛ از سوختوساز مواد مغذی و تولید صفرا برای هضم چربیها گرفته تا پردازش مواد واردشده به بدن. با این حال، این عضو نیز میتواند درگیر بیماریهای گوناگون شود؛ از جمله بیماری کبد چرب که در اصطلاح پزشکی جدیدتر «بیماری کبد استئاتوتیک» نامیده میشود.
متخصصان تغذیه میگویند شماری از ادویهها و چاشنیهای رایج، به دلیل داشتن ترکیبات گیاهی، آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی، میتوانند در کنار یک الگوی غذایی سالم به حمایت از سلامت کبد کمک کنند. با این همه، نکته مهم آن است که بسیاری از مطالعات، اثرات این مواد را در قالب مکملهای غلیظ بررسی کردهاند، نه در حد چند گرم ادویهای که معمولاً در غذا استفاده میشود.
زردچوبه یکی از شناختهشدهترین ادویهها در زمینه خواص ضدالتهابی است. ماده فعال اصلی آن، کورکومین، دارای ویژگیهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است و برخی پژوهشها نشان دادهاند مصرف مکمل زردچوبه یا کورکومین ممکن است به بهبود آنزیمهای کبدی مانند ALT و AST کمک کند.
این دو آنزیم در آزمایشهای خون بهعنوان شاخصهایی برای بررسی وضعیت کبد استفاده میشوند. با این حال، بانی تاب-دیکس، متخصص تغذیه، تأکید میکند که بیشتر این مطالعات از دوزهای متمرکز مکمل استفاده کردهاند؛ بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت مقدار زردچوبه مصرفشده در غذا نیز همان اثر را ایجاد میکند.
با این وجود، افزودن زردچوبه به غذا میتواند راهی ساده برای افزایش تنوع غذایی باشد. میتوان آن را به پیاز تفتداده، مرینیت مرغ، برنج، سوپ، پنکیک یا نوشیدنیها اضافه کرد.
دارچین؛ پیوند سلامت متابولیک و کبد
دارچین حاوی ترکیبات گیاهی با ویژگیهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است. اهمیت آن برای کبد بیشتر از مسیر سلامت متابولیک بررسی میشود؛ بهویژه تنظیم قند خون و مقاومت به انسولین.
وندی بازیلیان، متخصص تغذیه، میگوید سلامت کبد با کنترل قند خون ارتباط نزدیکی دارد. بنابراین، مادهای که بتواند بخشی از وضعیت متابولیک بدن را بهبود دهد، ممکن است بهطور غیرمستقیم بر سلامت کبد نیز اثر مثبت داشته باشد.
برخی پژوهشها نشان دادهاند مکمل دارچین میتواند در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، به بهبود برخی آنزیمهای کبدی از جمله ALT کمک کند. با این حال، این یافتهها هم عمدتاً به مکملها مربوطاند و نه میزان اندک دارچین در وعدههای غذایی.
دارچین را میتوان به اسموتی، اوتمیل شبانه، ماست، کیک و شیرینیهای خانگی افزود یا آن را در غذاهای شور مانند سبزیجات برشته، پلو و خوراکهای گوشتی به کار برد.
زنجبیل؛ ترکیبات فعال برای التهاب و مقاومت به انسولین
زنجبیل با طعم تند و گرم خود، یکی از پرمصرفترین چاشنیها در آشپزی است. این ماده حاوی ترکیبات فعالی مانند جینجرولها و شوگاولها است که خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارند.
لیا ساریس، متخصص تغذیه، میگوید شماری از مطالعات نشان دادهاند مکمل زنجبیل ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری کبد استئاتوتیک مفید باشد و به بهبود محدود آنزیمهای کبدی و مقاومت به انسولین کمک کند.
زنجبیل تازه را میتوان ورقهای، رندهشده یا خردشده در سوپ، خورش، سالاد و غذاهای تفتداده استفاده کرد. تهیه سس و لعاب غذا با زنجبیل یا دمکردن آن در آب داغ بهعنوان دمنوش نیز از دیگر روشهای مصرف این ماده است.
زعفران؛ ادویه گرانقیمت با ظرفیت آنتیاکسیدانی
زعفران که از کلالههای قرمز گل Crocus sativus به دست میآید، از گرانترین ادویههای جهان است. ترکیبات طبیعی آن، از جمله کروسین و کروستین، خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارند.
برخی تحقیقات بیانگر آن است که مکمل زعفران ممکن است اثری محدود بر بهبود آنزیمهای کبدی، از جمله ALT و AST، داشته باشد. با این حال، درباره میزان اثرگذاری مصرف معمول زعفران در غذا هنوز نمیتوان قضاوت قطعی کرد.
مقدار اندکی زعفران برای رنگ، عطر و طعمدادن به برنج، غلات، سوپ، خورش، غذاهای دریایی، سبزیجات و غذاهای مرغی کافی است. ترکیب زعفران با شیر گرم نیز یکی از روشهای رایج مصرف آن است.
سیر؛ سبزیای با نقش چاشنی
سیر از نظر گیاهشناسی یک سبزی است، نه ادویه؛ اما در آشپزی نقشی مشابه ادویهها دارد و به انواع سس، سالاد، غذاهای گوشتی، سبزیجات و خوراکهای حبوباتی طعم میدهد.
سیر دارای ترکیبات گوگردی است که ممکن است بر التهاب، استرس اکسیداتیو و سلامت متابولیک اثر بگذارند. نتایج برخی مطالعات نشان دادهاند مکمل سیر میتواند با بهبود آنزیمهای کبدی و کاهش چربی کبد همراه باشد. پژوهشهایی نیز از اثر احتمالی آن بر کاهش کلسترول کل، کلسترول LDL و قند خون ناشتا خبر دادهاند.
البته اینجا نیز باید میان مصرف معمول سیر در غذا و مکملهای استانداردشده تفاوت گذاشت. افزودن سیر خام یا پخته به غذا میتواند بخشی از یک برنامه غذایی متنوع و سالم باشد، اما جایگزین درمان یا پیگیری پزشکی نیست.
ادویهها جای درمان را نمیگیرند
متخصصان تأکید میکنند ادویهها تنها بخشی کوچک از راهبرد حفظ سلامت کبد هستند. برای حمایت مؤثرتر از این عضو، رعایت چند اصل اهمیت بیشتری دارد:
پیروی از الگوی غذایی مدیترانهای، سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها، ماهی و چربیهای غیراشباع
انجام منظم فعالیت بدنی برای کاهش چربی کبد و بهبود حساسیت بدن به انسولین
محدودکردن مصرف نوشیدنیهای شیرینشده با شکر
پرهیز از الکل؛ بهویژه برای افرادی که به بیماری کبدی مبتلا هستند
مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای لازم در صورت بالا بودن آنزیمهای کبدی، علائم ماندگار گوارشی یا تشخیص کبد چرب
زردچوبه، دارچین، زنجبیل، زعفران و سیر، بهواسطه ترکیبات گیاهی مفید خود، میتوانند انتخابهایی مناسب برای افزودن طعم و تنوع به رژیم غذایی باشند و احتمالاً در کنار سبک زندگی سالم به سلامت کبد کمک کنند. اما شواهد علمی موجود عمدتاً اثر مکملهای متمرکز این مواد را بررسی کردهاند؛ بنابراین نباید انتظار داشت صرف افزودن اندکی ادویه به غذا، همان نتایج درمانی را به دنبال داشته باشد.
برای کبد سالم، هیچ ادویهای جای رژیم متعادل، تحرک منظم، کنترل وزن، کاهش مصرف قند و پیگیری پزشکی را نمیگیرد.
