«سوخو ۵۷» در راه خاورمیانه / جنگنده نسل پنجم به ایران می‌آید؟

به گزارش آرمان ملی آنلاین ،نمایشگاه صنعتی اینوپروم در عربستان سعودی، به صحنه‌ای مهم برای اعلام یکی از حساس‌ترین تحولات نظامی روسیه تبدیل شد. آنتون آلیکانوف، وزیر صنعت و تجارت این کشور در جریان سخنرانی خود اعلام کرد که مسکو موفق به امضای قراردادهایی برای صادرات جدیدترین جنگنده نسل پنجم خود، سوخو ۵۷، در منطقه خاورمیانه شده است؛ هرچند جزئیات این قراردادها همچنان محرمانه باقی مانده‌اند.

تایید رسمی قراردادها

آلیکانوف در سخنان خود با اشاره به استقبال کشورها از این جنگنده گفت که «علاقه قابل‌توجهی وجود دارد و برخی قراردادها نیز امضا شده‌اند»، اما از ارائه نام کشورها یا تعداد هواپیماهای فروخته‌شده خودداری کرد. او همچنین به رونمایی اخیر از نسخه صادراتی Su-۵۷E اشاره کرد و آن را یکی از برترین جنگنده‌های حال حاضر جهان دانست؛ جنگنده‌ای که به گفته او، توانمندی‌هایش در شرایط واقعی نبرد نیز به اثبات رسیده است.

اظهارات وزیر صنعت روسیه در شرایطی مطرح می‌شود که بازار تسلیحاتی خاورمیانه طی دهه‌های اخیر دستخوش تحولات عمیق سیاسی و امنیتی شده است. کشورهایی مانند سوریه و عراق که در دوران جنگ سرد از مشتریان اصلی تسلیحات روسی بودند، پس از مداخلات نظامی غرب ثبات سیاسی خود را از دست داده‌اند. یمن نیز که زمانی در مقیاسی محدود با روسیه همکاری نظامی داشت، از سال ۲۰۱۱ درگیر بحران دائمی بوده است.

در این میان، تنها کشور عربی بزرگ خارج از مدار نفوذ غرب که ثبات خود را حفظ کرده، الجزایر است؛ کشوری که اخیرا عملیاتی شدن جنگنده‌های سوخو ۵۷ در نیروی هوایی آن تایید شده است.

انتشار نخستین تصاویر از سوخو ۵۷های عملیاتی در نیروی هوایی الجزایر، همزمان با سخنان آلیکانوف، به گمانه‌زنی‌ها جهت مشخص‌تری داده است. تحویل این جنگنده‌ها در ماه نوامبر تأیید شده بود و اکنون به نظر می‌رسد الجزایر به اولین کاربر خارجی عملیاتی این هواپیما تبدیل شده است. در مقابل، کشورهایی مانند لیبی و سودان به دلیل بی‌ثباتی ناشی از مداخلات سیاسی و نظامی غرب، عملا از فهرست مشتریان بالقوه کنار رفته‌اند.

روسیه در سال‌های گذشته تلاش کرده بود که به بازار کشورهای همسو با غرب از جمله امارات متحده عربی وارد شود؛ اما فشارهای سیاسی و امنیتی غرب مانع از تحقق این هدف شد. مصر هم که پس از سال ۲۰۱۳ سیاستی نسبتا متوازن در پیش گرفت، همواره در خرید جنگنده‌های پیشرفته روسی با مانع مواجه بوده است. تهدید به تحریم‌های آمریکا باعث شد تا قاهره قرارداد خرید سوخو ۳۵ را لغو کند و این موضوع، محدودیت‌های جدی پیش‌روی صادرات جنگنده‌های روسی را آشکار ساخت.

ایران؛ یکی از گزینه‌های جدی

در میان تمامی گزینه‌ها، ایران به عنوان یکی از محتمل‌ترین مشتریان سوخو ۵۷ مطرح می‌شود. اسناد لورفته از دولت روسیه در اواخر سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که مسکو همزمان با تحویل سوخو ۳۵ به الجزایر، برنامه‌ای برای ارسال ۴۸ فروند سوخو ۳۵ به ایران و ۶ فروند به اتیوپی در نظر داشته است.

نیروی هوایی ایران همچنان متکی به ناوگانی متشکل از جنگنده‌هایی نظیر F-۴ و F-۵، است. این وضعیت، ظرفیت بالایی برای جذب جنگنده‌های مدرن روسی به‌ویژه ترکیب سوخو ۳۵ و سوخو ۵۷ ایجاد کرده است.

با توجه به زمان تحویل کوتاه‌تر و پیچیدگی کمتر سوخو ۳۵، کاملا محتمل است که این جنگنده در کوتاه‌مدت نقش اصلی را در تقویت توان هوایی ایران ایفا کند، در حالی که سوخو ۵۷ به عنوان مکملی پیشرفته‌تر، برای ماموریت‌های حساس‌تر در نظر گرفته شود. فوریت تهدیدات امنیتی باعث می‌شود تا انتخاب گزینه‌ای سریع‌تر و عملی‌تر، حتی در صورت ترجیح اولیه سوخو ۵۷، منطقی به نظر برسد.