سناریوسازی‌های منطقه‌ای علیه برجام

آرمان ملی - تاکنون هيچ تحول تازه‌اي در موضوع برجام شکل نگرفته است. در نيويورک ديپلمات‌هاي ايران به نتيجه بخش بودن مذاکرات با اروپا خوشبين بودند و اين خوشبيني به تلاش‌هاي بي‌وقفه فرانسوي‌ها براي به نتيجه رساندن مذاکرات بازمي‌گشت. اين خوش‌بيني در هيأت فرانسوي هم وجود داشت و بيش از آنکه متأثر از واقعيات روابط ميان ايران و آمريکا باشد، از فضاي سياسي که امانوئل مکرون در آن رشد يافته بود، ناشي مي‌شد. فرانسوي‌ها بر اساس فرهنگشان طرفدار گفت‌وگو حتي ميان مخالفان هستند و مي‌خواهند در هر شرايطي مذاکره کنار گذاشته نشود، اما روابط ميان ايران و آمريکا اين چنين نيست؛ چرا که ايالات متحده در شرايط تاريخي مختلف به اعتماد ايران ضربه وارد کرده که آخرين آن را مي‌توان خروج غيرقانوني از برجام و وضع تحريم‌هاي جديد عليه جمهوري اسلامي دانست. اتفاقي که افتاد آن بود که آقاي حسن روحاني تلاش کرد پيشنهادي ارائه دهد تا بتواند بن‌بست موجود در ديپلماسي را بشکند. اين پيشنهاد که مي‌توان آن را طرح «بيشتر در مقابل بيشتر» ناميد در مقابل طرح‌هاي حداقلي آمريکا مطرح شد. کاخ سفيد مايل بود بخش اندکي از تحريم‌ها را تعليق کند تا در مقابل آن ايراني‌ها از برداشتن گام‌هاي بيشتر در راستاي کاهش تعهدات منصرف شوند. ايران اما معتقد است به جاي آن که تغييراتي جدي در برجام اعمال شود، بايد از آن توافق استفاده گردد تا اطمينان طرفين به يکديگر افزايش يابد. ايران از سوي ديگر براي اعتماد‌سازي بيشتر در خصوص پرونده هسته‌اي پيشنهاد داده گام‌هايي که بايد طبق برجام در سال 2023 برداشته شود، امسال به جريان بيفتد و در مقابل آمريکا تحريم‌هايي را که عليه ايران اعمال کرده‌اند لغو کنند. متأسفانه مجموعه پيشنهاداتي که اخيرا از سوي کشورهاي طرفدار حفظ برجام ارائه شده نتوانسته مذاکراتي جدي را ميان کشورهاي 1+5 کليد بزند. آقاي روحاني تلاش داشت با پيشنهادات خود روح تازه‌اي به کالبد ديپلماسي بدمد، اما واقعيت آن است که آن چيزي که اروپايي‌ها به عنوان مواضع ايالات متحده به ايران انتقال مي‌دادند، چندان با مواضع آمريکا همخوان نيست و همين مسأله باعث شد مذاکرات به نتيجه نرسد. هدف اروپا کاهش تنش و مديريت مطالبات ايران و آمريکا بود که محقق نشد و مشخص گرديد که در حال حاضر ايران و آمريکا در اوج تنش قرار دارند. اينکه امروز بايد چه کنيم و چگونه بايد خود را از شرايط سخت فعلي برهانيم، بسيار اهميت دارد. من معتقدم جمهوري اسلامي ايران بايد راهبردي بينديشد که ناامني‌هاي منطقه‌‌اي نظير آنچه در آرامکو اتفاق افتاد، تأثيري بر سياست‌هاي برجامي کشورمان نداشته باشد. بايد در اتفاقي که براي تأسيسات نفتي عربستان افتاد ترديد داشت و به قول آقاي ظريف ببينيم که چه کسي بيشتر از هدف قرار گرفتن آرامکو سود مي‌برد؟ بايد توجه کنيم که براي اولين بار در موضوع آرامکو کاخ سفيد توانست اروپايي‌ها را وادار به موضع‌گيري شديد عليه ايران کند. جاي سوال است که چرا موشک‌هاي پاتريوت که در اسرائيل در مقابل کوچکترين پرنده‌اي واکنش نشان مي‌دهند در آرامکو نتوانستند کمترين واکنشي به حملات موشکي عليه تأسيسات نفتي داشته باشند؟ اين موضوع نشان مي‌دهد که تلاشي وجود دارد تا ناآرامي‌هاي منطقه‌اي به موضوع برجام مرتبط شود. ايران بايد حرف خود را در تنگه هرمز مبني بر توسعه ائتلاف براي تأمين امنيت عملياتي کند و بعد در خصوص برجام سياست‌هاي خود را پيش ببرد.