خروج اروپا از برجام به نفع ایران نیست

آرمان ملی - خروج آمريکا از برجام به آن خدشه وارد کرده، حال اگر طرف ايراني نيز دست به اقدام متقابل بزند طبيعتا برجام مي‌ميرد و ديگر موجوديتش را از دست مي‌دهد. تهديد اروپايي‌ها به خروج از برجام در برابر تهديد ايران صورت مي‌گيرد. لذا با توجه به اعلام طرف‌هاي اروپايي اگر ايران گام چهارم کاهش تعهدات برجامي را بردارد به احتمال زياد، اروپا هم از برجام خارج خواهد شد. بايد ببينيم خروج اروپا از برجام به چه صورت است. اگر اين خروج از طريق کميته پيش‌بيني شده در برجام و مکانيسم آن باشد، باعث مي‌شود تا پرونده ايران به شوراي امنيت رفته و قطعنامه‌هاي پيشين عليه ايران دوباره فعال شوند. در اين صورت اروپايي‌ها تحريم‌هايشان را در کنار تحريم‌هاي آمريکا فعال خواهند کرد. ممکن است روسيه و چين مخالف باشند اما در عمل کار جدي نخواهند کرد. به عبارت ديگر خروج اروپايي‌ها از برجام منافع ايران را تامين نخواهد کرد و در آن صورت ايران در سياست خارجي و اقتصاد، در شرايط پيچيده‌تري قرار خواهد گرفت و دامنه انتخاب‌هايش کمتر خواهد شد. اگر ايران علاقه‌اي به سمت فروپاشي برجام و بازگشت مجدد تحريم‌هاي بين‌المللي ندارد، بايد به نوعي با اروپايي‌ها به تفاهم برسد و شرايط مناسب را براي تاثير حداکثري ديپلماسي فراهم نمايد. در غير اين صورت مسير ديگري وجود دارد و آن مسير در برابر ايران گذاشته مي‌شود. اگر ايران روندي در پيش گيرد که به توسعه برنامه هسته‌اي بينجامد، طبيعتا واکنش‌هاي بين‌المللي را به دنبال خواهد آورد که چنين روندي بر خلاف سياست اعلام شده کنوني ايران است. اين دو انتخاب در برابر ايران قرار دارد. راه ميانه‌اي به نظر نمي‌رسد که هم گام‌هاي کاهش تعهدات برجامي ادامه داشته باشد و هم خروج از برجام صورت نگيرد. اگر برخي انتظار دارند که اروپايي‌ها به تمامي غيبت آمريکا را جبران کنند، بايد يادآوري کرد که چنين انتظاري چندان درست نيست و اروپا حد تاثيرگذاري خود را نشان داده است. از سوي ديگر اروپا بر اين نظر است که اين مناقشه بيشتر بين ايران و آمريکا پديدار شده است. لذا تا زماني که اين مناقشه حل وفصل نگردد خطر اينکه در منطقه جنگ تازه‌اي رخ داده و بحران به سمت اروپا گسترش يابد وجود دارد. تلاش اروپايي‌ها اين بوده که ضمن حفظ برجام، در موضوعات ديگري هم که به برجام ربط مي‌يابد با ايران به توافق و تفاهم امنيتي برسد. شايد برجام زماني از ديدگاه کشورهاي اروپايي و آمريکا موثر خواهد بود که مسائل ديگر هم در چارچوب مذاکرات قرار گيرد. در غير اين صورت برجام از نظر آنها يک تفاهم ناقص است و کمکي به حل و فصل مسائل مشکلات منطقه‌اي نخواهد کرد. اينکه چنين ديدگاهي درست است يا نه بحث ديگري است اما اين نگاه طرف اروپايي است. در اين وضعيت دشوار اگر اشتباه محاسباتي رخ دهد کار سخت‌تر خواهد شد. قبلا اين تصور وجود داشت که با کاهش تعهدات برجامي، اروپا تحريک شده و به دادن امتيازات بيشتر به ايران مجبور خواهد شد اما چنين نشد و برعکس اروپا از ايران دور و به آمريکا نزديک‌تر شد. هدف قرار گرفتن تاسيسات نفتي آرامکو سطح بحران را در منطقه ارتقا داد. هر چه گره‌هاي امنيتي منطقه کورتر شوند، چون اروپا قادر به حل اين مسائل نيست، به سمت آمريکايي‌ها کشيده خواهد شد. وقايع آرامکو و تلاطم در بازار انرژي جهان اين را نشان داد که برخي مسائل موجب نزديکي اروپا و آمريکا خواهند شد. اين وقايع نشان داد اينکه گفته مي‌شد با اعمال فشار اروپا به سمت ايران خواهد آمد در واقع اشتباه محاسباتي بوده است. از اين نظر بايد تاکيد کرد هرگونه اشتباه محاسباتي به ضرر منافع ملي خواهد بود.