شینزو آبه با دست پر آمده؟

آرمان - هدف از سفر مقامات خارجی به تهران در این روزها طرح مسائلی است که بین ایران و آمریکا وجود دارد. وزیر خارجه آلمان در سفر به ایران صراحتا اعلام کرد که اینستکس معجزه نمی‌کند و کار زیادی از دست اروپایی‌ها برنمی‌آید، با این هدف بود که به نوعی مقدمه را برای طرح مباحثی که این روزها نخست وزیر ژاپن دنبال می‌کند که میانجیگری بین ایران و آمریکا است، مهیا کرد. به نظر می‌رسد این دو مهمان با هم مرتبط باشند و آلمانی‌ها می‌خواستند این سیگنال را به ایرانی‌ها انتقال دهند که امید چندانی به آنها نداشته باشند و به نوعی مشکلاتشان را با آمریکایی‌ها حل کنند. درحقیقت شاید مقدمه‌ای برای بستری باشد که نخست وزیر ژاپن دنبال می‌کند و به ایران سفر کرده است. هرچند گاه بحث‌های ضد و نقیضی در اینباره مطرح شده اما صراحتا عنوان نشده که هدف از سفر آبه میانجیگری بین ایران و آمریکا است ولی به هر حال از نیاتی که وجود دارد می‌توان متوجه شد که بحث میانجیگری در میان است. البته فقط ژاپن نیست که بحث میانجیگری را دنبال می‌کند و کشورهای دیگری هم بوده‌اند و مشخص نیست که میانجیگری ژاپن هم به سرنوشت میانجی‌های قبلی دچار خواهد شد یا اینکه به نتیجه‌ای دیگر خواهد رسید. به هر حال آنچه در گذشته دیدیم؛ کشورهای عمان، عراق و همین‌طور گفته می‌شود سوئیس هم به نوعی میانجیگری بین ایران و آمریکا را دنبال کرده‌اند اما موفقیتی حاصل نشد. درحقیقت فعلا معلوم نیست که نخست وزیر ژاپن موفق به این کار شود و با چه تضمین‌ها و محتوای صحبتی وارد بحث با مقامات کشورمان می‌شود و چقدر می‌توان در شرایط فعلی به میانجیگری امیدوار بود. آنچه مشاهده می‌شود امیدواری چندانی حداقل از طرف ایرانی نسبت به موضوع میانجیگری وجود ندارد و درمجموع اگر آنچه از ظاهر صحبت‌ها برمی‌آید را ملاک قرار دهیم، فعلا امیدواری خاصی برای اینکه این میانجیگری به نتیجه برسد، وجود ندارد. اما با توجه به اینکه ترامپ هم اخیرا سفری به توکیو داشته و آنجا با شینزو آبه ملاقات کرده، معلوم نیست که پیام جدیدی از طریق نخست وزیر ژاپن برای ایرانی‌ها ارسال کرده یا باز هم همان صحبت‌های قبلی است. بحث دیگری که به نظر می‌رسد برای ایرانی‌ها یک مقدار اهمیت بیشتری دارد این است که آیا می‌توانند به پیام‌هایی که از سوی ترامپ می‌رسد اعتماد کنند یا خیر؟ درحقیقت اکنون فضای بی‌اعتمادی ایران به آمریکا بیشتر از گذشته است و ایرانی‌ها امیدی ندارند که آمریکایی‌ها نسبت به وعده‌هایشان خیلی پایبند باشند. ضمن اینکه این روزها پیام واحدی هم از طرف آمریکا به ایران ارسال نشده و شاهد سخنان ضد و نقیضی از جانب مقامات آمریکایی هستیم که به نظر می‌رسد اختلاف‌ نظرهایی در ارتباط با موضوع ایران و نحوه برخورد با ایران وجود دارد. درحقیقت مشخص نیست با توجه به اظهارنظرهای متناقض مقامات آمریکایی می‌توان پیام واحدی را برداشت کرد که خود این موضوع هم در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و پیام قابل اعتمادی از طرف آمریکا نیست. درحقیقت این بی‌اعتمادی تاحدودی بر تلاش‌هایی که در عرصه بین‌المللی اتفاق افتاده، سایه افکنده است و تلاش‌های برخی کشورها در این زمینه بی‌نتیجه بوده و مشخص نیست که میانجیگری اخیر نتیجه بخش باشد. باید ببینیم آبه با چه تضمین‌ها و پیام‌هایی به ایران سفر کرده و با توجه به مواضع مقامات ارشد نظام چگونه می‌خواهد اعتماد از دست رفته ایران نسبت به آمریکا را احیا کند. درواقع نوع پیامی که آبه دارد و تضمین‌هایی که می‌دهد احتمالا در تصمیم ایران تاثیرگذار خواهد بود. اما از طرفی هم ترامپ نوعی عقب نشینی در مواضع گذشته خود داشته و به نظر می‌رسد شینزو آبه حامل پیام محرمانه‌ای از سوی دونالد ترامپ باشد! درواقع ترامپ با توجه به در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باید حرفی برای گفتن داشته باشد. او در کارزار مبارزات انتخاباتی برجام را زیر سوال برد و با وعده‌هایی که داده بود از این توافقنامه خارج شد ولی جایگزینی برای برجام نداشت و از طرف رقبای دموکرات زیر سوال رفت که یک دستاورد دیپلماتیک را به باد داده و بحران دیگری برای آمریکا ایجاد کرده است. این یک حربه تبلیغاتی از طرف دموکرات‌ها علیه ترامپ است و ترامپ نیاز دارد که به نوعی این حربه تبلیغاتی را از دموکرات‌ها بگیرد و خواهان کنار آمدن با ایران است. ترامپ با اعلام شماره تلفن به طرف ایرانی و نشان دادن اشتیاق برای مذاکره با مقامات ایرانی به دنبال این است که می‌خواهد یک دستاورد دیپلماتیک در ارتباط با ایران داشته باشد. او به رغم اینکه توانسته در عرصه اقتصادی موفقیت‌هایی در داخل آمریکا داشته باشد ولی در عرصه سیاست خارجی هنوز موفقیتی کسب نکرده. سیاست خارجی ترامپ در ارتباط با کره شمالی به شکست منجر شده و در ارتباط با ونزوئلا هم هنوز دستاورد خاصی حاصل نشده و در سوریه هم بازنده بوده است. قطعا تلاش آمریکا بی‌ارتباط با انتخابات ریاست جمهوری آینده نیست اما ایران با توجه به خارج شدن آمریکا از برجام اعتمادی به طرف مقابل ندارد. نخست وزیر ژاپن در حد عالی‌ترین مقام به ایران سفر کرده و پشت صحنه سفری در این حد، حتما باید تضمین و تغییر خاصی در رفتار آمریکا را به همراه داشته باشد اما با توجه به بی‌اعتمادی طرف ایرانی نسبت به آمریکا مشخص نیست که آبه چطور می‌تواند این اعتماد را نسبت وعده‌های احتمالی آمریکایی‌ها برای میانجیگری جلب کند!