راز تغییر مواضع دولت ژاپن

آرمان - همزمان با اعلام خبر سفر نخست وزیر ژاپن به ایران، گمانه‌زنی‌هایی وجود داشت که شینزو آبه برای طرح بحث میانجیگری و ارائه بسته پیشنهادی به ایران سفر می‌کند. با این حال و ظرف دو روز گذشته شاهد تغییر موضع مسئولان ژاپنی و ایرانی بوده‌ایم و آنها متفق‌القول مسائل دوجانبه را دلیل اصلی سفر «آبه» به ایران عنوان می‌کنند. مسأله این است که به دنبال سفر وزیر امور خارجه آلمان به کشورمان که باهدف حفظ برجام صورت گرفته بود، شاهد بودیم که اروپایی‌ها طلبکارانه با ایران رفتار می‌کنند و وزیر امور خارجه ایران نیز به درستی و متناسب با لحن طلبکارانه آنها پاسخشان را داد. هایکو ماس با شعار حفظ برجام به تهران آمد اما برای ایران خط و نشان می‌کشید و خواستار توقف ضرب‌الاجل دوماهه ایران شد. او می‌گفت ایران باید به تعهدات خود در برجام عمل کند و از افزایش میزان ذخیره اورانیوم و آب سنگین بپرهیزد، زیرا باید برجام را حفظ کرد و این کار تنش‌ها میان تهران و پایتخت‌های اروپایی را افزایش می‌دهد. پاسخ ایران اما مقتدرانه و هوشمندانه بود. آقای ظریف اعلام کرد این اروپا است که به تعهدات خود پایبند نبوده و آنها هستند که باید اقدامی جدی در راستای تأمین منافع اقتصادی ایران انجام دهند. از سوی دیگر مصوبه شورای امنیت ملی کشور درخصوص کاهش تعهدات برجامی بیانگر آن است که بعد از پایان دو ماه اول، اقدامات دیگری در دو ماه دوم در دستور کار قرار می‌گیرد. آلمانی‌ها طلبکارانه می‌گفتند شما کاری نکنید تا برجام حفظ شود اما آقای ظریف با لحنی تند خواستار توجه طرف اروپایی به تعهدات فراموش شده آنها شد. ژاپنی‌ها با مشاهده این تجربه متوجه شدند که ایران گوش به فرمان کشورهای دیگر نیست و بر مواضع خود پافشاری می‌کند. در نتیجه به منظور حفظ اعتبار بین‌المللی آقای آبه و برای اینکه بی‌نتیجه ماندن تلاشش در خصوص میانجیگری در مجامع جهانی مورد اشاره قرار نگیرد، این مسأله روابط دوجانبه را پررنگ‌تر از پیش مطرح کرده‌اند. با این شرایط ممکن است در مذاکرات خصوصی اشاراتی به مسأله میانجیگری داشته باشند یا حتی بدون در جریان گذاشتن رسانه‌ها این مسأله را خیلی جدی مطرح کنند، اما تلاششان این خواهد بود که بحث میانجیگری دور از رسانه‌ها صورت گیرد تا اعتبار نخست وزیر ژاپن زیر سوال نرود. در مجموع می‌توان گفت هدف ژاپنی‌ها از طرح مسأله گسترش و توسعه روابط دوجانبه به بحث دیپلماسی عمومی باز می‌گردد و آنها تلاش دارند تا با پررنگ کردن مساله‌ای دیگر، هدف اصلی سفر را که احتمال دستیابی به آن بسیار اندک به نظر می‌رسد، پنهان کنند. آقای ظریف به نمایندگی از جمهوری اسلامی چند سال به مذاکره در خصوص پرونده هسته‌ای ایران پرداخت و حاصل آن توافقی بین‌المللی به نام برجام شد. اروپا و دیگر کشورهای جهان که به دنبال میانجیگری هستند باید بدانند که با بی‌ارزش کردن این توافق بین‌المللی، نظم جهانی را دچار خدشه می‌کنند و با خدشه‌دار شدن نظم جهانی این آمریکا خواهد بود که با زورگویی خواسته‌های خود را پیش خواهد برد.